Ogłoszono laureatkę Pokojowej Nagrody Nobla

Poznaliśmy laureata Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki (2026)

Źródło wideo: TVN24

Źródło zdj. gł.: KEYSTONE/PAP/EPA

W piątek po godz. 11 Norweski Komitet Noblowski ogłosił laureatkę tegorocznej Pokojowej Nagrody Nobla. Została nią południowoafrykańska prawniczka Navanethem "Navi" Pillay "za jej wysiłki na rzecz promowania pokoju i prawa międzynarodowego".

"Pokojowa Nagroda Nobla za rok 2026 zostaje przyznana osobie, która z niezwykłą odwagą i prawością torowała drogę do bardziej kompleksowego światowego porządku prawnego. Tegoroczna laureatka odegrała kluczową rolę w zapewnieniu ścigania zbrodni wojennych, zbrodni przeciwko ludzkości oraz ludobójstwa" - pisze Komitet Noblowski. "Navi Pillay jest jedną z wybitnych obrończyń zasad prawa międzynarodowego w naszych czasach. Jej znakomita kariera przypomina nam o konieczności wspierania, wzmacniania i rozszerzania zasięgu globalnych rządów prawa. Zaangażowanie Navi Pillay na rzecz sprawiedliwości i godności ludzkiej stanowi źródło nadziei i inspiracji dla wszystkich, którzy dążą do budowania bardziej pokojowego świata" - czytamy.

Jak przypomina komitet w biografii laureatki, urodzona w rodzinie pochodzenia indyjskiego (tamilskiego) w czasach apartheidu w Durbanie (Republika Południowej Afryki) Pillay "została prawniczką i pionierką w dziedzinie prawa, podejmując walkę z głęboko zakorzenioną dyskryminacją strukturalną, segregacją i wykluczeniem. Nicią łączącą jej wczesną działalność - polegającą na obronie Nelsona Mandeli i innych osób sprzeciwiających się apartheidowi - z późniejszą pracą w charakterze sędzi w kluczowych międzynarodowych procesach naszych czasów, jest właśnie ta niezmienna postawa" - podkreślono.

Więcej informacji wkrótce.

Pokojowa Nagroda Nobla - jak wybierany jest laureat?

Laureata Pokojowej Nagrody Nobla wybiera pięcioosobowy Norweski Komitet Noblowski spośród wszystkich prawidłowo zgłoszonych kandydatów. Do nagrody zgłoszono 287 kandydatur: 208 osób i 79 organizacji. Zgodnie z testamentem Alfreda Nobla ich nazwiska i nazwy pozostaną tajemnicą przez 50 lat. Przed upływem tego czasu Komitet nie potwierdza kto został nominowany, więc wszystkie medialne doniesienia na ich temat są wyłącznie spekulacjami.

Komitet Noblowski składa się z pięciu osób powoływanych przez norweski parlament na sześcioletnią kadencję z możliwością ponownego wyboru na kolejną. Skład Komitetu powinien w jak największym stopniu odzwierciedlać układ sił w norweskim parlamencie.

Laureatka Pokojowego Nobla w 2025 roku

W 2025 roku laureatką pokojowego Nobla została liderka wenezuelskiej opozycji Maria Corina Machado za "niestrudzoną pracę na rzecz praw demokratycznych narodu wenezuelskiego i za jej walkę o sprawiedliwe i pokojowe przejście od dyktatury do demokracji". W grudniu nagrodę odebrała za nią jej córka.

W styczniu Machado oddała swój medal noblowski Donaldowi Trumpowi. Jak zauważa Reuters od czasu powrotu do Białego Domu w zeszłym roku Trump wielokrotnie powtarzał, że zasługuje na to wyróżnienie. Również w ostatnią środę stwierdził, że to on powinien otrzymać Pokojową Nagrodę Nobla, choć - jak zauważa agencja - wyraził wątpliwości co do swoich szans. - Nie wiem, jaka będzie ich decyzja - powiedział Trump odnosząc się do Norweskiego Komitetu Noblowskiego. - Mają opinię takich, którzy raczej nie przyznają jej takim ludziom jak ja.

Jak pisał Reuters wśród faworytów do tegorocznej nagrody wymieniało się papieża Leona, Międzynarodowy Trybunał Karny oraz specjalnego sprawozdawcę ONZ ds. okupowanych terytoriów palestyńskich.

Najmłodszą osobą, jaka kiedykolwiek dostała pokojowego Nobla była Malala Yousafzai. Gdy w 2014 roku została ogłoszona laureatką miała tylko 17 lat. Najstarszym noblistą był zaś Joseph Rotblat, który pokojowego Nobla otrzymał w 1995 roku, w wieku 86 lat. Jedynym Polakiem, którzy otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla był Lech Wałęsa w 1983 roku.

Nagrody Nobla 2026

W czwartek przyznano Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury. Otrzymała ją kanadyjska poetka Anne Carson "za odważną i nowatorską twórczość, która w pełnym inwencji dialogu z tradycją klasyczną stworzyła nowe formy dla literatury współczesnej". W ubiegłym roku Carson odwiedziła Polskę. W Pałacu Krasińskich odebrała Międzynarodową Nagrodę Literacką im. Zbigniewa Herberta.

W środę Królewska Szwedzka Akademia Nauk przyznała Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii prof. Henriemu Kaganowi z Uniwersytetu Paris-Sud i prof. Kenso Soai z Uniwersytetu Nauk w Tokio za "odkrycie efektów nieliniowych i autokatalizy w asymetrycznej syntezie organicznej".

We wtorek laureatem Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki został Francis Halzen z University of Wisconsin-Madison w USA "za kluczowy wkład w powstanie detektora IceCube Neutrino Observatory oraz odkrycie wysokoenergetycznych neutrin pochodzenia astrofizycznego".

W poniedziałek szwedzki Instytut Karolinska ogłosił laureatów Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny. Otrzymali ją Karl Deisseroth, Peter Hegemann i Georg Nagel za odkrycia dotyczące kanałów jonowych bramkowanych światłem i optogenetyki.

W następny poniedziałek 12 października ogłoszona zostanie Nagroda Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie nauk ekonomicznych.

Od tego roku laureat każdej z sześciu kategorii noblowskich otrzymuje po 12 milionów koron szwedzkich (około 4,6 miliona złotych).