پایان ناوگان سایه؛ محاصره اقتصادی آمریکا ذخیره نفت جمهوری اسلامی به مقصد چین را خشکاند

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، ذخیره‌ی مخفی نفت جمهوری اسلامی زیر فشار محاصره‌ی دریایی آمریکا کاملاً خشک شده است.

ذخیره‌ی مخفی نفت جمهوری اسلامی که از طریق «ناوگان سایه» به مقصد چین ارسال می‌شد، با فشار محاصره‌ی بنادر ایران توسط ایالات متحده آمریکا کاملاً خشک شده است.

بر اساس گزارش «نیویورک‌پست»، تحلیلگران می‌گویند رژیم ایران در طول جنگ و تحریم‌های آمریکا، تا حدی با تکیه بر ذخیره‌ی فراساحلی که ۱۳۵ میلیون بشکه نفت خام تخمین زده می‌شود، توانسته بود اقتصاد در حال فروپاشی خود را سرپا نگه دارد. اما محاصره‌ی نیروی دریایی آمریکا مانع از تجدید این ذخایر شده و طبق داده‌های شرکت تحلیل دریایی «کپلر»، حجم این ذخایر تا ۵ اکتبر به کمتر از یک میلیون بشکه کاهش یافته و اکنون عملاً به پایان رسیده است.

در همین ارتباط، همایون فلک‌شاهی، رئیس تحلیل نفت خام در مؤسسه «کپلر»، می‌گوید: «دیگر نفتی برای تخلیه به چین وجود ندارد». این ذخیره‌ی فراساحلی به رژیم ایران اجازه داده بود در طول جنگ میلیاردها دلار از فروش نفت خام به چین کسب درآمد نماید تا تورم رکوردشکن و کاهش شدید ارزش ریال را جبران کند.

فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) که محاصره‌ی دریایی را اجرا می‌کند، تخمین زده رژیم ایران حداقل ۲۵ میلیارد دلار درآمد نفتی را به دلیل این عملیات از دست داده است. دریاسالار برد کوپر، رئیس سنتکام، اعلام کرد: «بجز کمک‌های بشردوستانه‌ای که اجازه‌ی ورود داده‌ایم، رژیم ایران هیچ صادرات و وارداتی از راه دریا ندارد.» او افزود که مجموع این اقدامات هزینه‌های ویرانگری بر دستگاه امنیتی جمهوری اسلامی و به‌ ویژه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تحمیل کرده است.

فروش نفت حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد از درآمد دولت جمهوری اسلامی و بزرگترین منبع ارز خارجی آن را تشکیل می‌دهد. همچنین حدود ۶۰ درصد از پول مورد استفاده برای پرداخت حقوق کارکنان دولتی، از جمله نیروهای نظامی، از صادرات نفت تأمین می‌شود.

کارشناسان مدت‌ها مطرح می‌کرده‌اند که افت شدید فروش نفت می‌تواند نقطه‌ی شکست این رژیم باشد و طبقه‌ی متصل به ساختار حکومت و وابسته به رانت نفتی را وادار کند تا برای نخستین بار سختی‌های اقتصادی را که شهروندان عادی در اثر جنگ تحمل می‌کنند، بچشند.

با این حال، از آنجا که پرداخت‌های چین ممکن است ماه‌ها طول بکشد تا به ایران برسد، تحلیلگران می‌گویند رژیم ایران هنوز چند ماه فرصت دارد تا پیش از قطع کامل درآمد، مجبور به تصمیم‌های دشوار شود.

جریان نفت از تنگه هرمز و خلیج عمان این هفته به ۸۲ درصد سطح پیش از جنگ رسیده و روزانه ۱۴ میلیون بشکه از این آب‌ها عبور می‌کند. صادرات کل نفت از خلیج فارس نیز به میانگین بیش از ۲۴ میلیون بشکه در روز رسیده که از سطح پیش از جنگ فراتر رفته است.

مقامات جمهوری اسلامی با این حال در یک روند تبلیغاتی همچنان بر ادعای کنترل تنگه هرمز تأکید دارند و اصرار می‌کنند آنها می‌توانند هر فشاری را تحمل کنند تا آمریکا را وادار به عقب‌نشینی در جنگ کنند.

آخرین گزارش‌ها بر پایه‌ی داده‌های مؤسسه «کپلر» و اظهارات فرماندهی مرکزی آمریکا، بیانگر موفقیت نسبی محاصره‌ی دریایی آمریکا در قطع کامل یکی از مهم‌ترین شریان‌های اقتصادی رژیم ایران است.

ذخیره‌ی فراساحلی ناوگان سایه‌ی جمهوری اسلامی که عمدتاً در آب‌های نزدیک مالزی و سنگاپور نگهداری می‌شد و از طریق انتقال کشتی‌ به‌ کشتی به پالایشگاه‌های چینی (به‌ ویژه پالایشگاه‌های کوچک موسوم به «قوری») می‌رسید، به عنوان ضربه‌گیر مالی عمل می‌کرد.

با بسته شدن کامل این مسیر، هر بشکه‌ی جدیدی که رژیم ایران بخواهد صادر کند، باید از مسیرهای پرخطر تحت نظارت محاصره عبور کند. گزارش‌های مشابه در منابع متعدد از جمله «وال‌استریت ژورنال» تأیید می‌کنند که ذخیره‌ی شناور در اواسط اکتبر کاملاً تخلیه شده و این نخستین بار در تاریخ معاصر ایران است که با چنین چالشی مواجه شده است.

از نظر اقتصادی، این وضعیت فشار بر ریال را تشدید کرده که از ماه ژوئیه‌ی گذشته حدود یک‌سوم ارزش خود را از دست داده و با تورم بالا و کمبود کالا همراه بوده است. تحلیلگران شرکت تحلیل و اطلاعات بازار انرژی «ورتکسا» اشاره کرده‌اند که پالایشگاه‌های چینی در حال روی آوردن به تأمین‌کنندگان جایگزین مانند برزیل و کشورهای غرب آفریقا هستند.

پیش از این، چین حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد صادرات نفت ایران را جذب می‌کرد که در سال ۲۰۲۵ بطور میانگین ۱.۴ میلیون بشکه در روز بود، اما پس از جنگ و محاصره، این میزان به شدت کاهش یافته است.

وزیر خزانه‌داری آمریکا، اسکات بسنت، پیش‌بینی کرده بود ذخایر باقیمانده‌ی رژیم ایران ظرف چند هفته تمام خواهد شد و دیگر «چیزی برای معامله نخواهد داشت».

رئیس‌جمهور آمریکا، دونالد ترامپ، نیز  در روزهای اخیر دوباره بر مواضع خود درباره‌ی فشار اقتصادی بر رژیم ایران و انسداد فروش نفت تأکید کرده است. او طی پیامی در شبکه‌ «تروث سوشال» گفت که رژیم ایران تمام تلاش خود را برای افزایش قیمت نفت پیش از انتخابات میاندوره‌ای آمریکا (۳ نوامبر) به کار گرفته است: «آنها حتی حملات جعلی، مین‌گذاری و هر چیز دیگری را جعل می‌کنند، چون نفت بیشتری، حتی بیشتر از شروع جنگ، از تنگه هرمز عبور می‌کند».

دونالد ترامپ جمهوری اسلامی را یک رژیم «شیطانی» خواند و به کشته شدن ۷۵ هزار معترض در کمتر از هفت ماه اشاره کرد و بار دیگر تأکید نمود رژیم ایران هرگز به سلاح هسته‌ای نخواهد رسید.

رئیس‌جمهور ایالات متحده همچنین اعلام کرده که مذاکره‌ای در جریان نیست و آمریکا «به هر طریقی» چه از راه توافق یا راه دیگر به نتیجه خواهد رسید. او همچنین اظهار داشته که چین و روسیه به رژیم ایران کمک نمی‌کنند، زیرا «منافع زیادی از دست خواهند داد» و آمریکا به‌ سرعت از هر کمکی مطلع خواهد شد.

تمام شدن ذخایر نفت جمهوری اسلامی برای فروش به چین، نقطه عطفی در فشار اقتصادی آمریکا به شما می‌رود؛ اما به دلیل تأخیر در وصول پول فروش‌های قبلی و ادعای تبلیغات مقاومت رژیم ایران، تأثیرگذاری کامل و عینی آن ممکن است چند ماه طول بکشد.