Na co zgodziła się Polska? Ponad 700 tysięcy gospodarstw bez gwarancji wsparcia

Polska zgodziła się na odejście od gwarancji wsparcia dla ponad 700 tys. gospodarstw rolnych. Ministrowie rolnictwa UE przyjęli 26 października stanowisko w sprawie Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2028–2034. Jak ustaliła dziennikarka RMF FM, zgodzili się w nim, że państwa członkowskie nie będą musiały zapewniać dopłat rolnikom gospodarującym na trudnych terenach. Chodzi o płatności ONW, z których co roku korzysta w Polsce ponad 700 tys. gospodarstw.

Zdj. ilustracyjne /Shutterstock

Jedno słowo zmienia zasady

ONW to pomoc dla rolników gospodarujących na trudnych terenach, na przykład ze względu na słabe gleby, klimat czy ukształtowanie terenu. Dopłaty mają rekompensować im trudniejsze warunki produkcji. Do tej pory było to kluczowe wsparcie dla wielu rolników gospodarujących np. na górzystych terenach. 

Dziennikarka RMF FM ustaliła, że w stanowisku Rady UE zmieniono zapis w art. 8 ust. 1 dotyczący płatności ONW. W pierwotnej propozycji Komisji Europejskiej użyto słowa „shall”, czyli „muszą” — państwa miały obowiązek zapewnić takie wsparcie. Ministrowie zastąpili je słowem „may”, czyli „mogą”. 

W praktyce oznacza to, że państwa członkowskie będą mogły zdecydować, czy zapewniać te dopłaty. Będą one dobrowolne. 

W tekście opublikowanym w środę na stronach Rady UE widać zmianę i przekreślenie słowa „shall”, które zastąpiono „may”.

„Rolnicy dostaną albo nie”

Problem polega także na tym, że w nowym budżecie UE ma zniknąć osobny budżet na rozwój obszarów wiejskich. Finansowanie ma zostać włączone do szerszych krajowych i regionalnych planów partnerstwa, obejmujących także politykę spójności, rybołówstwo, migrację, ochronę granic i bezpieczeństwo wewnętrzne.

Potrzeby rolników będą więc konkurować o pieniądze z wydatkami na rozwój regionów, infrastrukturę, zarządzanie migracją czy ochronę granic.

ONW stało się niepewną częścią Wspólnej Polityki Rolnej. Do tej pory było pewne, a w tej chwili nie wiadomo, czy rolnicy to dostaną – mówi RMF FM były komisarz UE ds. rolnictwa Janusz Wojciechowski.

Jak dodaje, w efekcie rolnicy będą musieli konkurować o pieniądze z innymi wydatkami państwa, a dopłaty ONW przestaną być gwarantowanym wsparciem i będą zależeć od decyzji rządów. Rolnicy będą zdani na łaskę i niełaskę swoich państw członkowskich – ocenia Wojciechowski.

Podobna zmiana dotyczy wsparcia dla małych gospodarstw rolnych. KE proponowała, by było ono obowiązkowe, natomiast Rada UR chce, by państwa członkowskie mogły, ale nie musiały, je stosować.

Zmiana dotycząca ONW i małych gospodarstw nie oznacza automatycznego zniesienia dopłat po 2027 roku ani zmniejszenia przyszłej puli pieniędzy dla Polski. Osłabia jednak gwarancje utrzymania tych konkretnych form wsparcia. Stanowisko Rady UE nie jest jeszcze ostatecznym prawem i będzie przedmiotem negocjacji z Parlamentem Europejskim.