Kabinet vangt weer bot bij de rechter: geen asielzoekers terug naar Italië

Nederland mag nog steeds geen asielzoekers terugsturen naar Italië. De rechtbank in Den Haag oordeelt dat ondanks het nieuwe migratiepact van de Europese Unie Nederland de leefomstandigheden van teruggestuurde asielzoekers in Italië niet kan garanderen.

Volgens de rechtbank heeft minister Van den Brink van Asiel en Migratie niet goed genoeg kunnen aantonen dat opvanglocaties in Italië sinds het ingaan van het migratiepact zijn verbeterd. De uitspraak werd gedaan in een zaak die een Russische asielzoeker had aangespannen; Nederland wil hem terugsturen naar Italië.

De Tweede Kamer, die in april met grote meerderheid instemde met het Europese migratiepact, roept Van den Brink en de Europese Unie op tot actie. "Dit ondermijnt het hele asielbeleid", zegt JA21-Kamerlid Boomsma. "De minister moet Italië aanspreken en zeggen: doe wat je beloofd hebt." Ook de EU-commissaris Asielzaken moet Italië aanspreken, zegt D66-Kamerlid Van Asten.

Niet genoeg opvangplekken

Na jarenlange onderhandelingen trad in juni het Europese asiel- en migratiepact in werking met als doel om het aantal migranten dat illegaal de EU binnenkomt omlaag te brengen. Ook moet er meer controle komen over mensen die naar Europa komen en werd onder meer afgesproken dat EU-landen doorreizigers terugsturen naar het land van aankomst.

De Raad van State kwam in 2023 met een verbod op het terugsturen van asielzoekers naar Italië, omdat het land kampt met een tekort aan opvangplekken en asielzoekers daardoor op straat kunnen belanden. In juni dit jaar deed Italië aan Nederland de toezegging dat de opvang voor asielzoekers weer voldeed en Italië de internationale verplichtingen zou nakomen.

Volgens minister Van den Brink heeft de Italiaanse minister van Binnenlandse Zaken hem in een gesprek toegezegd dat de Italiaanse autoriteiten nieuwe opvangvoorzieningen creëren voor asielzoekers die worden overgedragen. De bewindsman zegt daarom dat Nederland weer asielzoekers kan overdragen.

Argumentatie onvoldoende

De rechtbank vindt de argumentatie van de minister en het terugvallen op beloften onvoldoende. Ook heeft de Russische man overtuigend bewijs aangeleverd dat de problemen rond de opvang in Italië nog niet zijn verbeterd en ook nog niet worden opgelost.

De rechtbank wijst erop dat het migratiepact nog maar zeer kort van kracht is en dat omstandigheden in Italië kunnen verbeteren. Daarop hopen ook de Kamerleden. "Het is pas op 12 juni ingegaan", zegt Van Asten (D66). "Dus aan de slag, en dan komt dit voor elkaar."

Boomsma van JA21 wil ondertussen ook iets doen aan de juridische ruimte binnen het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. "Deze uitspraak is gebaseerd op het folterverdrag dat in 1950 is afgesproken om martelingen tegen te gaan. En dan mag je op basis daarvan nu niet een migrant naar Italië sturen. We hebben een nieuw protocol nodig."

Minister Van den Brink wil eerst de uitspraak bestuderen en komt later met een inhoudelijke reactie.