Britse supermarkten zetten AI in om stijgend aantal winkeldiefstallen te stoppen

Fleur Launspachcorrespondent Verenigd Koninkrijk en Ierland

Een sterke stijging in winkeldiefstal maakt dat steeds meer Britse supermarkten en winkels beveiligingscamera's met AI-technologie en gezichtsherkenning installeren.

"Als we dat niet doen, gaan we failliet", zegt Nathan Walmsley, de manager van supermarktketen Filco in Wales. "Zo extreem is het", vertelt hij. "Er wordt hier elke dag gestolen. Als we niet flink investeren in beveiliging, verliezen we simpelweg te veel geld aan diefstal om het hoofd boven water te houden."

En hij is niet de enige. Door het hele land worden ondernemers geraakt door de toename van winkeldiefstal. Volgens de officiële cijfers gaat het om een half miljoen diefstalincidenten per jaar, maar de sector zelf schat het werkelijke aantal incidenten op twintig miljoen.

Door een gebrek aan politiecapaciteit gaat de dief veelal vrijuit. "Zwaardere criminaliteit krijgt voorrang op winkeldieven", zegt Walmsley. "En dus moeten we het zelf oplossen."

De supermarktketen in Wales heeft in alle filialen camera's geïnstalleerd die met AI-software 'verdachte' handelingen kunnen herkennen. Als iemand iets wegstopt in een broekzak, onder een shirt of in een tas, dan herkent het systeem de handeling en krijgt het personeel binnen seconden een melding op telefoon of tablet.

Werkt het? In de video testen we het:

Het werkt goed, zegt Walmsley. "Dan stappen we op de dief af, laten we zien dat we het stelen gefilmd hebben en vragen we om het gestolen product terug te leggen of ervoor te betalen." Volgens de manager wordt nu zeker de helft minder gestolen en voelt het personeel zich veiliger.

De supermarktketen in Wales heeft in alle filialen camera's geïnstalleerd die met AI-software 'verdachte' handelingen kunnen herkennen. Als iemand iets wegstopt in een broekzak, onder een shirt of in een tas, dan herkent het systeem de handeling en krijgt het personeel binnen seconden een melding op telefoon of tablet.

"Dan stappen we op de dief af, laten we zien dat we het stelen gefilmd hebben en vragen we om het gestolen product terug te leggen of ervoor te betalen", vertelt Walmsley. Het werkt goed, zegt de manager, er wordt zeker de helft minder gestolen nu en het personeel voelt zich veiliger.

Daarnaast heeft de supermarkt ook geïnvesteerd in gezichtsherkenning. De technologie scant gezichten in de supermarkt en zoekt vervolgens naar overeenkomsten in een database.

Als er mensen in de winkelketen binnenlopen die eerder hebben gestolen, dan krijgt het personeel een melding binnen en kunnen zij deze persoon de toegang weigeren. De beelden van de gezichtsherkenning plus de opgenomen incidenten worden vanuit de supermarkt naar de politie gestuurd.

In Nederland mogen winkels geen gezichtsherkenning inzetten voor beveiligingsdoeleinden. Dat verschil komt doordat de Britse privacywet het 'gerechtvaardigd belang', bijvoorbeeld het voorkomen van diefstal, als wettelijke grondslag accepteert. In de EU is dat niet zo.

Maar de inzet van gezichtsherkenning in Britse winkels roept wel discussie over privacy op. Burgerrechtenorganisaties waarschuwen dat gewone klanten in supermarkten op 'zwarte lijsten' kunnen belanden, zonder dat daar de politie of de rechterlijke macht aan te pas komt.

En het blijkt dat de technologie ook fouten kan maken. Er zijn inmiddels meerdere gevallen bekend van mensen die verkeerd zijn geïdentificeerd en onterecht uit een winkel werden gezet. Zo moest Sainsbury's, een grote Britse supermarktketen die sinds kort ook gezichtsherkenning gebruikt, onlangs excuses aanbieden. Daar was een nietsvermoedende klant door de beveiliging naar buiten gewerkt.

Critici wijzen er bovendien op dat gezichtsherkenningssystemen niet evenredig op verschillende huidskleuren zijn getraind, waardoor er voor bepaalde huidskleuren een grotere foutmarge zou kunnen zijn.

Maar ondanks dit soort fouten en privacyvraagstukken is het volgens David Spencer, voormalig rechercheur en tegenwoordig adviseur bij de vooraanstaande Britse denktank Policy Exchange, absoluut noodzakelijk om dit soort technologie in te zetten tegen winkeldiefstal in het Verenigd Koningrijk.

"Momenteel verliezen winkeliers en retailers jaarlijks 4,5 miljard euro aan diefstal. Dat heeft een enorme economische impact", zegt hij.

Volgens Spencer is er een klimaat van 'straffeloosheid' ontstaan, omdat daders te vaak vrijuitgaan. Dat komt volgens hem door een wet uit 2014, die feitelijk diefstal onder de 200 Britse pond minder prioriteit gaf, door het gebrek aan politiecapaciteit en de achterstanden bij de rechtbanken.

Daardoor zijn er ook georganiseerde diefstalbendes ontstaan in het VK, die goederen stelen om ze vervolgens door te verkopen. De technologie die winkeleigenaren nu installeren, kan volgens Spencer een groot verschil maken bij het opsporen van deze criminele groepen.

"Eigenlijk helpen winkeleigenaren de politie zo bij het in kaart brengen en ontmantelen van dit soort criminele netwerken." En voegt hij toe: "Uiteindelijk is het niet de technologie die beslist of iemand wordt gearresteerd, daar moet eerst een politieagent naar kijken en vervolgens, waar nodig, een rechter over oordelen."