„Amerykanin” coraz częściej w polskich lasach. Łatwo pomylić go z prawdziwkiem

Opracowanie: Piotr Parzysz Publikacja: Dzisiaj, 5 września (13:23)

Złotoborowik wysmukły, nazywany przez grzybiarzy „Amerykaninem” lub borowikiem amerykańskim, coraz częściej pojawia się w polskich lasach. W ostatnim czasie grzybiarze zebrali go w województwie świętokrzyskim, m.in. w okolicach Daleszyc, Łukawy i Ociesęk. Grzyb jest jadalny i przez wielu ceniony za smak.

„Amerykanin”. Nowy grzyb w polskich lasach, jak go rozpoznać? /Shutterstock

„Amerykanin” coraz częściej w polskich lasach

Złotoborowik wysmukły (Aureoboletus projectellus) w Europie pojawił się w drugiej połowie XX wieku - pierwsze informacje o jego występowaniu na Starym Kontynencie pochodziły z Litwy. Przez długi czas w Polsce kojarzono go przede wszystkim z północną częścią kraju, jednak z czasem zaczął występować także w innych regionach.

O znalezieniu „Amerykanina” w rejonie drogi z Daleszyc w kierunku Łukawy i Ociesęk poinformowali grzybiarze z województwa świętokrzyskiego. Z podobnym gatunkiem spotkali się również w okolicach Rakowa, między Dębnem a Ociesękami, na terenie Nadleśnictwa Łagów.

„Amerykanin” najczęściej rośnie w lasach, w których występują sosny, z którymi tworzy mikoryzę -  korzystną dla obu stron współpracę między grzybem a korzeniami drzewa. Szczególnie dobrze czuje się więc w lasach sosnowych oraz na siedliskach piaszczystych, m.in. na porośniętych sosnami wydmach i wrzosowiskach. Spotykany jest również w otoczeniu kosodrzewiny.

Jak rozpoznać złotoborowika wysmukłego?

Na pierwszy rzut oka „Amerykanin” może być trudny do odróżnienia od rodzimego borowika szlachetnego. Doświadczeni grzybiarze zwracają jednak uwagę na kilka charakterystycznych cech.

Grzyby te zazwyczaj mają wydłużony, smukły trzon wpadający w odcienie złota. Kapelusz jest brązowy, jak u większości borowików, ale jego skórka wygląda tak, jakby była nieco za duża i lekko z niego zwisa - to od razu rzuca się w oczy. To właśnie zestawienie kilku cech pozwala lepiej rozpoznać gatunek.

Kapelusz złotoborowika wysmukłego początkowo jest wypukły i nawet u starszych owocników nie spłaszcza się całkowicie. Może osiągać od 4 do 20 cm średnicy.

Jego powierzchnia jest sucha i matowa. U młodych okazów przybiera kolor od ciemnobrązowego do cynamonowego, z czasem może mieć bardziej rudawe odcienie. Charakterystycznym elementem jest lekko odstająca, „falbankowata” krawędź.

Trzon jest stosunkowo długi - osiąga około 7–15 cm - i wyraźnie smukły. Jego wygląd może bardziej kojarzyć się z koźlarzem niż klasycznym borowikiem. Kolor trzonu może być żółty lub brzoskwiniowy. Powierzchnia jest mocno bruzdowana i żłobkowana, a całość często wpada w charakterystyczne złotawe odcienie.

Warstwa rurek ma kolor od jaskrawożółtego do żółto-zielonego. Miąższ może mieć różowawy odcień, który - co istotne - nie zmienia się po kontakcie z tlenem. Smak określany jest jako lekko kwaskowaty.

Jadalny i często występuje w dużych skupiskach

Złotoborowik wysmukły jest grzybem jadalnym i może być wykorzystywany w kuchni podobnie jak inne borowiki. Jego smak bywa porównywany do borowika szlachetnego. Grzybiarze określają go jako połączenie smaku podgrzybka i prawdziwka. Podkreślają jednak, że przyrządzony złotoborowik może być bardzo trudny do odróżnienia od rodzimego prawdziwka. Gdy pojawi się na odpowiednim stanowisku, może rosnąć w większych skupiskach.

Zbieracze zwracają uwagę na jeszcze jedną właściwość. Złotoborowiki stosunkowo często są wolne od larw owadów. Jednym z możliwych wyjaśnień tego jest brak pełnego przystosowania rodzimych owadów do nowego dla nich gatunku. To jednak nie jest regułą.

Osoby, które zetknęły się ze złotoborowikiem podczas wilgotnej pogody, opowiadają, że podczas zbioru u podstawy ślimaczy się jak maślaczek.

Skąd nazwa „Amerykanin”?

Złotoborowik wysmukły należy do rodziny borowikowatych. Jego naukowa nazwa to Aureoboletus projectellus. Wśród grzybiarzy można spotkać kilka określeń tego gatunku: borowik wysmukły, borowik wrzosowy, borowik wrzosowiskowy, złotak wysmukły czy borowik amerykański. Popularna nazwa „Amerykanin” nawiązuje oczywiście do jego pochodzenia.

Oficjalna polska nazwa „złotoborowik wysmukły” została uregulowana w 2021 roku przez Komisję ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów. Jest zgodna z nazwą naukową przyjętą przez Index Fungorum.