Regen die nu valt niet genoeg om droogte te verhelpen: 'Druildagen nodig'

Na weken van droogte viel de afgelopen dagen eindelijk weer wat serieuze neerslag. Fijn voor boeren en de natuur, maar het neerslagtekort is zo groot dat er veel meer regen nodig is om de droogte op te lossen.

Het was alweer weken geleden dat zo'n beetje heel Nederland op de neerslagradars bedekt was onder een blauwe laag, maar maandagochtend was het zover. Ook zondag en zaterdag regende het verspreid over het land, al was dat niet zoveel als maandagochtend.

De natuur, boeren en mensen met een tuin zullen de regen met open armen ontvangen hebben. Het was al zo lang droog dat elk beetje water welkom was.

Toch is de regen van afgelopen dagen onvoldoende om in één keer de droogte te verhelpen. Het neerslagtekort is sinds januari opgelopen tot gemiddeld ruim 300 millimeter. Om dat wat minder abstract te maken: dat zijn ruim dertig emmers van 10 liter water die elke vierkante meter in Nederland tekortkomt.

'We hebben veel druildagen nodig'

Een neerslagtekort in de zomer is normaal. Vanaf het voorjaar tot in augustus valt in Nederland vaak minder regen dan er verdampt. In de afbeelding hierboven is dat te zien aan de blauwe lijn.

Maar het huidige neerslagtekort (de zwarte lijn) is met ruim 300 millimeter dusdanig hoog dat de neerslag van het weekend en gisteren nog geen zoden aan de dijk zet. "Het helpt altijd een beetje", zegt Natuurmonumenten-hydroloog Wiebe Borren over de regen van afgelopen dagen. "Maar om de lage grondwaterstanden aan te vullen hebben we veel meer nodig."

Daarbij is het ook van belang dat het geen heftige buien zijn. Dat is zoveel regen in een keer dat het de grond niet in kan trekken. De grond is door de lange droogte nu ook zo hard dat het water er moeilijk in kan trekken. "We hebben veel druildagen nodig. Enkele millimeters tot tien millimeter per dag zou mooi zijn", zegt Borren.

Rijn gaat stijgen, maar waterstand nog altijd te laag

Alleen regen in Nederland is niet voldoende om de droogte op te lossen. Het water dat de Rijn naar ons land brengt is daarin ook cruciaal. Door het langdurig uitblijven van serieuze neerslag in Duitsland en Zwitserland bereikte de Rijn een historisch dieptepunt.

De verwachting is dat het de komende dagen wel wat gaat regenen in Duitsland en Zwitserland, maar hoeveel is de vraag. Regen die in Zwitserland valt, stroomt vijf dagen later bij Lobith Nederland binnen. In Duitsland gevallen neerslag doet er twee dagen over om ons land te bereiken.

Door de verwachte regen gaat de aanvoer bij Lobith wel wat stijgen. Vermoedelijk voert de Rijn later deze week weer meer dan 600.000 liter per seconde aan. Dat is wat meer dan de 550.000 liter per seconde van nu. "Maar 1,8 miljoen liter water per seconde is normaal in deze tijd van het jaar. Er moet echt een hoop regen vallen willen we die afvoeren van de Rijn naar een normale stand krijgen", zegt een woordvoerder van Rijkswaterstaat.

Normaal gesproken bereikt de Rijn ook pas in oktober de laagste stand. Sterker nog, doordat het IJsselmeer afgelopen weekend lager zakte dan het zomerpeil (30 centimeter onder NAP), worden extra maatregelen verwacht.

Een groot deel van Nederland maakt gebruik van het water uit het IJsselmeer, dat via de IJssel wordt gevoed door de Rijn. Deze week volgt overleg en sproeiverboden worden niet uitgesloten. "We zitten echt nog maanden in deze situatie en ik verwacht dan ook geen afschaling van maatregelen", zegt een woordvoerder van de Unie van Waterschappen.

Job van der Plicht is binnenlandverslaggever

Job schrijft veel over de natuur, boeren en de stikstofcrisis. Ook maakte hij de podcast Verscheurd door de wolf over de terugkeer van de wolf in Nederland. Tips of vragen? Mail naar job@nu.nl.