Informele massadonor heeft zeker 121 kinderen, ministerie greep niet in

Een massadonor uit de regio Groningen heeft de afgelopen zestien jaar al zeker 121 kinderen verwekt. Het ministerie van Volksgezondheid is al bijna tien jaar op de hoogte van zijn donorschap, maar greep niet in. De man zat zelfs in een commissie die de donorwet evalueerde, meldt Nieuwsuur.

Bij de Nederlandse spermabanken in ziekenhuizen en vruchtbaarheidsklinieken mogen donoren in totaal maximaal 12 wensmoeders aan nakomelingen helpen, of volgens een oudere richtlijn maximaal 25 kinderen verwekken. Maar wanneer iemand op eigen houtje opereert, buiten de spermabanken om, hoeft hij zich niet aan limieten of andere voorwaarden te houden.

Spermadonor S. heeft die 'spermabanklimiet' allang bereikt, maar bleef daarnaast actief op de informele donormarkt. Via oproepjes op sociale media helpt hij vrouwen bij hun kinderwens.

Dat gebeurt via zelfinseminatie, met een zaadlozing in een bekertje waarna de wensmoeder het sperma inbrengt. En soms ook door seks met wensmoeders te hebben. Hij beweerde tegen de vrouwen dat zijn aantal nakomelingen beperkt was en opereerde onder verschillende namen.

Het ministerie van Volksgezondheid was al sinds 2017 op de hoogte van de donoractiviteiten van S., zo beaamt een woordvoerder na berichtgeving van Nieuwsuur. Maar of het ministerie ook wist op welke schaal hij doneerde, kan de zegsman niet bevestigen. Duidelijk is wel dat het ministerie niet ingreep. Het verwekken van extreem veel kinderen via de informele route is namelijk niet verboden.

'Had niet in commissie gemogen'

Maar dat S. twee jaar later plaatsnam in een speciale commissie die namens de overheid de Donorwet evalueerde, "had niet moeten gebeuren". "Dat het toch is gebeurd, betreuren we ten zeerste", aldus de woordvoerder.

De wet schrijft voor dat spermadonaties landelijk worden geregistreerd en dat kinderen later contact kunnen opnemen met hun donor. S. had geen inhoud op de wetsevaluatie zelf, maar bewaakte de kwaliteit van het rapport en of de onderzoeksvragen werden beantwoord.

Hoewel zo'n enorme voortplantingsdrift dus niet wettelijk verboden is, is die wel hoogst onwenselijk. Toen NU.nl afgelopen april voor het eerst over S. berichtte, zou hij ongeveer vijftig nakomelingen hebben. Dat bleek een te lage inschatting. Mede door de media-aandacht zochten gedupeerde vrouwen contact met elkaar, waardoor ze ontdekten dat de teller nu op 121 staat.

'Meer dan tien nakomelingen te veel'

Dat is om twee redenen problematisch, legt Ties van der Meer, voorzitter van Stichting Donorkind, uit aan NU.nl. "We weten van andere donorkinderen met grote verwantschapsnetwerken dat meer dan tien halfbroers en -zussen vervelend wordt. Dan heb je niet meer de tijd om je in iedereen te verdiepen."

"Bovendien is het voor deze 121 kinderen zo dat hun biologische vader op een heel ernstige manier tegen hun biologische moeder heeft gelogen, namelijk over het aantal halfbroers en -zussen. Dat is een heel complexe situatie, want hij is wel je biologische vader. Eentje die jouw biologische moeder en al je halfbroers en -zussen iets ernstigs heeft aangedaan. En jou. Want als hij de afgelopen jaren één keer naar het nieuws had gekeken en had beseft dat massadonatie niet fijn is, dan had hij geweten dat hij jou hier ook mee schaadt."

Van der Meer verwacht dat het niet bij 121 nakomelingen blijft. "Alleen al afgelopen week hebben zich zeven nieuwe gezinnen bij ons gemeld doordat vrouwen via sociale media met elkaar in contact kwamen. Door de media-aandacht van vandaag weet ik zeker dat het aantal nog verder oploopt."

Indirect voortplantingsverbod

Dat het ministerie van Volksgezondheid al bijna tien jaar op de hoogte is van het donorschap van S., noemt Van der Meer "echt schokkend". Eerder lukte het Stichting Donorkind om een andere massadonor feitelijk een voortplantingsverbod op te leggen. Dat gaat om Jonathan Meijer, bekend van de Netflix-documentaire The Man with 1000 Kids. Zodra hij zich opnieuw aanbiedt als spermadonor, hangt hem een dwangsom boven het hoofd.

"We willen zeker kijken of we dat met deze donor ook kunnen gaan doen", zegt Van der Meer in Nieuwsuur. "En we hopen dat het Openbaar Ministerie of de politiek wakker wordt. Er is natuurlijk meer nodig dan dat je dit overlaat aan individuele moeders."

Laura* (35) en Femke* (36), de twee vrouwen die NU.nl eerder interviewde over hun pogingen om een kind van S. te krijgen, zijn "enorm geschrokken van het feit dat het aantal nakomelingen zo ontzettend is opgelopen", laten ze weten. "Het klinkt misschien raar, maar we zijn ook blij dat het ons niet gelukt is om zwanger te worden van deze man. We zijn trots dat we dit aan het licht hebben gebracht en moeders met elkaar in contact hebben gebracht. En we zijn heel blij met hun steun."

Lastig aangifte doen

De twee vrouwen hebben eerder dit jaar aangifte gedaan tegen S. wegens oplichting en stappen volgende week opnieuw naar de politie vanwege bedreigingen die hij sindsdien zou hebben geuit. Zelf onkent S. Laura en Femke te hebben voorgelogen.

De andere wensouders konden vanwege het ontbreken van een wettelijk verbod geen aangifte doen van massadonatie. Of ze net als Laura en Femke wel aangifte gaan doen van oplichting, is nog niet bekend.

S. wilde niet reageren op de bevindingen van Nieuwsuur en heeft ook op vragen van NU.nl niet gereageerd. De namen van

Het eerdere artikel over S. en de informele donormarkt lees je hier:

Femke en Laura zijn niet de echte namen van de geïnterviewden. We hebben op hun verzoek andere namen gebruikt. De echte namen zijn bekend bij de redactie.

Kim schrijft over de grote ontwikkelingen in de gezondheidszorg en het onderwijs in Nederland. Tips of vragen? Mail naar kim@nu.nl