حمزه صفوی: سیستم اطلاعاتی ما فشل نیست، تعطیل است
«حمزه رحیم صفوی» عضو هیئت علمی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران و «روح‌الامین سعیدی» عضو هیأت علمی گروه روابط بین‌الملل دانشگاه امام صادق در برنامه «شیوه» که از صدا و سیمای جمهوری اسلامی پخش شد به نقد ضعف‌های دستگاه اطلاعاتی ایران پرداختند. این برنامه با موضوع محوری «شیوه بازدارندگی» با پرسش محوری بمب هسته‌ای می‌تواند بازدارندگی ایجاد کند علاوه بر این دو کارشناس یک مهمان دیگر هم یعنی «محمدصادق کوشکی» عضو عیئت علمی دانشگاه تهران داشت.
حمزه صفوی در این برنامه پرسش دیگری را مطرح کرد: «در سیستم نظامی ما پاسخگویی وجود ندارد. مسئول شکست ایران در سوریه کیست؟ چرا هیچ‌کس پاسخگو نیست؟ بنده اگر به عنوان حمزه صفوی یک میلیون تومان به دانشگاه تهران خسارت وارد کنم، مرا مؤاخذه می‌کنند که باید خسارت واردشده را جبران کنی. با این حال، چند میلیارد دلار از منابع کشور در آنجا هزینه شد که اجازه دهید عدد دقیق آن را ذکر نکنم؛ اما انتظار می‌رود حداقل یک نفر در این خصوص پاسخگو باشد.»
او همین عدم پاسخگویی را در مورد ضعف سیستم اطلاعاتی مطرح کرد. این در حالی است که با وجود ترور «اسماعیل هنیه» در تهران و پس از برگزاری مراسم تنفیذ مسعود پزشکیان وزیر اطلاعات وقت مجددا از سوی او ابقا شد. «اسماعیل خطیب» در حالی که وقایع دی ۱۴۰۴ و قتل‌عام معترضان رقم خورد نیز همچنان سکاندار وزارت اطلاعات بود و پس از وقوع جنگ ۴۰ روز در تاریخ ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ توسط بمباران نیروهای اسرائیلی به همراه پسر و فرزندش کشته شد.
در بخش دیگری از برنامه شیوه روح‌الامین سعیدی نیز این پرسش را مطرح کرد:«وضعیت اطلاعاتی ما طی سال‌های اخیر بسیار غیرعادی و غیرقابل توجیه بوده است. این حجم از خلأها و رخنه اطلاعاتی واقعاً چگونه قابل توضیح است؟»
آنچه پیش رو دارید خلاصه‌ای از دیدگاه‌هایی است که به نقد و بررسی ضعف‌های دستگاه اطلاعاتی جمهوری اسلامی پرداخته است.
دستگاه اطلاعاتی ما فشل نیست تعطیل است
حمزه صفوی در تشریح چگونگی ایجاد بازدارندگی ۹ لایه را برشمرد که لایه هفتم آن به «بازدارندگی اطلاعاتی» اختصاص داشت. او دراین‌باره در برنامه شیوه گفته‌است: «لایه هفتم بازدارندگی، بازدارندگی اطلاعاتی است. ما در این حوزه ضربات بسیار سنگینی متحمل شده‌ایم و ریشه اصلی این ضربات، ضعف مفرط اطلاعاتی است؛ موضوعی که متأسفانه هیچ فردی درباره آن سخن نمی‌گوید و هیچ‌کس نیز پاسخگوی آن نیست. یک نفر را به من نشان دهید که به عنوان مقصر این همه رخنه و خطای فاحش اطلاعاتی معرفی شده باشد.»
صفوی به ضعف دیگری از سیستم اطلاعاتی جمهوری اسلامی اشاره کرده و افزوده‌است: « اگر ادعا می‌شود حوادث اعتراضی دی‌ماه اقدام جاسوسان، بیگانگان و عوامل خارجی بوده است، این پرسش بنیادین مطرح می‌شود که نهاد اطلاعاتی در این میان چه وظیفه‌ای داشته است؟ مگر امکان دارد نهاد اطلاعاتی به یک‌باره از خواب برخیزد و با حضور هزاران نفر مواجه شود؟ توجیهاتی از این دست صرفاً ساده‌سازی مسائل است.»
او که رئیس موسسه آینده پژوهی جهان اسلام است همچنین تاکید کرده‌است : «ترورهایی که صورت گرفته و اماکنی که هدف قرار گرفته‌اند، همگی اثبات می‌کنند که ما سال‌هاست بازدارندگی اطلاعاتی خود را از دست داده‌ایم، اما همچنان وانمود می‌کنیم همه‌چیز مطلوب است. تنها چند روز یا یکی دو هفته پیش از جنگ چهل‌روزه، سیستم اطلاعاتی ما رسماً اعلام کرد که بزرگ‌ترین ضربه تاریخی را به ساختار اطلاعاتی رژیم صهیونیستی وارد ساخته است، اما بلافاصله پس از آن، چنین فاجعه و آسیبی بر سر کشور آمد.»
صفوی برای تشریح وضعیت ضعف‌های دستگاه اطلاعاتی از طنز هم بهره برد و به شوخی از نصف «توری مرغی» به عنوان اضافه کردن پروتکل بهره برده، گفته‌است: « سیستم اطلاعاتی و حفاظتی ما، فشل نیست، تعطیل است. در یکی از این برنامه‌های صداوسیما زنِ یه آقایی داشت سر بچه‌ها داد می‌زد، به شوهرش هم گفت تو هم چیزی بگو؛ آن مرد هم گفت "اَه!". این سیستم امنیتی ما از جنگ دوازده‌روزه تا چهل‌روزه حتی یک "اَه" هم نگفت! حداقل یک توری مرغی نمادینی نصب می‌کرد و می‌گفت] ما این را به پروتکل‌های قبلی‌امان اضافه کردیم.»
ضعف مفرط سیستم‌های حفاظتی در برابر ترورها
حمزه صفوی در بخش دیگری از انتقادهای خود به سیستم اطلاعاتی و امنیتی جمهوری اسلامی گفته‌است: «انتقاد جدی من این است که رهبران و مسئولان ما نه به دلیل نداشتن بمب اتم، بلکه به دلیل ناکارآمدی سیستم اطلاعاتی و حفاظتی مورد اصابت قرار گرفتند. تا زمانی که این ساختار ترمیم نشود، حتی اگر بمب اتم نیز در اختیار داشته باشیم، چنانچه قرار باشد امنیت جانی افراد توسط این مجموعه حفظ شود، حفظ نخواهد شد. ترور شهید سید حسن نصرالله و ضربات جنگ چهل‌روزه ارتباطی با نداشتن سلاح اتمی نداشت، بلکه حاصل تقلیل یک مسئله استراتژیک به امری موضوعی است؛ موضوعی که راه‌حل آن بازنگری در پروتکل‌های حفاظتی و اثبات عملی توان پاسخ‌دهی است. تا زمانی که این خلأ حل نشود، حتی با وجود بمب اتم نیز مصونیت حاصل نمی‌شود، کما اینکه مقامات کره شمالی نیز با وجود هسته‌ای بودن ترور شده‌اند.»
در مورد ترورها و ضعف دستگاه اطلاعاتی جمهوری اسلامی روح‌الامین سعیدی، استاد دانشگاه امام صادق نیز در برنامه شیوه گفته‌است : «تا زمانی که در قبال این خطاهای فاحش اطلاعاتی و امنیتی، با مقصران و قاصران برخورد قضایی صورت نگیرد و افراد مواخذه نشوند، وضعیت به همین منوال باقی خواهد ماند. در شرایط کنونی دیگر جای مماشات و تعارف در رسانه ملی نیست. تا زمانی که جرات پرسشگری وجود نداشته باشد که در ماجرای ترور اسماعیل هنیه چه رخ داد، شرایط اصلاح نخواهد شد. آیا نباید شفاف‌سازی شود که چگونه یک مقام بلندپایه حماس در قلب پایتخت و در مکانی که باید از بالاترین سطوح امنیتی برخوردار باشد، ترور می‌شود و پس از آن نه فردی محاکمه می‌گردد و نه کسی مورد بازخواست قرار می‌گیرد؟ مادامی که پاسخگویی و بازخواست در این موارد محقق نشود، خطر متوجه عالی‌ترین سطوح رهبری کشور نیز خواهد بود.»
او همچنین افزوده‌است : «امروز ما با دشمنی مواجه هستیم که به تمامی منافذ، خلل و فرج اطلاعاتی و امنیتی کشور اشراف یافته است و دقیقاً با تکیه بر همین اشراف عمیق اطلاعاتی، به مواضع و اهداف ما ضربه وارد می‌کند.»
سعیدی در نقد دیگری که به نهادهای اطلاعاتی و امنیتی جمهوری اسلامی وارد کرده به مسئله خروج اسناد هسته‌ای و شوخی‌انگاری آن در رسانه پرداخته و توضیح داده‌است : «وضعیت اطلاعاتی ما طی سال‌های اخیر بسیار غیرعادی و غیرقابل توجیه بوده است. این حجم از خلأها و رخنه اطلاعاتی واقعاً چگونه قابل توضیح است؟ در ماجرای تورقوزآباد عوامل دشمن نفوذ کردند، اسناد فوق‌العاده ارزشمند هسته‌ای کشور را در چند کامیون بارگیری کرده و از مرزهای کشور خارج ساختند، بدون آنکه سیستم توانایی ردگیری و رهگیری آن‌ها را داشته باشد. متأسفانه همکاران رسانه‌ای در صداوسیما ابتدا این موضوع را به تمسخر گرفتند و ادعا کردند آن محل صرفاً یک قالیشویی ساده بوده است؛ اما مدتی بعد نتانیاهو در برابر دوربین‌های تلویزیونی حاضر شد و همان لوح‌های فشرده و اسناد خارج‌شده را به نمایش گذاشت. مسئولان این گاف بزرگ را چگونه می‌خواهند توجیه کنند؟»
«محمدصادق کوشکی» دیگر میهمان برنامه شیوه نیز درباره بحث‌های اطلاعات و ضداطلاعات سخن گفت و بیشتر از ادبیات غالب در جمهوری اسلامی یعنی «شبکه نفوذ» و بهره‌برداری از فضای مجازی سخن گفته و افزوده‌است : « اسرائیل بخش عمده‌ای از ضربات نظامی و امنیتی خود را از طریق استخدام و هدایت عناصر در بستر اینستاگرام و فضای مجازی عملیاتی کرده است. در جریان جنگ دوازده‌روزه، هسته اصلی تروریست‌های اسرائیل از طریق همین بستر مجازی استخدام و آموزش دیده و حتی دستمزدهای خود را در این محیط دریافت کرده بودند. با این وجود، در شرایطی که ما در وضعیت جنگ تمام‌عیار قرار داریم، برخی دولتمردان با افتخار از بازگشایی این فضا سخن می‌گویند؛ اقدامی که عملاً مسیر را برای بهره‌برداری مجدد سرویس‌های اطلاعاتی دشمن هموار می‌سازد. در ناآرامی‌های دی‌ماه نیز بستر اصلی هدایت شبکه‌های ترور و خرابکاری همین فضای مجازی رهاشده بود که حاضر نشدند آن را به موقع مدیریت کنند؛ تا جایی که خسارات انسانی سنگینی به نیروهای انتظامی و بسیج وارد آمد.»
KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.