Fundusz Kościelny do likwidacji? Znamy szczegóły nowego projektu

Do laski marszałkowskiej trafi dziś poselski projekt ustawy o likwidacji Funduszu Kościelnego – ustalił reporter RMF FM Marek Mikołajczyk. To efekt wielomiesięcznego braku porozumienia w rządzie. Chcemy powiedzieć „sprawdzam” – słyszymy w Nowej Lewicy. Nasz dziennikarz dotarł do szczegółów proponowanych przepisów.

Fundusz Kościelny do likwidacji? Znamy szczegóły nowego projektu (fot. Darek Delmanowicz) /PAP

Lewica nie chce dłużej czekać

Nowa Lewica od wielu miesięcy nie jest zadowolona z prac międzyresortowego zespołu ds. Funduszu Kościelnego. Miał on wypracować rządową reformę Funduszu i na nowo określić relację państwo-Kościół. Choć to gremium powstało ponad 2 lata temu, nie doszło do żadnego kompromisu.

Jak ustalił reporter RMF FM Marek Mikołajczyk, dziś Nowa Lewica złoży w Sejmie projekt ustawy likwidujący Fundusz Kościelny drogą poselską.

Nie możemy dłużej czekać. Rządowy projekt raczej z Rady Ministrów nie wyjdzie – jakby miał wyjść, już by się to wydarzyło. Złożyliśmy obietnicę naszym wyborcom i zamierzamy jej dotrzymać. Oczekujemy od Koalicji Obywatelskiej poparcia dla naszej ustawy, bo sam pan premier opowiadał się za zniesieniem Funduszu Kościelnego – potwierdza w rozmowie z RMF FM szefowa klubu Lewicy Anna Maria Żukowska.

Jakie zmiany zakłada projekt Lewicy?

Jak ustalił reporter RMF FM, projekt zakłada, że składki na ubezpieczenie społeczne księży przestaną być finansowane w 80 proc. z budżetu państwa. Według jego założeń, połowę składek pokrywać mają Kościoły, a drugą połowę – sami duchowni. Wyjątek będą stanowić członkowie zakonów klauzurowych i misjonarze. Ich składki w pełni finansowane będą przez Kościół.

Ubezpieczenie chorobowe – co do zasady – będzie obowiązkowe dla osób duchownych. W przypadku członków zakonów klauzurowych będzie ono dobrowolne. Misjonarze natomiast nie będą podlegać takiemu obowiązkowi w ogóle.

Nowe kompetencje zyska Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który będzie mógł weryfikować status osoby duchownej. Wydatki na utrzymanie zabytkowych kościołów przejmie natomiast Narodowy Fundusz Ochrony Zabytków, którego dysponentem jest Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Podobne przepisy w 2025 r. przygotowało Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zarządzane przez Agnieszkę Dziemianowicz-Bąk z Nowej Lewicy. Wówczas projekt – z uwagi na brak zgody w koalicji – nie trafił jednak do wykazu prac rządu.

Zespół utknął w martwym punkcie

Międzyresortowy zespół zaczął prace w połowie stycznia 2024 r. Na jego czele stanął wicepremier i szef resortu obrony Władysław Kosiniak-Kamysz, który zapewniał, że zmiany zostaną wypracowane w „dialogu”. 

To jest nasz obowiązek. To jest wypełnienie konstytucji, która mówi o współdziałaniu państwa z Kościołami i związkami wyznaniowymi, dla dobra obywateli i dobra wspólnoty – oświadczył wówczas lider Polskiego Stronnictwa Ludowego.

Legislacyjnie od tego czasu nic się nie zmieniło. Prace zespołu utknęły w martwym punkcie.

Nic nie wskazuje na to, aby wkrótce nastąpił przełom – mówi RMF FM jedna z osób zaangażowana w prace zespołu.

Fundusz Kościelny - jak działa i po co go stworzono?

Fundusz Kościelny działa w Polsce od 1950 r. Wydatki z budżetu państwa z roku na rok rosną. W tym roku na Fundusz Kościelny przeznaczono 272,5 mln zł. W przyszłym roku wydatki mają przekroczyć już 283,5 mln zł.

W pierwotnym założeniu Fundusz miał stanowić rekompensatę dla Kościołów i związków wyznaniowych za nieruchomości ziemskie przejęte przez państwo. Dziś 95 proc. wydatków Funduszu idzie na opłacanie składek na ubezpieczenia społeczne duchownych.