شاهزاده رضا پهلوی؛ دموکرات‌منش و رهبری ملی

 حنیف حیدرنژاد – مراسم اهدای جایزه آزادی سال بنیاد آلمانی «فریدریش نائومان» برای آزادی، موضوعات بسیاری برای طرح کردن دارد. مایلم ابتدا به پیام مشترک سخنرانانی که پیش از شاهزاده رضا پهلوی صحبت کردند، اشاره‌ای کنم.

آنچه در این سخنرانی‌ها بیش از همه جلب نظر می‌کرد، احترام عمیق آن‌ها به مردم ایران و مبارزه‌ی آنان برای آزادی بود. سخنرانان تأکید داشتند که جوهره‌ی اصلی این مبارزه، نبردی برای آزادی است؛ نبردی که مرز نمی‌شناسد. آزادی همانند حقوق بشر خدشه‌ناپذیر است و با جوهره و کرامت انسان عجین شده است؛ مردم ایران نیز با درک این جوهره‌ی والا و با پذیرش خطر، آگاهانه و به‌طور مستمر برای احقاق آن مبارزه می‌کنند. آن‌ها تأکید داشتند که به همین دلیل، مبارزه مردم ایران برای آزادی به مرزهای کشور ختم نمی‌شود.

آن‌ها با اشاره به تأثیرگذاری مبارزه‌ی مردم ایران بر منطقه و حتی جهان، خود را قدرشناس این مبارزه دانستند؛ زیرا ایستادگی مردم در برابر فاشیسم اسلامی حاکم بر کشور، به مردم اروپا و کشورهای لیبرال کمک می‌کند تا خطر اسلام‌گرایی را که امروز در این جوامع در حال رشد است، روشن‌تر ببینند. سخنرانان تأکید کردند که به دلیل حمایت مردم از شاهزاده رضا پهلوی، او را شایسته‌ترین فرد می‌دانند تا این جایزه را که متعلق به مردم ایران است، به‌عنوان امانتدار ملت دریافت کند؛ تا روزی که نمایندگان منتخب مردم بتوانند آن را تحویل بگیرند.

سخنرانی شاهزاده رضا پهلوی

سخنرانی شاهزاده رضا پهلوی نکات بسیار مهمی داشت که در اینجا مایلم فقط بر دو نکته مشخص تمرکز کنم. او در بخشی از سخنرانی خود گفت: «برخی نوشته‌اند که من نباید کسی باشم که این جایزه را دریافت می‌کند. می‌خواهم به‌طور مستقیم و با احترام به آن‌ها پاسخ دهم: سپاسگزارم. شما توانستید مخالفت خود را آزادانه، در روزنامه‌های آلمانی و در خیابان‌های آلمان، بدون ترس از دستگیری یا گلوله بیان کنید. این دقیقا همان آزادی است که من برای برقراری‌اش در تهران می‌جنگم.»

این سخنان میزان دموکرات‌منش بودن شاهزاده رضا پهلوی و احترام او به مخالفان و آزادی بیان آن‌ها را نشان می‌دهد. او تأکید کرد: «دست من به سوی شما دراز است… به سوی کسانی که در حمایت از من شعار دادند و کسانی که علیه من شعار دادند.»

پایبندی به ارزش‌های دموکراتیک، فراتر از ادعای صرف است. شاهزاده رضا پهلوی در کارنامه‌ی سیاسی خود این پایبندی را نشان داده است. این سخنان مداراجویانه و توأم با احترام در مقابل قطب‌بندی مخالفانش، تأییدی بر دموکرات‌منشی و پایبندی او به این ارزش‌هاست.

نکته‌ی مهم دیگر در سخنرانی او، دغدغه‌ی ایران و قرار دادن منافع ملی فراتر از منافع حزبی است. شاهزاده رضا پهلوی در جای دیگری گفت: «به داخل ایران نگاه کنید. در داخل کشور، مردمی که در موارد بسیاری با هم اختلاف‌نظر دارند، شانه به شانه هم قدم برمی‌دارند. برای آن‌ها این یک بحث حزبی نیست؛ مسئله مرگ و زندگی است. جمهوری اسلامی باید برود تا جان آن‌ها و جان کشورمان نجات یابد. آن‌ها اجازه نمی‌دهند اختلافات ایدئولوژیک، آنان را در برابر گلوله‌ها از هم جدا کند. بنابراین ما در خارج کشور، با هزینه‌ای بسیار کمتر، قطعا نباید بگذاریم این اختلافات ما را پراکنده کند. اختلافات ما واقعی هستند و اهمیت دارند. ما آن‌ها را به روشی که انسان‌های آزاد انجام می‌دهند، حل خواهیم کرد: در پای صندوق‌های رأی! اما آن روز تنها پس از رفتن این رژیم فرا می‌رسد. تا آن زمان، هر ایرانی که خود را میهن‌پرست می‌نامد باید اولویت را تشخیص دهد. جنگ ما با رژیم است، نه با یکدیگر.»

او بر انتخاب مردم ایران – همه‌ی مردم ایران – برای تعیین آینده‌ی نظام حکومتی از دل صندوق رأی تأکید می‌کند. همین‌جاست که خطاب به مردم ایران و همه نیروهای سیاسی با هر گرایشی می‌گوید: «دست من به سوی شما دراز است. به سوی مشروطه‌خواهان و جمهوری‌خواهان. به سوی چپ و راست. به سوی خداباوران و سکولارها. به سوی کسانی که در حمایت از من شعار دادند و کسانی که علیه من شعار دادند. اگر این چهار آزادی، این چهار اصل را قبول دارید [اول: پذیرش اصل تمامیت ارضی ایران؛ دوم: قبول آزادی‌های فردی و تساوی در برابر قانون، حقوق یکسان برای زنان و مردان، حقوق یکسان برای هر شهروند با هر زبان، هر منشأ یا هر عقیده‌ای؛ سوم: قبول آزادی وجدان و عقیده، یک دموکراسی سکولار با جدایی دین از حکومت؛ و چهارم: آزادی انتخاب، پذیرش حق ملت ایران برای تعیین شکل حکومت آینده خود به‌طور آزادانه و در پای صندوق‌های رأی]، پس ما در یک جبهه هستیم و برای شما در این مبارزه و در ایرانی که پس از آن می‌آید، جایگاهی وجود دارد. نیازی نیست درباره‌ی گذشته توافق داشته باشیم تا درباره‌ی آینده توافق کنیم!»

این، یعنی برتر و بالاتر قرار دادن ایران و منافع ملی از هر چیز دیگر؛ یعنی فهم و درک این ضرورت که وقتی ایران در حال از دست رفتن است، اولین و بالاترین اولویت، نجات کشور است. مردمی که در سال‌های گذشته نام شاهزاده رضا پهلوی را صدا می‌زنند – بویژه مردم داخل ایران و جان‌فداهایی که در ۱۸ و ۱۹ دی‌ماه با قبول خطر مرگ به خیابان‌ها رفتند – به این دیدگاه، رفتار، منش و پایبندی شاهزاده رضا پهلوی به ارزش‌های دموکراتیک باور داشته و اعتماد کرده‌اند که این‌چنین از او حمایت می‌کنند.

این سخنرانی، آن‌هم بر بستر سالیانِ خونین گذشته، فرصتی است برای آنان که به‌واقع دل در گرو نجات ایران دارند تا با حفظ هر اختلافی با شاهزاده رضا پهلوی، تجدیدنظر کنند و با اولویت قرار دادن نجات ایران و مردم، به این بیندیشند: «نیازی نیست درباره‌ی گذشته توافق داشته باشیم تا درباره‌ی آینده توافق کنیم!»

شاهزاده رضا پهلوی با سخنرانی خود در تراز یک رهبر دردمند ظاهر شد؛ رهبری دموکرات‌منش که با اولویت دادن به منافع ملی و نجات ایران، به پایان دادن به رنج و خون مردم می‌اندیشد و از همین رو، فرای احزاب و جناح‌ها عمل می‌کند.

توضیح:
«کیهان لندن» با باور به آزادی بیان بخش «دیدگاه» را برای انتشار نظرات و مطالب علاقمندان، نویسندگان، تحلیلگران و کارشناسان فارسی‌زبان فراهم کرده اما مسئولیت محتوای منتشر شده با نویسنده است.