"Koniec wszystkiego". Nagroda Bookera 2026 przyznana

Michael John Harrison został uhonorowany za powieść "The End of Everything" ("Koniec wszystkiego"). Ceremonia wręczenia Nagrody Bookera odbyła się w poniedziałek w Londynie.

- Nagrody takie jak ta, choć właściwie nie ma innych nagród dorównujących Bookerowi, są niezwykle ważne w świecie uprzemysłowienia literatury. To zaszczyt znaleźć się w gronie tak zasłużonych postaci - powiedział laureat, publikujący pod nazwiskiem M. John Harrison.

"The End of Everything" to dystopijna powieść science-fiction rozgrywająca się w Wielkiej Brytanii w niedalekiej przyszłości. Jej bohater po tajemniczej katastrofie i załamaniu się cywilizacji zarabia na życie, łowiąc różne artefakty w wodach kanału La Manche. Pewnego dnia wydobywa u wybrzeża hrabstwa Kent tajemniczą istotę, która potrafi zmieniać kształt.

Uzasadnienie jury. "Realistyczna opowieść o dziwnym świecie"

- To opowieść o katastrofie i apokalipsie. I o tym, jak przeżywając je, nie sposób zrozumieć, co się dzieje. Są w niej jednak różnego rodzaju nutki optymizmu. Pojawiają się krótkie wizje przyszłości więc jest w niej nadzieja - uzasadniała w poniedziałek wieczorem decyzję jury jego przewodnicząca Mary Beard, znana historyczka, autorka i twórczyni filmów dokumentalnych,

Jak dodała, "to wymagająca lektura, ale niektóre z najlepszych powieści właśnie takie są". - Choć czasem wywołuje niepokój, "The End of Everything" w gruncie rzeczy nie jest dziwną książką. To realistyczna opowieść o dziwnym świecie, zamieszkanym przez zdesperowanych, wykorzenionych bohaterów - mówiła Beard.

Jury podkreśliło wcześniej, że książkę można odczytywać na wiele sposobów: jako thriller, powieść kryminalną, satyrę, dystopię, powieść drogi, a nawet utwór realistyczny.

Najstarszy laureat w historii Nagrody Bookera

Harrison zdobył Bookera w wieku 81 lat, zostając tym samym najstarszym laureatem w historii nagrody. Poprzednia rekordzistka Margaret Atwood miała 79 lat, gdy odbierała ją w 2019 roku.

Urodzony w 1945 roku w Anglii Harrison kojarzony jest przede wszystkim z fantastyką naukową. Jest jednym z przedstawicieli tzw. brytyjskiej Nowej Fali science-fiction, obok JG Ballarda czy Briana Aldissa. Karierę literacką rozpoczął pod koniec lat 60. XX w., pisząc dla wpływowego magazynu "New Worlds". Jego poprzednie powieści to między innymi "Climbers" oraz "Nova Swing". Recenzował też książki w literackich dodatkach do dzienników "Guardian", "New York Times" i "Daily Telegraph".

Nagroda Bookera i Międzynarodowa Nagroda Bookera

Booker Prize to jedna z najważniejszych nagród literackich za prozę w języku angielskim, wydaną w Zjednoczonym Królestwie lub Irlandii. Zwycięzca otrzymuje 50 tys. funtów. Tegoroczna lista kandydatur do Nagrody Bookera obejmowała początkowo 163 pozycje. Pod koniec lipca jurorzy zawęzili ją do 13 książek, a we wrześniu powstała "krótka lista" zawierająca sześć tytułów. Ich autorzy pochodzą z Anglii, Jamajki, Szkocji i USA. 

W zeszłym roku laureatem Nagrody Bookera został kanadyjski pisarz węgierskiego pochodzenia David Szalay za powieść "Flesh", której akcja dzieje się na Węgrzech i w Londynie. Wcześniej nagrodę otrzymali m.in. Salman Rushdie za "Dzieci północy" (w 1981 r.), Kazuo Ishiguro za "Okruchy dnia" (1989 r.), Arundhati Roy za "Boga rzeczy małych" (1997 r.), Ian McEwan za "Amsterdam" (1998 r.), Margaret Atwood za "Ślepego zabójcę" (2000 r.) oraz Hilary Mantel za "W komnatach Wolf Hall" (2009 r.).

Osobnym wyróżnieniem jest Międzynarodowa Nagroda Bookera, przyznawana za prozę przetłumaczoną na język angielski. W tym roku jej lauratem został Yang Shuang-zi za "Taiwan Travelogue", a w 2018 roku nagrodę zdobyła Olga Tokarczuk za powieść "Bieguni".