کد ۱۸۱۹؛ رمز توفانِ خاموش مردم در میانه‌ی خون و امید

ایرانیان پس از کشتار ۱۸ و ۱۹ دی‌ماه ۴۰۴ با استفاده از نمادهای فرهنگی و ملی، کدهای مخفی، موسیقی حماسی و حتی میم‌ها، پیام ایستادگی خود را منتقل کرده و اعلام می‌کنند که روحیه‌ی امید و باور آنان قویتر از پیش زنده است.

مقاومت ملت ایران، پس از سرکوب گسترده‌ی اعتراضات هجدهم و نوزدهم دی‌ماه ۴۰۴ که طبق  منابع مختلف به کشته شدن تا ۷۵ هزار نفر منجر شد، از شکل خیابانی به اقدامات نمادین، مخفیانه و روزمره تغییر کرده است. ایرانیان با استفاده از نمادهای فرهنگی-ملی، کدهای مخفی، موسیقی حماسی و حتی میم‌ها، پیام مقاومت خود را منتقل می‌کنند و نشان می‌دهند که روحیه‌ی آنان در مقابله با حکومت اسلامی همچنان زنده است.

روزنامه‌ «نیویورک‌پست» در گزارشی یادآوری کرده است، اعتراضات سراسری ایران رفته‌رفته از اویل دی‌ماه ۴۰۴ شکل گرفت و در هجدهم و نوزدهم دی به اوج خود رسید. طبق همین گزارش ، حدود ۵ میلیون نفر در خیابان‌های تهران تجمع کردند.

این اعتراضات که در روزهای اول در بازار تهران و با اعتراض به مشکلات اقتصادی، سقوط ارزش ریال شروع شده بود، به  نارضایتی عمیق از حکومت و خواست تغییر رژیم با حمایت سراسری از شاهزاده رضا پهلوی تبدیل شد که با واکنش نظامی نیروهای امنیتی و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مواجه شد.

منابع مخالف و برخی گزارش‌های بین‌المللی از کشته شدن هزاران نفر خبر داده‌اند؛ ارقام از چند هزار (طبق منابع رسمی ایرانی) از ۱۲ تا ۳۰ هزار نفر یا بیشتر در گزارش‌های گروه‌های حقوق بشری و شبکه‌های مختلف متغیر است.

روزنامه‌ی نیویورک پست، شمار کشته‌شدگان را تا « ۷۵ هزار» نقل کرده که یکی از بالاترین برآوردهاست. این میزان بر اساس «منابع داخلیِ» مخالفان گرفته شده که رئیس‌ جمهور ایالات متحده نیز به آن اشاره کرده است. پس از این سرکوب، اعتراضات علنی کاهش یافت، اما نارضایتی‌های گسترده به شکل‌های مخفی همچنان ادامه دارد.

نمادهای ایستادگی: تی‌شرت‌، زیورآلات و پرچم شیروخورشید

یکی از بارزترین اشکال مقاومت مردم ایران، فروش مخفیانه‌ی کالاهای نمادین مربوط با ملی‌گرایی در ایران است. فروشگاه‌ها (چه فیزیکی و چه آنلاین) تی‌شرت‌هایی با شعار «Make Iran Great Again» به همراه پرچم شیروخورشید (نماد ملی) می‌فروشند. این پرچم از سال‌ها پیش به عنوان نماد بازگشت به «هویت ایرانی» پیش از جمهوری اسلامی در مخالفت با ایدئولوژی حاکم استفاده می‌شود.

علاوه بر این، جواهرات و زیورآلاتی طراحی شده که اعداد «۱۸ و ۱۹» به صورت مخفی در آنها گنجانده شده است. این اعداد به روزهای هجدهم و نوزدهم دی‌ماه اشاره دارد که اوج اعتراضات و کشتار خونین مردم ایران به دست نیروهای سرکوب جمهوری اسلامی بود.

یکی از رهبران اعتراضات در ایران به «نیویورک پست» گفت که ایرانیان حتی رمز کارت‌های بانکی خود را روی ۱۸۱۹ تنظیم می‌کنند. در ایران، هنگام پرداخت با کارت، فروشنده معمولاً از مشتری رمز می‌پرسد و حالا بسیاری با گفتن «۱۸۱۹» به یکدیگر و به جهان پیام می‌دهند که «مبارزه ادامه دارد». این اقدام ساده، راهی برای شناسایی هم‌فکران در فضایی پر از ترس و نظارت است.

موسیقی و میم‌ها به عنوان ابزار ایستادگی

در میان مردم ایران، «مقاومت فرهنگی» نیز نقش مهمی دارد. ایرانیان زنگ موبایل خود را روی آهنگ اینسترومنتال «Violin» از موسیقیدان اوکراینی تاراس بازئف (با نام هنری Toneloom) تنظیم کرده‌اند. این آهنگ به عنوان موسیقی غیررسمی اعتراضات دی‌ماه  شناخته شده و در ویدیوهای شبکه‌های اجتماعی مرتبط با اعتراضات زیاد استفاده شده است.

این رهبر اعتراضات همچنین توضیح داد که حالا وقتی کسی در مکان عمومی تماس می‌گیرد، بجای پاسخ دادن، اجازه می‌دهد تلفن‌اش زنگ بخورد تا همه آهنگ را بشنوند. این کار نوعی اعلام حضور و همبستگی خاموش است.

در فضای مجازی، میم‌هایی با تصویر «کتلت» (غذای معروف ایرانی) برای مسخره کردن علی خامنه‌ای و سرداران هلاک‌شده‌ی سپاه  پاسداران که در مقاله «کشته‌شده» توصیف شده، منتشر می‌شود.

پس از کشته شدن قاسم سلیمانی به دستور دونالد ترامپ، ایرانیان تصاویر کتلت را به اشتراک می‌گذاشتند و می‌گفتند او «مثل کتلت سرخ شده» است. حالا همین استعاره برای خامنه‌ای استفاده می‌شود و مردم می‌گویند «خامنه‌ای کتلت شد!» و از حذف او توسط ترامپ- نتانیاهو ابراز خوشحالی می‌کنند. این طنز سیاه، راهی برای مقابله با ترس و کاهش اقتدار نمایشی رژیم اسلامی است.

این اقدامات نمادین، به گفته‌ی این رهبر اعتراضات، برای مردم حالت «درمان» دارد و روحیه‌بخش است و در عین حال رژیم را به چالش می‌کشد و مرعوب می‌کند. مردم امیدوارند که آمریکا و اسرائیل کار را تمام کرده و درواقع سپاه پاسداران را سرنگون کنند.

ریسک‌ها و واکنش رژیم

با وجود ماهیت مخفی این اقدامات، خطر همچنان بالاست. ماشین سرکوب متوقف نشده؛ اعدام‌ها و صدور احکام روزانه‌ی مرگ ادامه دارد. طبق آخرین گزارش‌ها، دو معترض دی‌ماه به نام‌های «متین شبانی» و «امیر دلشاد» اخیراً به اعدام محکوم شده‌اند.  گروه‌های حقوق بشری نیز تأیید می‌کنند که این دو نفر در دادگاه انقلاب مشهد به اتهاماتی مانند «محاربه» (جنگ با خدا) و تخریب اموال عمومی در جریان اعتراضات محکوم شده‌اند. پرونده‌ی آنها به دیوان عالی جمهوری اسلامی ارجاع شده و در زندان وکیل‌آباد مشهد محبوس هستند.

جمهوری اسلامی همچنین فروش جواهرات با نماد شیروخورشید یا تصاویر مرتبط با «شاه» را ممنوع کرده است، اما به دلیل تحریم‌های آمریکا و فشار اقتصادی، توانایی اجرای کامل این ممنوعیت را ندارد. فروشگاه‌های اینستاگرام یکی پس از دیگری بسته می‌شوند، ولی روز بعد فروشگاه جدیدی باز می‌شود که نشان‌‌دهنده‌ی ناتوان شدن رژیم، در کنترل کامل فضای اقتصادی و فرهنگی است.

اهمیت مقاومت خاموش مردم

این اقدامات کوچک اما هماهنگ، نشان‌ ازعمق نارضایتی عمومی و تداوم اراده‌ی مردم برای تغییر و دستیابی به خواست‌شان است. پس از کشتار گسترده دی‌ماه سال پیش که یکی از خونین‌ترین سرکوب‌ها در تاریخ معاصر ایران محسوب می‌شود، مردم به جای تسلیم شدن، راه‌های خلاقانه‌ای برای بیان مخالفت یافته‌اند. این مقاومت نمادین نه تنها روحیه را حفظ می‌کند، بلکه شبکه‌ای از همبستگی مخفی ایجاد کرده که بقایای جمهوری اسلامی را تحت فشار روانی قرار می‌دهد.

کارشناسان و منابع مخالف بر این باورند که چنین اقداماتی می‌تواند مقدمه‌ای برای موج‌های بزرگتر اعتراض باشد، به‌ ویژه اگر فشار خارجی از سوی آمریکا و اسرائیل افزایش یابد.

در حالی که رژیم ایران همچنان به اعدام و سرکوب ادامه می‌دهد، مردم ایران با تی‌شرت، زیورآلات، زنگ موبایل و میمِ کتلت، پیام روشنی به اقلیت شرور جمهوری اسلامی می‌فرستند: «انقلاب شیروخورشید» ادامه دارد و «ارزش‌های تمدنی» پیش از هجوم انقلاب اسلامی هنوز زنده هستند، چنانچه جمهوری اسلامی بعداز چهل و هفت سال تلاش، تبلیغات دروغین و صرف هزینه، نتوانست جامعه را «اسلامی» کند.

در مجموع، کشتار عریان مردم در خیابان‌ها توسط جمهوری اسلامی در دی‌ماه ۴۰۴ همچنان  نیازمند تحقیق و بررسی‌های مستقل بیشتر است، اما روایت مقاومت مردمی و خلاقیت آنها در شرایط سرکوب، بخش غیرقابل انکار واقعیت امروز ایران است.