Fransa izin mi istedi, rutin bildirimde mi bulundu? Doğu Akdeniz’de NAVTEX bilmecesi

Yunanistan ile Güney Kıbrıs’ı denizin altından birbirine bağlayacak, Fransız şirketlerce hayata geçirilecek elektrik kablosu projesi (Great Sea Interconnector), Türkiye ile Yunanistan arasındaki kıta sahanlığı tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Önceki akşam bu konuda dikkat çekici bir gelişme yaşandı.

TÜRKİYE: MUVAFAKAT VERDİK

Türk Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Seyir Hidrografi ve Oşinografi Daire Başkanlığının yayımladığı NAVTEX’te (Denizciler için seyir duyurusu), Fransız bir şirkete ait Abeille Marengo isimli geminin verili koordinatlarda 10 Kasım-19 Mart tarihleri arasında sualtı kablo döşeme çalışmalarına yönelik araştırma faaliyeti yapacağı belirtildi. “Türk NAVTEX Servis Sahası ve 18 Mart 2020 tarihinde, A/74/757 sayı ile Birleşmiş Milletlere dış sınırları bildirilen Doğu Akdeniz’deki Türk kıta sahanlığı içindeki bir alanda, yetkili Türk makamları ile koordine edilmiş ve Türk makamlarının muvafakatı alınmış hatlar boyunca deniz bilimsel araştırma çalışmaları yapılacaktır” dendi.

“Muvafakat” kelimesiyle Türkiye’nin izninin alındığına işaret edildi. 18 Mart 2020’de bildirilen kıta sahanlığı sınırları ise Türkiye’nin Libya ile yaptığı deniz yetki anlaşması sonrası ortaya çıkmıştı.

YUNANİSTAN: İZNİ BİZ VERDİK

Yunanistan ise hemen ardından, aynı koordinatlarda kendisinin söz sahibi olduğunu savunarak, izni kendisinin vermiş olduğunu belirtti; 6 Kasım tarihli karara atıf yaptı. O tarihte Yunanistan Dışişleri Bakanlığı, Fransız şirketle izin sürecinin tamamlandığına ilişkin bir açıklama yapmıştı. Bu bağlamda Türkiye’nin NAVTEX’inin “geçersiz” olduğu ifade edildi.

‘ÇELİŞKİ YARATIR’

Emekli tümamiral Yankı Bağcıoğlu, iki açıklama arasındaki farka dikkat çekerek, “Şayet Fransız tarafı Türkiye’den usulüne uygun resmi izin talep etmiş ve bu izin verilmişse, sözkonusu gelişme Türkiye’nin kıta sahanlığı haklarının fiilen tanınması bakımından önemli bir kazanım olacaktır. Ancak Yunanistan’ın karşı NAVTEX’inde iddia edildiği üzere, Fransız tarafının aynı araştırma faaliyetleri için -geçmişte de örnekleri görüldüğü şekilde- Yunan makamlarından da izin almış olması, Türkiye’nin kıta sahanlığı hakları açısından ciddi bir çelişki yaratacaktır” dedi.

İZİN Mİ BİLDİRİM Mİ?

Cumhuriyet, ortaya çıkan soru işaretlerinin giderilebilmesi için Dışişleri Bakanlığına ve Fransa’nın Ankara Büyükelçiliğine sorular yöneltti. Dışişleri kaynakları, “Muvafakat talebi hangi taraftan, ne şekilde geldi?” sorusunu, “Bize Fransa Büyükelçiliği yazılı nota iletti. Biz de aynı şekilde izin verdik” şeklinde cevapladı. Konunun netleştirilebilmesi için sorulan “Yazılı notayla muvafakat mı istendi” sorusuna yanıt gelmedi. Zira izinden ziyade, denizcilikte seyir güvenliği için rutin bildirimler de yapılıyor. Fransa’nın Ankara Büyükelçiliği de izin mi talep edildiği yoksa bildirimde mi bulunulduğu yönündeki soruya yanıt vermedi.