Drentse familie krijgt postuum Yad Vashem-onderscheiding: 'Buitengewone mensen'

Vier mensen van de familie Brouwer uit het Drentse dorp Gasselternijveenschemond hebben postuum een Yad Vashem-onderscheiding gekregen. Het viertal hielp Joden, waaronder Amsterdammer Aby de Lange, met onderduiken tijdens de Tweede Wereldoorlog. Voor zoon Job de Lange is met het eerbetoon de cirkel rond. "Dankzij die mensen besta ik", zegt hij bij RTV Drenthe(opent in nieuw venster).

Het viertal ontvangt de eretitel Rechtvaardige onder de Volkeren, die is bedoeld voor niet-Joden die zich tijdens de oorlog met gevaar voor eigen leven hebben ingezet voor Joden. De nabestaanden kregen de onderscheiding vanmiddag overhandigd van de Israëlische ambassade. "We eren vandaag buitengewone mensen", zei ambassadeur Zvi Aviner Vapni in de dorpskerk. "Normale mensen die bijzondere keuzes maakten."

Thie Brouwer (1902-1988), zijn vrouw Watsina (1904-1991), moeder Jantina (1864-1962) en zus Aaltje (1904-1988) hielpen Joden en niet-Joden aan onderduikadressen, onder meer in de grensregio van Drenthe en Groningen. Zo werd de Joodse Aby de Lange uit Amsterdam door de familie aan onderdak geholpen in Stadskanaal.

Verzet

Met name Thie Brouwer speelde een belangrijke rol in het verzet, zowel binnen als buiten Drenthe. In de vroege oorlogsjaren werkte hij in Assen, waar hij werd ontslagen omdat hij niet mee wilde werken met de Duitse bezetter. Later werkte hij in Den Haag, waar hij om soortgelijke redenen werd ontslagen. Daar hield hij zich ook bezig met de verspreiding van verzetskrant Trouw en hielp hij mensen met onderduiken.

De familieleden:

Thie Brouwer keerde later terug naar Drenthe om daar bij het verzet te helpen. Hij kreeg hulp van zijn vrouw, die bijvoorbeeld wapens verstopte in de kinderwagen om deze vervolgens te bezorgen. Thie's moeder Jantina woonde in Stadskanaal, waar ze gedurende de hele Tweede Wereldoorlog mensen onderdak bood in de woning waar ze woonde met haar dochter Aaltje. Onder hen was dus de Joodse Amsterdammer Aby de Lange.

Aanvraag

Historisch onderzoeker Jan-Willem van de Kolk diende de aanvraag voor de onderscheiding enkele jaren geleden al in bij het instituut in Jeruzalem. De zoon van Thie Brouwer overleed in 2022 op 92-jarige leeftijd en had nog veel documenten, brieven en rapportages uit de Tweede Wereldoorlog in zijn bezit. Van de Kolk had daarom goede hoop dat de Brouwer-familie de onderscheiding zou krijgen.

"Bovendien heeft de Shoah Foundation jaren geleden een getuigenis opgenomen van Aby de Lange. Dat zijn allemaal belangrijke documenten die de aanvraag onderbouwen", zei hij eerder bij RTV Drenthe. Het was uiteindelijk aan de commissie om een definitief oordeel te vellen.

In Nederland zijn bijna 6000 Yad Vashem-onderscheidingen uitgereikt. Yad Vashem betekent 'een gedenkteken en een naam'. Het idee erachter is dat mensen blijvend herinnerd worden.