Spór o rosyjski diesel w USA. Ponadpartyjny sprzeciw w Senacie

Opracowanie: Cezary Faber Publikacja: Dzisiaj, 12 października (07:13)

Decyzja administracji Donalda Trumpa w sprawie dopuszczenia rosyjskiego oleju napędowego do amerykańskiego rynku wywołała sprzeciw w Kongresie. Grupa senatorów z obu partii oceniła, że ruch ten jest niezgodny z ustawą z 2022 roku, która zakazała importu rosyjskich surowców energetycznych. Sekretarz skarbu Scott Bessent przekonuje jednak, że Biały Dom dysponuje podstawą prawną do takiego działania.

Donald Trump (fot. JEFF MCWHORTER) /PAP/EPA

Prezydent USA Donald Trump poinformował w piątek, że zawarł z prezydentem Rosji Władimirem Putinem porozumienie w sprawie dostaw oleju napędowego. Departament Skarbu wydał równocześnie licencję, na mocy której amerykańskie sankcje nie obejmą do kwietnia 2027 roku rosyjskiego diesla załadowanego na tankowce do piątku.

Decyzja amerykańskiej administracji wywołała ponadpartyjny sprzeciw w Senacie. W niedzielnym wspólnym oświadczeniu senatorowie Jeanne Shaheen, Richard Blumenthal i Ron Wyden z Partii Demokratycznej oraz republikanie Thom Tillis, Susan Collins, Lisa Murkowski i John Curtis przypomnieli, że zakaz importu rosyjskich paliw został wprowadzony po rozpoczęciu przez Rosję inwazji na Ukrainę.

„Kongres wyraźnie zakazał importu rosyjskich surowców energetycznych w 2022 roku, by amerykańskie dolary nie finansowały brutalnej wojny Putina przeciwko Ukrainie” - napisali politycy.

Senatorowie podkreślili, że Stany Zjednoczone nie powinny zapewniać Kremlowi „finansowego koła ratunkowego”, gdy Rosja kontynuuje wojnę przeciwko Ukrainie. Wezwali administrację do natychmiastowej zmiany decyzji.

Ustawa przewiduje konkretne warunki

Politycy powołują się na ustawę Ending Importation of Russian Oil Act, podpisaną przez prezydenta Joe Bidena 8 kwietnia 2022 roku. Przepisy wprowadziły zakaz importu z Rosji m.in. paliw mineralnych, olejów mineralnych, produktów ich destylacji oraz oleju napędowego.

Ustawa zakłada, że zniesienie zakazu może nastąpić wyłącznie po przedstawieniu Kongresowi pisemnego zaświadczenia prezydenta. Musiałoby ono potwierdzać m.in., że Rosja zawarła z Ukrainą zaakceptowane przez jej władze porozumienie dotyczące wycofania wojsk i zakończenia działań wojennych. Rosja musiałaby też przestać stanowić bezpośrednie zagrożenie militarne dla państw NATO oraz uznać prawo Ukrainy do niezależnego rządu.

Zgodnie z ustawą prezydent powinien wcześniej konsultować się z komisjami Kongresu i przedstawić raport uzasadniający decyzję. Senatorowie twierdzą, że Donald Trump nie spełnił tych wymogów.

Scott Bessent: Porozumienie jest legalne

Sekretarz skarbu USA Scott Bessent w rozmowie z Fox News odpierał zarzuty, przekonując, że porozumienie z Rosją jest korzystne dla Stanów Zjednoczonych i legalne. Zrobimy to, korzystając ze wszystkich uprawnień prawnych, jakie mamy. Każdy w Kongresie, kto twierdzi - czy to w odniesieniu do starej ustawy, czy obecnej ustawy im. Lindseya Grahama - że zabrania ona nam tego, jest w błędzie - powiedział.

Polityk nie wyjaśnił jednak szczegółowo, na jakiej podstawie prawnej możliwe ma być zawieszenie ograniczeń. Nate Sibley, ekspert ds. sankcji z Komisji Helsińskiej USA, zwrócił uwagę, że ustawa z 2022 roku była wdrażana poprzez rozporządzenie prezydenckie. Pozwalało ono natomiast na wydawanie czasowych licencji wyłączających określone transakcje spod sankcji.

Sytuacja - zdaniem eksperta - jest „niezwykle niejednoznaczna” i może być sprzeczna z intencją Kongresu.