Plannen tegen spoorsabotage liggen al een jaar op de plank: 'Het is tijd om door te pakken'

Het rapport 'tijd om te handelen' werd geschreven in opdracht van de toenmalige staatssecretaris. In het rapport staan allerlei aanbevelingen over het Nederlandse spoornetwerk. Eén van de aanbevelingen: "Investeer in preventieve maatregelen om te voorkomen dat onbevoegden fysiek of digitaal toegang hebben tot essentiële systemen, infrastructuur en belangrijke stations." 

Met andere woorden: zorg ervoor dat mensen die er niets te zoeken hebben, niet zomaar op het spoor kunnen komen. 

Metalen buizen op het spoor

Dat bleek op Prinsjesdag precies het probleem: op verschillende plaatsen werden metalen buizen op het spoor gelegd. Een groot deel van de treinen in het oosten van het land kon hierdoor niet rijden. Als er namelijk iets op het spoor ligt, slaat het systeem alarm en gaat het sein op rood om botsingen te voorkomen.

Lees ook

Daders spoorsabotage, die nog niet gepakt zijn, kunnen tot 15 jaar cel krijgen

Wie achter de spoorsabotage zit, is nog altijd niet duidelijk. Het Openbaar Ministerie doet onderzoek naar de zaak en laat weten 'druk bezig' te zijn met het onderzoek. Er is nog niemand aangehouden. 

600 miljoen euro

Of de spoorsabotage die op Prinsjesdag plaatsvond voorkomen had kunnen worden als alle aanbevelingen uit het rapport waren uitgevoerd, is natuurlijk de vraag, zegt Roy Hofkamp. Hij is onderzoeker Bewaken & Beveiligen aan de Universiteit Leiden. "Maar als zoiets wordt aanbevolen, moet dat worden opgevolgd." 

Hoogleraar terrorisme en politiek geweld Bart Schuurman vindt ook dat het spoor op dit moment niet weerbaar genoeg is. Tegelijkertijd is het moeilijk om het hele spoor te beveiligen. Hij zegt: "Bij de aanleg van onze infra hebben we in het begin geen rekening hoeven houden met sabotage, dat gebeurde gewoon veel minder. We zitten inmiddels in een nieuwe werkelijkheid waar we aan moeten gaan wennen."

'Als iemand kwaad wil, laat die zich niet tegenhouden'

Ook Schuurman vindt dat in het rapport heel goede suggesties staan. "Maar als iemand echt kwaad wil, laat die zich er ook niet door tegenhouden." 

Het probleem volgens ProRail? Geld. In het rapport van de Fysieke Leefomgeving staat een bedrag van 600 miljoen euro dat nodig is om het spoor veiliger te maken. Dat geld is er nog niet. Schuur man ziet dat ook wel: "Misschien moet er meer geld komen, maar dat roepen we over van alles." 

De seinen op het spoor stonden op Prinsjesdag op rood. Door het veiligheidssysteem werden zo ongelukken voorkomen. Hoe dat systeem werkt leggen we uit in de onderstaande video:

00:59

Veiligheidsexpert Hofkamp noemt het ook belangrijk dat het geld er komt. "Er zijn forse investeringen nodig."

De wereld is veranderd en de dreiging van buitenaf is toegenomen, zegt hij. "Vroeger lag de nadruk bij het spoor op incidentenbestrijding en op efficiëntie. Maar we moeten onze mindset verschuiven naar veiligheid en weerbaarheid."

Want dat ons spoor kwetsbaar is, bleek al eerder. In juni 2025 vatten stroomkabels tussen Amsterdam Zuid en Schiphol vlam, waardoor het treinverkeer daar stil kwam te liggen. Justitie hield toen ook rekening met sabotage. Dat incident wordt dan ook in het rapport uitgelicht.

Onmogelijk

Tegelijkertijd is het onmogelijk om al het spoor in Nederland te beveiligen, zegt Hofkamp. "We hebben 7000 kilometer spoor in Nederland. Overal camera's plaatsen gaat gewoon niet. Je kan uiteindelijk geen honderd procent veiligheid bieden." 

Bovendien, zegt Hofkamp: ProRail kan dit niet alleen. "Daar is hulp bij nodig van de politie en van Defensie. En het gaat gepaard met forse investeringen, die moeten er dan dit keer écht komen. Het is nu zaak om door te pakken." 

Accepteren van sabotage

Volgens Schuurman is het zaak om 'meer te investeren in inlichtingendiensten die dit soort organisaties opsporen en veel duidelijker paal en perk stellen als groepen - zoals de boeren eerder - acties uitvoeren die het demonstratierecht ver te buiten gaan'.

En soms, zegt Schuurman, moeten we dit accepteren. "Geopolitieke dreiging kunnen we nooit helemaal voorkomen. Dat is dan het gevolg van een keuze waar we als Nederland achterstaan. Dat moeten we dan incasseren." 

Je hebt niet alle cookies geaccepteerd. Om deze content te bekijken moet je de aanpassen.