Devlete güven

Hoca Nasrettin bugün yaşasaydı eminiz yine eşeğine ters binerdi. Çünkü günümüzde toplum yaşamını ilgilendiren birçok konunun işleyişi ters gidiyor. Çünkü akıl, tersliği sezer...

Türkiye son haftalarda yaşadığı fon krizi nedeniyle yerleşik ekonomi literatürüyle, tüm kalkınmış ülkelerdeki uygulamalarla tam tersine bir yola girmiş durumda. Televizyonlardaki tartışmalar da aynı durumda.

Sunucu bir finans uzmanına fonların riskini soruyor. Uzman, para piyasası fonlarının ne kadar “risksiz olduğunu, olması gerektiğini” tüm samimiyetiyle anlatmaya çalışıyor. Sunucu, “Ama serbest fonlara yatırım yapanlar her türlü riski alıyor değil mi?” diye ekliyor. Uzmanın omuzları, yüzü düşüyor, anlatmaya çalışıyor: “Efendim, bu yaklaşımla bakarsak ülkemizde fon kalmaz. Riskli fonlara yatırım yapanlar, tüm paralarını kaybetmeyi göze almazlar. En fazla yüzde 5’lik, 10’luk düşüşleri göze alırlar” diyor.

Bu söyleşi, ülkemizde ekonomik konulara yaklaşımın ne kadar hüzün verici olduğu gerçeğini ortaya koyuyor.

Fon krizinin ardından bu konuya biraz dikkat kesildik. Sermaye piyasalarındaki yatırım araçları çok çeşitli. Riski çok düşük olanlar, yüksek olanlar var. Ancak ABD, Avrupa, Norveç, Japonya’da sermaye piyasasında tasarrufunu değerlendirmek isteyenlere en önemli ve değişmeyen tavsiye şu: Paranızı profesyonellere emanet edin. Borsadan hisse almak yerine fonları tercih edin. Portföy yönetim şirketlerinden destek alın...

Türkiye artık bu tavsiyelerin yapılabileceği bir ülke olmaktan çıkıyor.

Savcılık “borsada usulsüzlük” diye uyarmış. Şimşek, “Borsada bazı fonların manipülasyon yaptıklarını biliyoruz” demiş. Hâlâ bir yetkili çıkıp da “Neyi beklediniz?” diye sormuyor. Sonra Norveç Varlık Fonu’nun da zarar ettiği ortaya çıkıyor. Türkiye’deki para piyasası fonlarına yatırım yapan Japon ev kadınları ne durumda henüz bilgi yok.

Mağdurların kaybı ne ölçüde karşılanacak belli değil. Daha önemlisi Türk yatırım piyasasına güven nasıl sağlanacak, o hiç belli değil. Bu bölüm Türk ekonomisini doğrudan ilgilendiriyor.

Bir başka konu Merkez Hakem Kurulu (MHK). Futbol karşılaşmalarını kaybeden kulüp yetkililerinin açıklamaları, iddiaları sıradanlaşmıştı. MHK’nin yetkilileri ile ilgili iddialar gündeme geldi. Sınava giren hakem adaylarının verdiği yanıtların değiştirildiği iddia ediliyor. Bahis iddiaları ayyuka çıkmış durumda. İnsan beyni duruyor bu noktada. Futbol bir oyun mu, yoksa futbol üzerinde mi oyun oynanıyor?

Futbol seyircisinin de tadı kaçmış durumda.

Kuralların yıpratıldığı bu dönemin ekonomik krizle aynı döneme denk gelmesi tesadüf değil. Borsa ve fonlar üzerinden yaşananlara müdahale etmeyenler, siyasi gelecek kaygılarıyla belediye operasyonlarını yeniden gündeme getirdiler. Bu sefer operasyonların merkezi Mersin. Üç belediye başkanı gözaltına alındı. Bu uygulama o kadar sıradanlaştı ki yurttaşlar usulsüzlük-yolsuzluk iddialarını pek ciddiye almıyor.

Son yıllarda ülke içinde bazı kesimlerin kanıksamaya başladığı olumsuzlukların etkisi ülke sınırlarını aşmış durumda. Ekonomik kriz, daha önce görülmedik sonuçlara yol açmaya, devlete güven duygusu hasar almaya başladı.

Siyasi gelecek kaygısı bir noktaya kadar anlaşılabilir. Ancak devlet yöneticilerinin başka sorumlulukları da var...