Büyük güne sayılı günler kaldı

Kâinattaki metalik elçimiz Voyager I, insanoğlunun zihninin ve azminin bir simgesi olarak saatte 61 bin kilometre hızla uzayın karanlık boşluğunda yol almaya devam ediyor. İngilizcedeki anlamı 'Kâşif' olan Voyager, adının hakkını vererek evrenin sırlarını ortaya çıkarma adına üstlendiği misyonla, insanoğlunun elinin ulaşabildiği en uzak sınır olan 1 ışık günü mesafeye 18 Kasım Çarşamba günü ulaşacak.

EVRENİN KENDİSİYİZ

Evrenin 13,8 milyarlık devasa zaman çizelgesinde sadece göz açıp kapayıncaya kadar var olmamız ve 73,5 yıllık ömrümüzün bu sonsuzlukta bir nefes boyu sürmesi, ilk bakışta insanı ürkütücü bir yalnızlığa ve çaresizliğe sürükleyebiliyor. Ancak bu durum, kâinat karşısında eziklik duymak yerine, varoluşun en büyüleyici paradoksuna tanıklık etmemiz şeklinde de okunabilir. Aslında düşünebilen, sorgulayabilen ve onun büyüklüğü karşısında hayrete düşebilen evrenin ta kendisiyiz.

REKLAM

"BEN BURADAYIM VE MERAK EDİYORUM"

Dünya 4,5 milyar yaşında, insan türü ise jeolojik zaman çizelgesinde sadece son saniyelerde sahneye çıktı. Ömrümüz kozmik ölçüde ancak bir yıldız kayması gibi anlık olsa da, o kısa süre milyarlarca yıllık evrensel tarihin "Ben buradayım ve merak ediyorum" diyebileceği kadar kıymetli. Atomların bir araya gelip yıldızları, gezegenleri ve en nihayetinde benim bu kelimeleri yazmamı, sizin de okumanızı sağlayan o bilinçli zihni yaratması tam anlamıyla mucize. Zaten ömrümüzün kısa olması, her anı dolu dolu yaşamak için en büyük motivasyonumuz değil mi? Evren milyarlarca yıldır dönerken, bizim bu kısa ömrümüz onun o devasa hikâyesini anlamamıza ve ona kendi payımıza bir anlam katmaya yetiyor.

Dünya'nın oluşum süreci

REKLAM

İşte tam da bu kısa ve kırılgan varoluş hikâyesi, insanlığın gökyüzüyle olan ilk temasından bu yana gösterdiği devasa direnç ve sınırları zorlama tutkusuyla anlam kazanıyor. Yeryüzünün yerçekimine hapsolmuş iki ayaklı bir türken, önce cam mercekleri cilalayıp Galilei Galileo ile Jüpiter’in uydularını keşfederek kendi merkezimizde olmadığımızı kavradık. Ardından Isaac Newton ve Albert Einstein'ın zihinleriyle görünmez kütleçekimi yasalarını ve zamanın bükülebilir doğasını kâğıt üzerinde çözdük. Sputnik'in gökyüzünde yankılanan ilk metalik sinyaliyle uzayla ilk fiziksel temasımızı kurduğumuzda artık sınırlarımız sadece atmosfer değildi. Yuri Gagarin'in dünyayı uzaydan görmesi, Neil Armstrong ile Ay'a ayak basmamız, zekâmızın fiziksel imkânsızlıkları nasıl aştığının göstergesiydi.

Neil Armstrong

REKLAM

Bu arayışın en görkemli ve en yalnız temsilcisi ise 1977'de fırlatılan Voyager I'in fırlatıldığı gün doğan bir bebek bugün yarım asırlık ömrün eşiğine gelip 49 yaşına basarken; bu metalik elçi de hiç durmaksızın yol alarak aynı zaman zarfında insanlık tarihinin en uzak mesafesine ulaşmasına sadece günler kaldı.

NÜKLEER PİLLERLE ÇALIŞIYOR

• 5 Eylül 1977: NASA tarafından fırlatılan Voyager I, ikiz kardeşi Voyager II'den birkaç hafta sonra uzaya gönderilmesine rağmen daha hızlı bir yörünge izledi.

• NÜKLEER PİLLE ÇALIŞIYOR: Fırlatılışından bu yana 49 yıl geçmesine ve Dünya'dan milyarlarca kilometre uzakta bulunmasına rağmen üzerindeki nükleer piller sayesinde hâlâ veri göndermeye ve bilimsel ölçümler yapmaya devam ediyor. Ancak bu pillerin enerjisi sonsuz değil. NASA, piller zayıfladıkça daha az öncelikli cihazları kapatarak kalan enerjiyi hayati öneme sahip sistemlere yönlendiriyor. Bir gün pillerin enerjisi tamamen tükendiğinde Voyager I, derin uzay boşluğunda sessiz ve kontrolsüz bir şekilde yolculuğuna devam edecek.

1 ışık günü, ışığın bir gün boyunca katettiği mesafeyi (yaklaşık 25 milyar 902 bin kilometre) ifade ediyor. Bu mesafeyi dünyadaki taşıtlarla kıyaslayacak olursak;

• Yolcu Uçağı: Saatteki hızı yaklaşık 900 kilometre olan tarifeli bir uçak bu mesafeye ancak 3 bin yılda ulaşabilir.

• Hızlı Tren: Saatte 300 kilometre hızla giden modern bir yüksek hızlı trenin yola aralıksız devam etmesi halinde yolculuk yaklaşık 9 bin 100 yıl sürerdi.

• Binek Otomobil: Saatte ortalama 100 kilometre hızla giden bir otomobilin 1 ışık günü mesafesine ulaşması için 27 bin 400 yıl hiç durmadan yol alması gerekir.

Başlangıçtaki temel misyonu, 175 yılda bir gerçekleşen nadir gezegen diziliminden yararlanarak Jüpiter ve Satürn'ün dev atmosferlerini, manyetik alanlarını ve gizemli uydularını yakından incelemekti. Voyager I bu görevini kusursuzca yerine getirdi; Jüpiter'in fırtınalarını, uydusu İo'daki aktif volkanları ve Satürn'ün muazzam halkalarını insanlığa ilk kez bu denli net gösterdi. Ancak asıl büyük misyonu, gezegenleri geride bıraktıktan sonra başladı. Güneş'in koruyucu manyetik kalkanı olan helyosferi aşarak yıldızlararası boşluğa adım atması bilimin ışığına güç kattı.

Voyager I, Güneş sisteminden hızla uzaklaşırken - Neptün'ün ötesinde ve Güneş'ten yaklaşık 3,7 milyar mil (6 milyar kilometre) uzaklıkta - görev yöneticileri ona son bir kez eve doğru bakması yönünde komut verdi. Güneş sistemimizin ilk 'Aile portresi'ni oluşturmak için kullanılan 60 görüntüden oluşan bir seri çekti.

İNSANLIĞIN MESAJI ALTIN PLAKTA

Bir ışık günü uzaklığa, yani sinyallerimizin bile ona ulaşmasının tam yirmi dört saat sürdüğü o akıl almaz derinliğe erişen Voyager I, gövdesinde insanlığın kozmik şişe içindeki mesajı olan Altın Plak'ı taşıyor. Üzerinde Bach'tan Beethoven'a melodiler, doğanın sesleri, bir annenin bebeğine fısıldadığı sevgi sözcükleri ve 55 dilde selamlar barındıran bu plakla Voyager I; düşünen, hisseden ve merak eden bir türün varlığının kanıtı olarak evrenin karanlığında sessiz elçimiz olarak yol almaya devam edecek. Belki insanoğlunun var olduğu sürece evrenin çözdüğü sırlar kozmik ölçekte bir atom büyüklüğünde olacak ama "Ben buradayım, tüm sınırları zorlayarak uzaya elimi uzattım ve bunu merak ediyorum" diyebildiği sürece özel bir tür olmaya devam edecek.

ALTIN PLAK'TA TÜRKİYE İLE İLGİLİ NELER BULUNUYOR?

Altın plaktaki 55 farklı dildeki selamlama kayıtları arasına eklenen Türkçe mesajda "Sayın Türkçe bilen arkadaşlarımız, sabah şerifleriniz hayır olsun" ifadeleri yer alıyor. Bu kayıt, 1960'lı yıllarda İstanbul'daki Robert Kolej'de İngilizce öğretmenliği yapan ABD'li arkeolog ve profesör Peter Ian Kuniholm tarafından seslendirildi. Kuniholm bu cümleyi seçerken, aynı okulda edebiyat öğretmenliği yapan ünlü şair Behçet Kemal Çağlar'ın kendisine her sabah bu sözlerle hitap etmesinden ilham aldı.

Bunun yanı sıra, altın plakta dünyadaki yaşamı ve insanlığı temsil etmesi amacıyla seçilen 116 görüntü arasında Türkiye'den bir fotoğraf yer alıyor. ABD'li fotoğrafçı Jonathan Blair tarafından Ürgüp'te çekilen ve NASA arşivlerinde 'Sakallı ve Gözlüklü Yaşlı Adam' adıyla yer alan bu fotoğrafta, yaşlı bir Türk çiftçi görülüyor. Plaktaki müzik seçkisinde Türkiye'den doğrudan bir eser bulunmasa da Türk kültür coğrafyasına yakın bir örnek olarak Sovyetler Birliği adına Azerbaycan'dan Kamil Celilov'un balaban ile çaldığı 'Muğam' adlı esere yer verildi.

REKLAM

HEM TRAJİK HEM ABSÜRT

Voyager I'in 1 ışık günü uzaklıktaki mesafeye varmasıyla aklının zirve noktasına ulaşacak olan insanoğlu, evrende bir zerre kadar yere sahip dünyasında ise ne yazık ki birbirini öldürerek, birbirine zulmederek büyük bir çelişki içinde yaşamaya devam ediyor. Voyager I'in 6 milyar kilometre öteden dönüp kamerasını evine çevirmesiyle çektiği o ünlü soluk mavi nokta fotoğrafı için Carl Sagan'ın söylediği gibi "Üzerinde sevdiğiniz, bildiğiniz, adını duyurduğunuz herkesin yaşadığı o nokta... Güneş ışığı demeti içinde asılı duran toz zerresidir." Bu kadar küçük ve korumasız bir kürenin üzerinde yaşayan türümüzün birbirine düşmanlık beslemesi, hem trajik hem de absürt bir tablo olarak karşımıza çıkıyor.

Voyager I'in 14 Şubat 1990'da Güneş'ten 6 milyar kilometre uzaktayken çektiği, 'Soluk Mavi Nokta' adı verilen bu fotoğraf, Dünya'yı güneş ışınlarının saçılması içinde gösteriyor. Voyager I o kadar uzaktaydı ki, bulunduğu noktadan bakıldığında Dünya sadece yaklaşık bir piksel büyüklüğünde bir ışık noktası gibi göründü.

Evrenin akıl almaz büyüklüğünü kavramak için insanlığın uzaydaki en uzak elçisi Voyager I'in yolculuğuna bakmak yeterli. Yarım asra yaklaşan serüveninin sonunda 1 ışık günü mesafeye ulaştığında bile, içinde yaşadığımız Samanyolu Galaksisi'nin genişliğinin sadece yüzde 0,00000259'unu kat etmiş olacak.

Gözümüzü kendi galaksimizin sınırlarından öteye, bilinen en uzak gökada MoM-z14'e çevirdiğimizde ise bu devasa mesafe adeta bir toz zerresine dönüşüyor. Voyager I'in kat ettiği o 1 ışık günlük yol, Samanyolu Galaksisi ile MoM-z14 arasındaki boşluğun yalnızca 12 trilyon 345 milyar 450 milyonda 1'ine karşılık geliyor.