Foyer helpt politie beter omgaan met jongeren: 'Wie zich gehaat voelt, zal zelf ook haten'

Woensdagvoormiddag zit een zaal van het Migratiemuseum, dat in 2019 is opgericht door vzw Foyer, vol met een twintigtal agenten. Het gaat voornamelijk om nieuwe rekruten van de politiezone Brussel-West (Sint-Jans-Molenbeek, Sint-Agatha-Berchem, Ganshoren, Jette, Koekelberg). “Wie van jullie werkt hier in de Kanaalzone? Hoeveel van jullie komen ook zelf uit Brussel? Ah, dat is een minderheid die we moeten respecteren”, lacht Foyer-voorzitter Johan Leman.
Twee jaar geleden sloegen de politiezone Brussel-West, Foyer en het Migratiemuseum de handen in elkaar om een opleiding ‘cultural awareness’ uit de grond te stampen. Die is gericht op nieuwe rekruten van de politiezone en begint steeds met een uiteenzetting van antropoloog Johan Leman over de geschiedenis van de migratie in Brussel. De politiemensen leren er meer over de beweegredenen van migranten, het ontstaan van de Kanaalzone en hoe vooroordelen ontstaan. Daarna volgt een rondleiding in het museum en krijgen de agenten uitleg van de jeugdwerkers van Foyer.
“Agenten uit heel het land komen in Molenbeek terecht. We waren ons ervan bewust dat we hen moeten voorbereiden op het werk in deze multiculturele stad”, zegt hoofdcommissaris Territorialiteit Didier Demelin. Hij nam twee jaar geleden het initiatief voor de opleiding. “De politie moet de jeugd en haar diversiteit begrijpen.”
Respect
Intussen hebben een tachtigtal politiemensen van de politiezone Brussel-West de opleiding al gevolgd. Voortaan zullen ook agenten uit andere zones buiten Brussel de opleiding kunnen volgen. Dat maakt minister van Binnenlandse Zaken Bernard Quintin (MR) bekend. “Dit is een museum over de geschiedenis van de mensen die Brussel mee hebben helpen opbouwen. Het is geen toeval dat de opleiding hier plaatsvindt", verklaarde hij woensdag.
Quintin verwijst naar twee omzendbrieven die eerder dit jaar zijn uitgestuurd. Die hebben betrekking op de omgang van de politie met minderjarigen en op het contact met middelbare scholen. “Deze opleiding moet de politiemensen de tools aanreiken om die omzendbrieven op het terrein toe te passen”, aldus Quintin, die benadrukt dat een beter begrip niet gelijkstaat aan een laksere houding. “De wet is voor iedereen gelijk, maar een politieagent die begrijpt wat er zich voor zijn ogen afspeelt, kan beter ingrijpen.”
“Jongeren moeten agenten zien als iemand waarmee ze kunnen praten, en niet als iemand van wie ze moeten weglopen”, aldus Quintin nog. “Bij de politie krijg je allerlei procedures aangeleerd, maar tijdens een interventie of controle loopt het contact met jongeren vaak anders en dat heeft vaak met perceptie te maken”, vult Koen Van Overtveldt, directeur-generaal bij de federale politie, aan. “We moeten professioneel optreden, maar met oog voor wie er voor ons staat. Wederzijds begrip kan het verschil maken: respect is het sleutelwoord.”
Haat
Begrip en respect zijn termen die de verschillende sprekers tijdens de opleiding meermaals zullen herhalen. Yassine Abdellaoui, sinds vier maanden actief bij de interventiedienst van de politiezone Brussel-West, benadrukt dat dat in twee richtingen moet gaan. “We kunnen niet verbergen dat er bij de jongeren veel vijandigheid is naar de politie toe en dat maakt het moeilijk werken”, vertelt hij.
“We moeten de mensen laten begrijpen dat we er zijn voor hun welzijn, dat we de bevolking willen helpen. Er moet een wederzijds vertrouwen zijn, en dat is een werk van lange adem”, aldus Abdellaoui. “Op het terrein merken we dat er veel wantrouwen en haat is. Soms begrijpen we niet goed waar dat vandaan komt.”
De mensen van Foyer proberen daarbij te helpen. “Wie zich gehaat voelt, zal zelf ook gaan haten. Wie zich gestigmatiseerd voelt, zal zelf gaan stigmatiseren”, zegt Leman. “Het wantrouwen komt soms voort uit een eerste negatieve ervaring met de politie”, vult jeugdwerker Ayoub Ben Abdeslam aan.
“Maar zelfs een jongere die nog nooit een slecht contact heeft gehad met de politie kan er toch een negatieve houding over hebben, door verhalen te horen van vrienden”, gaat Leman verder, die het belang van het eerste contact tussen politie en jongeren benadrukt. “Dat eerste contact beïnvloedt hoe jongeren denken over de politie. Als dat eerste contact hardhandig verloopt, zal die jongere denken: ‘mijn vriend had gelijk.’”
'Mens achter uniform'
Samen met collega-jeugdwerker Bachir M’Rabet overloopt Ben Abdeslam een aantal factoren die het contact tussen jongeren en de politie moeilijker maken. Het gaat dan over zaken als een “agressieve toon”, “vernederen” of “veralgemenen”.
“Zeg liever niet ‘wat doen jullie hier?!’, maar ‘goedenavond, alles oké?’ als jullie jongeren aanspreken”, geeft Ben Abdeslam als voorbeeld. “Daarmee vraag je eigenlijk hetzelfde, maar de toon is anders. Als jongeren daarna toch negatief reageren, hebben zij daarvoor gekozen.”
M’Rabet benadrukt dan weer het belang van jongeren niet allemaal over dezelfde kam te scheren. “Het gaat om jongeren van hier, gasten die hier geboren zijn. Ze hebben elk hun eigen cultuur en identiteit”, zegt de jeugdwerker, die tegelijk aangeeft hoe er ook in omgekeerde richting wordt veralgemeend. “Het probleem is dat de politie als één geheel wordt gezien en dat men vaak niet de mens achter het uniform ziet. Als je de mens kan zien, verandert dat alles.”
De twee jeugdwerkers reiken vijf reflexen aan die het contact op het terrein moeten verbeteren: rustig starten, het waarom van een interventie of controle uitleggen, respect tonen, positieve stemmen binnen groepen zoeken en individuen loszien van de groep. Politie-inspecteur Abdellaoui is alvast positief over het initiatief. “Het toont ons aan dat we voor ons beroep toch open van geest moeten zijn, dat we ons moeten kunnen aanpassen”, zegt hij.
“Ik ben zelf Brusselaar en ben opgegroeid in deze multiculturele context, maar ik heb veel collega’s die uit de provincies komen en voor hen is het niet altijd vanzelfsprekend. Als je vanuit de Ardennen in Brussel aankomt, volgt soms de shock”, aldus de jonge inspecteur. “We leren hier beter begrijpen om beter in te grijpen. En wederzijds begrip, daar heeft iedereen baat bij.”
KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.