Każdego dnia o diagnozie dowiaduje się 50 Polek. Dziś Europejski Dzień Walki z Rakiem Piersi

Rak piersi jest nowotworem złośliwym. Choć w przeważającej liczbie przypadków dotyczy kobiet, to może też występować u mężczyzn. Powstaje z komórek gruczołu piersiowego, który rozwija się miejscowo w piersi. Niestety, może dawać przerzuty do węzłów chłonnych, a także do wątroby, kości, a nawet mózgu. 

Możliwość całkowitego wyleczenia zależy między innymi od tego, na jaki typ nowotworu choruje pacjentka. Co ważne, w porównaniu do innych nowotworów, odsetek wyleczeń jest wysoki, może sięgnąć nawet 90 proc. w krajach o najwyższych standardach leczenia.

Wśród stosowanych w Polsce metod leczenia raka piersi można wyróżnić:

• leczenie chirurgiczne
• radioterapię,
• chemoterapię,
• hormonoterapię,
• terapie celowe,
• immunoterapię.

Rak piersi w Polsce

Statystyki Ministerstwa Zdrowia wskazują, że w Polsce raka piersi wykrywa się u około 19,25 tys. kobiet rocznie i ok. 150 mężczyzn. To oznacza, że każdego dnia o diagnozie dowiaduje się ok. 50 Polek.

Najczęściej chorują kobiety po menopauzie – w 2022 roku aż 48,7 proc. diagnoz dotyczyło Polek w wieku 50-69 lat, ale coraz ciężej rak jest też wykrywany u osób poniżej 40. roku życia. 

Czynnikami ryzyka jest historia zachorowań w najbliższej rodzinie, odziedziczone predyspozycje genetyczne (BRCA1, BRCA2) wczesna menstruacja (przed 12. rokiem życia), późna menopauza (po 55. roku życia), duża nadwaga po menopauzie, bezdzietność, pierwsze dziecko urodzone po 30. roku życia, nadużywanie alkoholu.

Co warto robić, by zmniejszyć ryzyko choroby?

Wobec raka nie jesteśmy bezbronni. Konkretne działania, które podejmujemy każdego dnia mogą zmniejszyć prawdopodobieństwo choroby. Ministerstwo Zdrowia wylicza, że istotne jest:

• utrzymywanie diety bogatej w warzywa i owoce, a ubogiej w produkty zawierające tłuszcze zwierzęce,
• ograniczenie a najlepiej wyeliminowanie spożycia alkoholu,
• rzucenie palenia,
• utrzymywanie prawidłowej wagi,
• unikanie nadmiernej ekspozycji na promienie słoneczne,
• aktywność fizyczna,
• regularne wykonywanie badań profilaktycznych.

Zadbaj o siebie, zacznij od samobadania. Jak je wykonać?

Niezwykle istotny wpływ na wyleczenie ma to, kiedy rak zostanie wyleczony. Pierwszą istotną czynnością jaką każdy może wykonać w domu w kierunku wczesnego wykrywania choroby jest samobadanie. 

Każda kobieta powinna wykonywać samobadanie co najmniej raz w miesiącu. Ministerstwo Zdrowia podaje, że najpierw należy opuścić ręce swobodnie, unieść ręce do góry, założyć ręce za głową, następnie oprzeć ręce na biodrach, jednocześnie pochylając je do przodu. Kolejnym punktem jest uciśnięcie brodawki i sprawdzenie, czy nie wydostaje się z niej wydzielina. Następnie, wykonując ruchy spiralne opuszkami palców, należy uciskać pierś i jej okolice szukając zgrubień i guzków. Zwrócić uwagę należy na zmiany w wyglądzie skóry piersi czy bóle towarzyszące podczas samobadania. Powinno się też sprawdzić ewentualne powiększenie węzłów chłonnych w okolicach pachowych. Badanie należy powtórzyć w pozycji leżącej. Czynności należy powtórzyć z drugą piersią.

Darmowe badania profilaktyczne

Niezależnie od samobadań, każda kobieta regularnie powinna wykonywać badania profilaktyczne. Jedną z nich jest mammografia, którą w ramach publicznego systemu ochrony zdrowia można wykonywać bez skierowania. Program skierowany jest do kobiet w wieku od 45 do 74 lat. 

Do badania można przystąpić jeśli pacjentka w ciągu ostatnich 2 lat nie miała mammografii w ramach profilaktyki zdrowotnej, zakończyła okres 5 lat od leczenia chirurgicznego raka piersi i są w trakcie uzupełniającej hormonoterapii (HT),  zakończyły leczenie raka piersi i 5-letni proces monitorowania po zakończonym leczeniu. Na badanie można się umówić telefonicznie lub internetowo przez e-rejestrację.

Dla młodszych kobiet przewidziane są inne możliwości. Po otrzymaniu skierowania od np. ginekologa można się udać na badanie USG piersi. Kobiety w wieku od 20. do 30. roku życia to badanie powinny wykonywać co 2 lata, a po 30. roku życia co roku.

Polki niechętnie korzystają z badań

Dane pokazują, że mimo łatwego dostępu do badań, mało kto z nich korzysta – zaledwie 33,8 proc. uprawnionych kobiet. To bardzo słaby wynik w skali europejskiej. Z danych Eurostatu wynika, że jedynie Węgry i Cypr wyprzedzają Polskę wśród państw UE o najniższym odsetku badań w kierunku raka

Chodzi o odsetek kobiet w wieku od 50 do 69 lat, które w ciągu ostatnich dwóch lat poddały się mammografii.

Najniższe wskaźniki badań przesiewowych w kierunku raka piersi odnotowano na Węgrzech (27,2 proc.), Cyprze (29,2 proc.), w Polsce (33,8 proc.), na Łotwie (38,2 proc.) i w Austrii (41,3 proc.).

Natomiast najczęściej kobiety badały się w Danii (82,1 proc.), Szwecji (82 proc.) i Finlandii (81,6 proc.). Tuż za nimi były Słowenia (77,8 proc.) i Irlandia (71,2 proc.).

Niestety w  Polsce odsetek badanych kobiet zmniejszył się w ciągu pięciu lat o 3,35 punktu proc. (w 2019 r. wyniósł 37,15 proc.).

Eurostat podaje, że Polska jest także w grupie państw z najmniejszym dostępem do aparatów mammograficznych - na 100 tys. mieszkańców przypada nieco ponad jedno urządzenie (1,05).

Te mity mogą usypiać twoją czujność!

Eksperci zwracają uwagę, że wbrew popularnym przekonaniom, macierzyństwa nie można traktować jako zabezpieczenia przed nowotworem piersi.

Kobieta wyczuwa guzek podczas ciąży albo karmienia i tłumaczy sobie, że to nie może być rak. Może. Mamy pacjentki, u których nowotwór rozpoznano właśnie w takim okresie – mówił w wywiadzie dla PAP dr n. med. Piotr Furga, kierownik Oddziału Chirurgii i Rekonstrukcji Piersi w Wojskowym Instytucie Medycznym w Warszawie. Zaznaczył, że także kobieta, która urodziła kilkoro dzieci, również może zachorować. 

Trzeba pamiętać również o tym, że mammografia posiada swoje ograniczenia i jej prawidłowy wynik nie daje stuprocentowej pewności. Wynika to m.in. z faktu, że niektóre piersi są trudniejsze do oceny radiologicznej. Jeśli radiolog ma wątpliwości, może zalecić uzupełnienie diagnostyki, np. o dodatkowe zdjęcia mammograficzne albo USG.

Żadne badanie nie daje stuprocentowej pewności, a obraz ocenia człowiek, ale to nie jest powód, żeby przestać się badać. Gdybyśmy zrezygnowali z narzędzi dlatego, że nie są doskonałe, kobiet nieświadomych swojej choroby byłoby znacznie więcej – podkreślił dr Furga.