Gaśnie prąd i zaczyna się lawina problemów. Blackout może sparaliżować znacznie więcej niż dom

​Zimowa burza, która w lutym 2021 r. przeszła nad Teksasem, pozbawiła prądu 4,5 mln domów i firm. Część odbiorców czekała na przywrócenie zasilania kilka dni. W kwietniu 2025 roku prądu zabrakło niemal na całym Półwyspie Iberyjskim, a na kilka minut także w części francuskiego Kraju Basków. Dwa miesiące wcześniej awaria sieci pogrążyła w ciemności ponad 90 proc. mieszkańców Chile.  Scenariusz rozległego blackoutu nie jest więc czysto teoretyczny. 

Skąd się biorą blackouty? 

​​Najczęstszą przyczyną przerw w dostawie elektryczności są awarie techniczne oraz ekstremalne zdarzenia pogodowe. Burze, wichury, powodzie, intensywne opady śniegu i siarczyste mrozy mogą prowadzić do uszkodzenia linii wysokiego napięcia i zalania infrastruktury przesyłowej. Największe ryzyko dotyczy przestarzałych i źle utrzymanych sieci.

ZOBACZ: Wielka awaria w Norwegii. Nie działają telefony, stanęły pociągi

Blackouty bywają również skutkiem przeciążenia systemu. Może ono wynikać zarówno z wysokiego zużycia energii w okresie upałów czy zimna, jak i z fluktuacji związanych z przesyłaniem energii ze źródeł odnawialnych. Na liście potencjalnych przyczyn znajdują się również cyberterroryzm, błędy ludzkie oraz wandalizm.

​​- Pytanie nie brzmi, czy w niektórych regionach Europy dojdzie do blackoutu, ale kiedy to nastąpi - ostrzegał Stefan Zach z austriackiego przedsiębiorstwa użyteczności publicznej EVN AG. 

Bez prądu nie ma wody, ciepła, internetu 

Dłuższa przerwa w dostawie elektryczności grozi przede wszystkim zakłóceniami w dostawie wody. Większość domów pozostaje bez ogrzewania i możliwości przygotowania ciepłych posiłków; przestają działać lodówki i zamrażalniki, a żywność zaczyna się psuć.

Bez prądu nie działa internet, płatności bezgotówkowe nie są realizowane, dochodzi do zakłóceń w funkcjonowaniu oczyszczalni ścieków i elektrycznych środków transportu. Ruch w miastach może zostać sparaliżowany, a wiele sklepów jest zmuszonych do tymczasowego zamknięcia.

ZOBACZ: Poważna awaria sieci trakcyjnej. Problemy dziesiątek pociągów w Polsce i Niemczech

Najtragiczniejsze skutki widać w szpitalach. Podczas pięciodniowego blackoutu w Wenezueli w marcu 2019 roku w części placówek zawiodły generatory awaryjne. Jak podaje BBC w szpitalach zmarło wtedy ok. 26 osób, w tym pacjenci, którzy nie mogli przejść dializy. Kobiety rodziły na ciemnych salach, a lekarze operowali przy świetle telefonów komórkowych.  

Jak przygotować się na blackout? 

Na ewentualność długotrwałego braku prądu warto przygotować się we własnym zakresie. Rządowy Poradnik bezpieczeństwa zaleca m.in.:​

• zaopatrzyć się w latarki i zapasy baterii,
• rozważyć zakup piecyka gazowego lub olejowego, bądź instalację kominka,
• zgromadzić zapasy żywności gotowej do jedzenia i wody (co najmniej 3 litry dziennie na osobę) na minimum trzy dni,
• utrzymywać naładowane powerbanki,
• mieć w domu gotówkę.

​​Brytyjski Departament Zdrowia i Opieki Społecznej podpowiada dodatkowo, że w przypadku dłuższych blackoutów warto rozważyć wykorzystanie wody deszczowej lub roztopowej po jej uprzednim przefiltrowaniu (np. przez ściereczkę) i przegotowaniu lub dezynfekcji. Zimą dobrym pomysłem jest natomiast uszczelnianie drzwi, zasłanianie okien i gromadzenie domowników w jednym pokoju.