Przełom w walce z rakiem jajnika. Test z krwi wykryje przednowotworowe zmiany

Przełomowe odkrycie amerykańskich naukowców może wkrótce całkowicie zmienić sposób diagnozowania jednego z najgroźniejszych żeńskich nowotworów. Zespół badawczy z Hoag Family Cancer Institute wspólnie z międzynarodowymi ośrodkami naukowymi zidentyfikował cząsteczkę, która pozwala wykryć zmiany prowadzące do raka jajnika - nawet na kilka lat przed pojawieniem się choroby. Na łamach „Nature Medicine” opisano test krwi, który może znacznie pomóc w zapobieganiu tej chorobie.

Rak jajnika w większości przypadków rozwija się zupełnie bez objawów /Shutterstock

„Cichy zabójca” pod lupą naukowców

Rak jajnika nie bez powodu określany jest mianem „cichego zabójcy”. W większości przypadków rozwija się zupełnie bez objawów, a diagnozowany jest wtedy, gdy choroba osiągnie już zaawansowane stadium. 

Eksperci od dawna alarmują, że obecne metody wykrywania są niewystarczające, szczególnie w kontekście tzw. raka surowiczego o wysokim stopniu złośliwości (HGSOC) – najbardziej śmiertelnej odmiany tej choroby.

Odkrycie cząsteczki Tu-Stroma – nowa nadzieja?

Naukowcy skoncentrowali się na zmianach STIC, czyli mikroskopijnych formach raka rozwijających się nie w samym jajniku, a w jajowodzie. Właśnie w tym miejscu nowotwór czai się najdłużej, pozostając niewidoczny w standardowych badaniach. 

W trakcie analizy badacze wykryli specjalny typ RNA, nazwany Tu-Stroma. To właśnie jego podwyższony poziom we krwi może informować o obecności wczesnych, przednowotworowych zmian.

Test krwi, który wyprzedza raka

Zespół badawczy opracował test krwi, który mierzy stężenie cząsteczki Tu-Stroma. 

Test przeszło ponad 500 pacjentek – zarówno zdrowych, jak i tych z różnymi stadiami raka jajnika oraz łagodnymi zmianami przydatków. Wyniki okazały się imponujące: test z dużą skutecznością wykrywał nie tylko w pełni rozwiniętego raka, ale również zmiany STIC, czyli stan przednowotworowy. Co więcej – był nawet skuteczniejszy niż powszechnie stosowany marker CA125.

Przełom szczególnie ważny dla kobiet z mutacjami BRCA

Odkrycie to może mieć szczególne znaczenie dla kobiet genetycznie obciążonych ryzykiem raka jajnika, na przykład tych z mutacjami genów BRCA1 i BRCA2. Dziś lekarze często zalecają profilaktyczne usunięcie jajników i jajowodów, co wiąże się z nieodwracalnymi konsekwencjami, m.in. utratą płodności. 

Test z krwi, który identyfikowałby zagrożenie na długo przed rozwojem choroby, pozwoliłby podejmować decyzje o operacji w oparciu o konkretne zmiany, a nie tylko sugerowane ryzyko.

Naukowcy podkreślają, że choć wyniki testu są niezwykle obiecujące, metoda wciąż wymaga dalszych badań i nie jest jeszcze gotowa do zastosowania w rutynowej diagnostyce. Teraz planowane są wieloletnie obserwacje kolejnych pacjentek.