NU+ | Ko Colijn over hoe de oorlog in Rusland zichtbaar en voelbaar wordt

Defensie-expert Ko Colijn voorziet Nederlanders al vijftig jaar van duiding bij gewapende conflicten. Dit keer bespreekt hij hoe Oekraïne de oorlog steeds meer naar Rusland brengt. Ook voor gewone Russen zijn de gevolgen ervan nu zichtbaar en voelbaar.

Met het aanvallen van webwinkels Wildberries en Ozon raakt Oekraïne nu ook de Russische consumenten thuis. De autobezitter merkte al aan de benzinepomp dat zijn of haar land oorlog voerde. De eerste gevechten tussen boze burgers bij tankstations zijn al gemeld.

Brandende energiecentrales maken het voeren van oorlog steeds lastiger, en de zonnige stranden in het zuiden raken steeds leger door de rondzoemende drones. De jaarlijkse militaire taptoe - standaard een publiekstrekker - is voor het eerst sinds de coronapandemie geschrapt vanwege Oekraïense drones boven Moskou.

De populariteit van president Vladimir Poetin is voor Russische begrippen ongekend gedaald, tot zo'n 70 procent. Poetin lijkt uit angst voor dat groeiende wantrouwen tot na de presidentsverkiezingen in september te wachten met impopulaire maatregelen, zoals een mobilisatieplicht.

En nu zijn er dus de aanvallen op webwinkels. Wildberries wordt ook wel het Russische Amazon genoemd. Op het eerste gezicht lijken bombardementen op (puur militaire) logistieke knooppunten de Russische oorlog niet zo te hinderen, maar Oekraïne spreekt dat tegen. Kyiv beweert dat er ook zogenoemde dual use-onderdelen te bestellen zijn, waar Russische wapenbedrijven van profiteren.

Russische economie leunt op pakketbezorgers

Berooide frontsoldaten kunnen er zelf kogelvrije vesten en helmen bestellen, want ze worden soms 'kaal' naar de kill zone gestuurd. Ook andere landen dan Rusland hebben last van de aanvallen, want Kazachstan en Kirgizië zijn toeleveranciers en regelmatig belangrijke 'hubs' van Wildberries.

Dat geeft weer een extra probleem, want het botert niet tussen die twee landen. Daarom zijn beide landen het niet eens over een gezamenlijke 'klaagstrategie' richting het Kremlin. Ook Oezbekistan en Tajikistan zijn de dupe van de Oekraïense bombardementen op Wildberries.

En onderschat het consumentenleed niet, want alleen Wildberries heeft al een jaaromzet van zo'n 50 miljard euro. Er werken 48.000 mensen, en het bedrijf telt 100.000 afhaalpunten waar ruim 100 miljoen klanten hun pakketjes ophalen.

Wildberries, Ozon en een derde bedrijf (Yandex) zijn goed voor 140 miljard euro omzet per jaar, ruim 5 procent van het Russische bruto binnenlands product (bbp). Volgens BBC News leeft maar liefst een op de tien Russen van de thuisbezorgindustrie.

Die bedient nu ongeveer dertig jaar de markt en groeit nog steeds spectaculair. We tellen de klanten van concurrent Ozon ook mee, aangezien dat bedrijf tegenwoordig ook regelmatig doelwit is van drones uit Oekraïne. Meer dan twintig magazijnen liggen sinds eind juli onder vuur, sommige honderden kilometers buiten Oekraïne.

Steeds meer geklaag richting het Kremlin

De Oekraïense tactiek heeft zijn publieksvoordelen, maar is niet zonder gevaar. Poetin kan er niet langer over zwijgen. Hij greep deze week de bombardementen aan om te zeggen dat hij nog rücksichtsloser zou terugslaan tegen de Oekraïense civiele infrastructuur, want nu was volgens hem de doos van Pandora definitief open.

Doof voor de klachten kan het Kremlin dan ook niet blijven. Tot nu toe bagatelliseerde het de oorlog gewoon: inwoners van grote steden vernamen alleen maar succesverhalen op het tv-journaal of keken wezenloos toe hoe de prijzen in de winkel stegen.

Nu komen de klachten aan het adres van het Kremlin binnen van verschillende kanten. De consumenten krijgen hun pakketjes niet. Poetin kondigde deze week per decreet verzachtende maatregelen voor onder meer Wildberries en Ozon af. Die bedrijven krijgen nu uitstel van belastingen en betalingen en hulp bij schadeherstel. Het is zelfs niet uitgesloten dat de staat het bestuur van deze "essentiële" ondernemingen tijdelijk overneemt.

Last but not least: de verbreding van de Oekraïense bombardementen heeft tot een verdunning van de Russische luchtafweer geleid. Want die moet nu ook nog magazijnen beschermen. De oorlog is in Rusland nu zichtbaarder en voelbaarder.