Kiedy przysługuje renta rodzinna po małżonku? Takie warunki trzeba spełnić

1. Renta rodzinna po małżonku. Czym jest?

2. Komu przysługuje renta rodzinna po zmarłym małżonku?

3. Jak otrzymać rentę rodzinną po małżonku? Gdzie złożyć wniosek?

Renta rodzinna po małżonku. Czym jest?

Renta rodzinna po zmarłym małżonku to świadczenie wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Jego celem jest zapewnienie wsparcia finansowego bliskim po śmierci osoby, która była uprawniona do emerytury, emerytury pomostowej lub renty z tytułu niezdolności do pracy.

Prawo do renty rodzinnej po małżonku powstaje także wtedy, gdy zmarła osoba nie pobierała jeszcze tych świadczeń, ale miała do nich prawo. Obejmuje także członków rodziny osób pobierających zasiłek lub świadczenie przedemerytalne lub nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. Warto wiedzieć, że wysokość renty rodzinnej zależy od liczby osób uprawnionych do jej pobierania. Zgodnie z przepisami wynosi ona:

• 85 proc. świadczenia, które przysługiwałoby zmarłemu, jeżeli uprawniona jest jedna osoba;

• 90 proc. tego świadczenia, jeżeli uprawnione są dwie osoby;

• 95 proc. świadczenia, jeżeli do renty uprawnione są minimum trzy osoby.

Jeżeli do renty rodzinnej uprawnionych jest kilku członków rodziny, ZUS przyznaje im jedno wspólne świadczenie, które następnie dzielone jest na równe części. Oznacza to, że wdowa lub wdowiec nie zawsze otrzymują całą wyliczoną kwotę.

Nie należy przy tym mylić renty rodzinnej z tak zwaną rentą wdowią. Od 1 lipca 2025 roku obowiązują przepisy pozwalające, po spełnieniu dodatkowych warunków, łączyć własną emeryturę lub rentę z częścią świadczenia po zmarłym małżonku.

Do końca 2026 roku drugie świadczenie można pobierać w wysokości 15 proc. Natomiast już od 1 stycznia 2027 roku wskaźnik ten wzrośnie do 25 proc.

Komu przysługuje renta rodzinna po zmarłym małżonku?

Prawo do renty rodzinnej po zmarłym mężu lub żonie nie przysługuje automatycznie każdej osobie owdowiałej. ZUS określa kilka warunków, które musi spełnić wdowa lub wdowiec. Podstawowym kryterium jest ukończenie 50. roku życia w chwili śmierci współmałżonka lub stwierdzona niezdolność do pracy. Świadczenie może otrzymać również osoba młodsza, jeżeli wychowuje co najmniej jedno dziecko, wnuka lub rodzeństwo uprawnione do renty rodzinnej po zmarłym.

W przypadku dzieci warunkiem jest nieukończenie 16 lat, a jeżeli kontynuują naukę w szkole - 18 lat. Prawo do renty rodzinnej przysługuje także osobie, która sprawuje pieczę nad dzieckiem uprawnionym do świadczenia po zmarłym, całkowicie niezdolnym do pracy i samodzielnej egzystencji albo całkowicie niezdolnym do pracy.

Przepisy przewidują również możliwość uzyskania świadczenia przez osoby, które dopiero po śmierci małżonka osiągną wymagany wiek lub staną się niezdolne do pracy. Musi to jednak nastąpić nie później niż w ciągu pięciu lat od śmierci współmałżonka lub od zaprzestania wychowywania dzieci albo sprawowania nad nimi opieki.

Istotne znaczenie ma również status małżeństwa. Co do zasady wdowa lub wdowiec powinni pozostawać ze zmarłym we wspólności małżeńskiej do dnia jego śmierci. W przypadku rozwodu, separacji lub braku wspólności małżeńskiej konieczne jest dodatkowo wykazanie prawa do alimentów od zmarłego. ZUS wymaga odpowiednich dokumentów, takich jak wyrok sądu lub ugoda sądowa, a w określonych sytuacjach również porozumienie dotyczące alimentów.

Jak otrzymać rentę rodzinną po małżonku? Gdzie złożyć wniosek?

Aby otrzymać rentę rodzinną po zmarłym małżonku, należy złożyć odpowiedni wniosek w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Służy do tego formularz ERR Wniosek o rentę rodzinną. Można go pobrać ze strony internetowej ZUS lub otrzymać w jednej z placówek Zakładu. Dokumenty można złożyć osobiście w dowolnym oddziale, przesłać pocztą albo przekazać elektronicznie za pośrednictwem platformy PUE/eZUS.

Do wniosku należy dołączyć dokumenty pozwalające potwierdzić prawo do świadczenia. W przypadku wdowy lub wdowca będą to przede wszystkim te potwierdzające zawarcie małżeństwa oraz dane dotyczące śmierci współmałżonka. Jeżeli prawo do renty wynika z niezdolności do pracy, konieczne będzie również przedstawienie dokumentacji medycznej.

Warto również pamiętać o terminie złożenia wniosku. Jeżeli dokumenty trafią do ZUS w miesiącu śmierci małżonka lub w miesiącu następującym po tym zdarzeniu, renta rodzinna może zostać przyznana od dnia śmierci, pod warunkiem że wnioskodawca już wtedy spełniał wymagane kryteria. Jeżeli wniosek zostanie złożony później, świadczenie będzie przysługiwać najwcześniej od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. O przyznaniu renty rodzinnej decyduje ZUS po przeanalizowaniu dokumentów i sprawdzeniu, czy zostały spełnione wszystkie ustawowe przesłanki.