"Pośmiewisko świata". Niebieska fala pogrążyła Trumpa — może też zalać jego europejskich sojuszników

W zaskakujących wyborach uzupełniających w USA Demokraci odzyskali kontrolę nad Izbą Reprezentantów i Senatem, a także nad kilkoma stanowiskami gubernatorów. Odnieśli zdecydowane zwycięstwo nawet w bastionach republikanów, takich jak Karolina Południowa, Teksas, a nawet Kansas. To ogromna porażka prezydenta USA Donalda Trumpa.

Dla Europy, która przez ostatnie dwa lata musiała znosić nieustanne ataki słowne i groźby z jego strony, to rzadki promyk nadziei w polityce transatlantyckiej. Nawet jeśli nie oznacza to, że Waszyngton stanie się bardziej przewidywalnym partnerem, prezydent USA może być zbyt zajęty, by skupiać swój gniew na Europejczykach.

Wiceprzewodnicząca Parlamentu Europejskiego i była premier Belgii Sophie Wilmes ogłosiła "znaczną zmianę w układzie sił w Kongresie Stanów Zjednoczonych". — Mam nadzieję, że doprowadzi to do spokojniejszych i bardziej konstruktywnych stosunków z Europą — powiedziała.

Czas pokaże, czy Trump zmieni swoje stanowisko wobec Europy — i jeśli tak, to w jakim stopniu — skoro Kongres nie jest już pod jego kontrolą. Jako prezydent nadal zachowuje wiele uprawnień władzy wykonawczej w zakresie polityki zagranicznej.

Niemiecki minister obrony Boris Pistorius nazwał zwycięstwo Demokratów "historycznym", ale ostrzegł Europę przed zbyt wielkimi oczekiwaniami. — Będziemy dążyć do bliskich kontaktów z Demokratami. Nie wiemy jednak, co prezydent zrobi w najbliższej przyszłości po wyborach — powiedział w środę rano podczas konferencji w Berlinie.

Dwóch innych przywódców nie mogło jednak powstrzymać się od świętowania. "Społeczeństwo amerykańskie zagłosowało przeciwko polityce, która prowadzi tylko do zubożenia. Przeciwko nienawiści. Przeciwko seksizmowi. Przeciwko zaprzeczaniu zmianom klimatycznym i przeciwko przywilejom elit" — napisał premier Hiszpanii Pedro Sanchez w serwisie X.

Polski minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski udostępnił z kolei swój wpis z czerwca ubiegłego roku, w którym odpowiadał Elonowi Muskowi, kluczowemu sojusznikowi Trumpa. "Widzisz, wielki człowieku, polityka jest trudniejsza, niż ci się wydawało" — skomentował wówczas z sarkazmem.

Ból głowy dla europejskiej skrajnej prawicy

Dla zyskującej na sile europejskiej skrajnej prawicy, która od dawna balansowała między podziwem dla Trumpa a świadomością, że jest on głęboko niepopularny na całym kontynencie, wybory śródokresowe są nieprzyjemnym przypomnieniem politycznego ryzyka związanego ze zbyt bliskimi powiązaniami z prezydentem USA.

Jordan Bardella, lider francuskiego Zjednoczenia Narodowego, "niekorzystny" wynik Trumpa wytłumaczył przede wszystkim jego decyzją o wypowiedzeniu wojny Iranowi. — Faktem jest, że interwencja USA w Iranie miała bardzo silny wpływ na gospodarkę amerykańską, ale także na gospodarkę europejską — powiedział w środę rano.

Dodał, że kandydatka Zjednoczenia Narodowego na prezydenta Francji Marine Le Pen nadal prowadzi w sondażach przed przyszłorocznymi wyborami. Podkreślił tym samym, że porażki polityków nacjonalistycznych w Brazylii, na Węgrzech, a teraz także w Stanach Zjednoczonych nie wróżą źle jego partii.

Dalszy ciąg artykułu pod materiałem wideo

Według sondaży głównym zmartwieniem amerykańskich wyborców był kryzys związany z kosztami życia. Tak samo jest w krajach europejskich — od Francji przez Hiszpanię po Grecję. Wszystkie one borykają się z gwałtownie rosnącymi czynszami i powszechnym oburzeniem na rządy, które wydają się bezsilne.

Marine Tondelier, liderka francuskich Zielonych, stwierdziła, że Trump "uczynił Stany Zjednoczone pośmiewiskiem świata" i nazwała ten wynik "ostrzeżeniem dla Francji" przed kwietniowymi wyborami prezydenckimi. — Jeśli w przyszłym roku nasz kraj doprowadzi do zwycięstwa Zjednoczenia Narodowego, spotka go ten sam tragiczny los, co Stany Zjednoczone — powiedziała.

Ambasador USA przy NATO Matthew Whitaker starał się bagatelizować perspektywę zmiany polityki zagranicznej Waszyngtonu po wyborach śródokresowych. — Polityka zagraniczna Stanów Zjednoczonych nie uległa zmianie. Wyzwania, przed którymi stoimy jako kraj i jako sojusz, pozostają takie same — stwierdził.

Tymczasem europejskie rynki przyjęły wyniki wyborów z ostrożnym optymizmem. W środę, po miażdżącym zwycięstwie Demokratów, indeksy giełdowe w Paryżu, Londynie i Frankfurcie otworzyły się na niewielkim plusie.

Weryfikacja rzeczywistości dla Trumpa

Pomimo entuzjazmu europejscy urzędnicy szybko przyznali, że Kongres kontrolowany przez Demokratów nie oznacza automatycznie bardziej ugodowej postawy administracji amerykańskiej. Trump zachowuje znaczną swobodę działania w polityce zagranicznej, w tym w kwestiach, które najbardziej nadwyrężyły stosunki transatlantyckie — takich jak bezpieczeństwo europejskie, handel oraz wojna Rosji w Ukrainie.

Francuski minister gospodarki Roland Lescure zauważył w środę rano, że choć Trump będzie "dość osłabiony" na arenie krajowej, ten "nieprzewidywalny" prezydent nadal "kieruje polityką międzynarodową". Nieprzychylny jego działaniom Kongres może jednak utrudnić mu realizację programu krajowego, otwierając jednocześnie drzwi do ściślejszej kontroli nad jego administracją.

"Wyborcy mają zwyczaj równoważyć siły, a teraz prezydent ma bardziej związane ręce zarówno w polityce wewnętrznej, jak i zagranicznej" — napisał fiński eurodeputowany Mika Aaltola w serwisie X.

Były premier Włoch Enrico Letta wyraził się w bardziej dobitny sposób. "Europa jest znacznie silniejsza dzięki niebieskiej fali" — napisał w serwisie X.

Kathleen Van Brempt, wiceprzewodnicząca Komisji Handlu Międzynarodowego Parlamentu Europejskiego, udostępniła tweet Białego Domu przewidujący zwycięstwo Trumpa — i opatrzyła go podpisem, że tak naprawdę wygrała Ameryka.

"A on przegrał" — napisała.

Sam Trump nie mógł się powstrzymać od zadania ostatniego ciosu w stronę Europy — zrobił to podczas rozmowy telefonicznej z Fox News w wieczór wyborczy.

— Spójrzcie na Europę — ona umiera. Spójrzcie, co się dzieje we Francji, we Włoszech i we wszystkich tych innych krajach. Przechodzą przez straszny okres. I szczerze mówiąc, mogą nawet nie przetrwać — ostrzegł. — A my rozkwitamy.