Tehlikenin farkında mısınız?

“Yalnız çok aptal olanlar dışarı yansıyan parıltıya aldanır” diye iç geçirir taş yontan Pernath, Meyrink’in tarihi Golem romanında.

Pazar gecesi Galatasaray efsanesi Prekazi’nin ölüm haberiyle uykuya daldım. Bu köşeyi okuyanlar hatırlayacaktır. 7 yıl önce onu anlatan bir yazı yazmış, “çocukluk kahramanımdı” demiştim. Yazıdan sonra kısa sohbet şansım da oldu. Yalnız topa vuruşunu değil dünyaya dair derdini de anlattığım için mutluydu.

Cüzdanı, parası, takısı çalınır da... Bir insanın ülkesi çalınır mı? Prekazi’nin ülkesi çalınmıştı. Arnavut bir aileden geliyordu. Ama sorulduğunda o hep “Yugoslavım” diyordu. Doğduğu şehir Mitroviça’yı bir köprü ayırıyordu, bir yanında Kosova öbür yanında Sırbistan bayrakları dalgalanıyordu. Prekazi, etnik milliyetçiliğin Yugoslav ulusundan Sırp, Hırvat, Boşnak ya da Arnavut yaratmasını sorguluyordu. Türkiye’yi de “aman dikkat” diye uyarıyordu.

POLİSE ATILAN TEKME 

Top deyip geçmeyin...

Futbol sahada 22 kişi ile oynanır. Ancak tribünlerde on binler, ekran başında milyonlar... Hayatında belki de hiçbir aidiyete bu denli bağlılık hissetmeyen kitleler; bir gol ile, bir penaltı ile, bir sarı kartla öfke krizine girebilir. Bu hal bulaşıcıdır da... Ömründe fiske atmaktan bile imtina eden bir insan, etrafındaki 10 kişinin attığı su şişesinin ardından içindeki şiddetin kapılarını açar.

Prekazi’nin anlattığı “Yugoslavya’nın çalınması” kuşkusuz bir stadyumda başlamadı. Tito’nun ölümü, Yugoslavya’nın kötü yönetilmesi, Sovyet sosyalizminin geri çekilişi, etnik milliyetçiliğin yükselişi ve elbette emperyalizmin bölünmeye dayalı saldırı stratejisi... Yeraltında birikmiş su, kendisine yeryüzüne çıkmak için çatlak arar ya. Yugoslavya’da da 13 Mayıs 1990’daki maçı buldu. Maksimir Stadı’nda Hırvat futbolunun önde gelen takımı Dinamo Zagreb ile Sırp futbolunun tarihi kulübü Kızılyıldız karşı karşıya geliyordu. Hırvat milliyetçiliği “değişim ve ayrılık”, Sırp milliyetçiliği “düzenin devamını ve merkeziyetçiliği” istiyordu. 22 kişi bu gerilimin ortasında top peşinde koşarken, Dinamo Zagrebli Zvonimir Boban’ın düzeni temsil eden ve Sırp olduğu kabul edilen polise attığı tekmeyle binlerce kişinin karıştığı olaylar başladı. O gün stadyumda 59 polis 79 taraftar yaralanırken iç savaşın kıvılcımı da bir daha geri dönmemek üzere aleve dönüştü. Bugün Yugoslavya’nın yerinde 7 ayrı ülke, 7 ayrı bayrak, 7 ayrı millet ve içinde soykırımın olduğu kocaman bir düşmanlık var.

DİPTEN GELEN TEHLİKELİ DALGA 

Prekazi’nin ölümünden buraya niye mi geldim? Tam da aynı günlerde bir Galatasaray maçıyla içine düştüğümüz kavga nedeniyle.

Belki futbolu takip etmiyorsunuz. O zaman sizi ilgilendirdiği kadarını söyleyeyim. Bu yıl, Diyarbakır şehrinin takımı Amedspor Süper Lig’e çıktı. Bu “süreç için bir fırsat” olarak yorumlandı. Öyle ya... HDP’nin hapisteki lideri Selahattin Demirtaş, “Amedspor ile Trabzonspor arasında bir kardeşlik maçı” önermişti, Amedspor ligin üçüncü haftasında Trabzonspor ile maç yaptı.

Futbolun İstanbul dükalığından kurtulup Anadolu’ya yayılması güzel. Anadolu’nun her şehrinin olduğu gibi Diyarbakır’ın da Süper Lig’de olması mutluluk verici. Futbolda yalnız üç büyüklerin konuşulduğu bir düzenden çoklu rekabete geçmemiz iyi. Amedspor da bugün lig üçüncüsü olarak çok iyi gidiyor. “Tehlikenin farkında mısınız” dediğim mesele bunlar değil.

Ancak...

Cumartesi gecesi İstanbul’da Galatasaray-Amedspor maçı vardı. Amedspor’un skoru 3-0’dan 3-2’ye getirmesiyle heyecanlı da bir maç oldu. Sonunda 4-3 Galatasaray’ın galibiyetiyle bitti. Herkes “Önümüzdeki maçlara bakacağız” diyerek sahadan ayrılabilirdi. Fakat maç öncesinde ve sonrasında yaşananlar “dipten gelen tehlikeli bir dalga”yı haber veriyor. Ne garip... Her şeyden siyasi bir hikâye çıkaran iktidar ve muhalefet ise bu dalgaya sırtını dönmeyi seçiyor.

BİRİLERİ TOPLUMU KIŞKIRTIYOR 

Şöyle anlatayım...

Hani ülkede “halkı yanıltıcı bilgi” diye içeri atılmayan gazeteci kalmadı ya... Galatasaray-Amedspor maçı boyunca topluma öyle “yanıltıcı bilgiler” salındı ki... Galatasaray, Barış Alper Yılmaz’a özel bir forma tasarımının tanıtımını maç öncesinde altın rengi kâğıt paketle yapmıştı. Bu tasarım videosu Amedspor’a yönelik “sarı torba” göndermesi olarak yayıldı. Biliyorsunuz, daha önce Kocaelispor maçında Amedspor taraftarlarına sarı torba sallayan kişiler hakkında soruşturma açılmış, 5 kişi hakkında ev hapsi kararı verilmişti. Galatasaray ve Amedspor yönetimi görüşüp tanıtımdaki kâğıdın sarı torba olmadığı konusunda anlaştı ama atı alan Üsküdar’ı geçmişti. Güneydoğu’daki barolar açıklama yapmış, Diyarbakır’da Galatasaray bayraklarının parçalandığı protestolar yayılmıştı.

Tek taraflı değil...

Sosyal medyaya yansıyanlara bakıyorum. Ortaya atılanlar iki tarafı da kışkırtacak biçimde. Kimileri 10 Kasım nedeniyle Atatürk’ün anıldığı stadyumda Amedspor taraftarının Atatürk’e saygısızlık yaptığını söylemiş. Kimileri ise Leao’nun golünden sonra İsmail Jakobs’a göndermeli sevinmenin Diyarbakırlılara hakaret için yapıldığını yazmış. Kimi Taksim’de taraftarlar arasında yaşanan gerilimi terör meselesi üzerinden sunmuş, kimileri Amedspor taraftarlarının stadyuma geliş görüntülerinde söylediği marşlardan savaş mesajı çıkarmış.

İLK DÜĞMESİ YANLIŞ SÜRECİN SONUCU 

Uzatmayayım...

Eğer dünyaya bir takım tribününden fanatik gibi bakmıyorsanız ya da bir takım tribünden menfaat devşirmek için düşmanlık görüntülerine ellerinizi ovuşturmuyorsanız... Ülke sevgisi taşıyan gerçek bir yurtseverseniz... Prekazi’nin ölümüne eşlik eden Galatasaray-Amedspor maçında sahanın dışına taşan olaylar herkes için ciddi bir uyarı niteliği taşıyor.

Defalarca bu köşede yazdığım gibi...

Cumhuriyeti, hukuku, demokrasiyi, adaleti, insan haklarını temele koyarak toplumun merkezine oturduğu bir barışın kapılarını açmak yerine... Bir masa etrafında gizli pazarlıklar yaparak “süreç” hikâyesi yazmak, iyi niyetle başlayıp canavarlaşan bir Golem yaratmaktan farklı değil. Bunun sonucunda “silahlar sustu” propagandası yapılırken açıkça toplumun içine nifak tohumları ekiliyor. Tribünlerde aidiyeti olmayan kitleler, meselenin sonunda, terörün sahiplerine ya da iktidar için kirli pazarlıklara girişenlere değil birbirlerine düşmanlaşıyor. Yalanın doğrudan daha gerçek göründüğü, küçük kıvılcımların büyük yangınlar yarattığı, Amedspor-Galatasaray görüntüsü altında kitlelerin düşmanlaştığı eylemler birbirini takip ediyor.

“Süreç”in ilk düğmesini yanlış ilikleyenler sahada oynanan maça değil toplumsal barışı tehdit eden sonuca bakarlarsa, atmaları gereken acil adımları anlayabilir. Zira Boban’ın tekme attığı polisin düzen yanlısı bir Sırp milliyetçisi değil, işini yapmaya çalışan Boşnak Refik Ahmetoviç olduğu Zagreb harap olduktan sonra anlaşılmış ama kimseye anlatılamamıştı.

Asırlarca dilden dile yayılan, güzel hislerle başlayan ancak Frankeştayn’a kaynaklık eden Golem öyküsünü binlerce yıl önce ilk kez Tevrat haber vermişti: