Mangamania in Brussel: 'Manga's zijn edgyer dan brave jeugdstrips'

De Mangatopia-expo in het Stripmuseum viert de dertigste verjaardag van de invloedrijke manga-uitgeverij Kana, in 1996 opgericht door de Brusselaar Yves Schlirf, die vorige maand overleed. Het Brusselse kantoor ligt in het Kuifje-gebouw vlak bij het Zuidstation.

“Ik ben zelf opgegroeid met de manga's van Kana, die als een van de eerste uitgeverijen Franse vertalingen aanbood”, zegt Frederico Anzalone, curator van de tentoonstelling. “Zoals zovelen van mijn generatie (Anzalone is 39, red.) was ik als kind in de jaren 1990 grote fan van animeseries op televisie, zoals Dragon ball. Rond mijn zevende begon ik zulke Japanse avonturen ook op papier te verslinden en daar ben ik nooit meer mee gestopt.”

Dertigduizend manga's

De catalogus van Kana vormt de basis van de expo, maar het is geen retrospectieve over de uitgeverij, eerder een presentatie van manga in de brede zin – voor zowel liefhebbers als leken. De tentoonstelling is opgezet als een fictieve stad waarvan de verschillende wijken en gebouwen specifieke aspecten van manga in de verf zetten, zoals het avontuurlijke karakter van de verhalen en de wederzijdse beïnvloeding tussen de Europese en Japanse cultuur.

Aan het begin van de expo krijgen leken elementaire informatie mee, zoals het feit dat je manga's van rechts naar links leest en dat ze in zwart-wit worden gedrukt. “In tegenstelling tot onze Frans-Belgische strips, volgen de delen in een reeks elkaar heel snel op, met vaak een nieuwe publicatie elke week”, zegt Anzalone. “In die zin lijken manga's meer op televisiereeksen, terwijl je stripalbums meer met cinema kunt vergelijken.”

Volgens de Brusselse expert ligt daar een belangrijke reden voor het wereldwijde succes van manga's, met absolute toppers als One piece, Pokémon, Dragon ball, Jujutsu kaisen en My Hero Academia. “Veel jongeren zijn ook eerder geneigd om een tv-serie te bingen dan om te gaan zitten voor een enkele film.”

Hun aantrekkingskracht gaat echter veel verder dan dat. “Er is de bijzondere humor, en de personages in manga's zijn enorm charismatisch. De personages in One piece hebben allemaal hun charme. Daarnaast is er voor ieder wat wils qua onderwerpen. Je kunt het zo gek niet bedenken, of er bestaat een manga over: van golf tot sushi maken. Misschien ben je niet geïnteresseerd in een bepaalde wereld, maar door de manier van vertellen en de expressieve tekeningen word je er toch in gezogen. En naast alle avontuurlijke reeksen zijn er veel ernstige verhalen, over de atoombom op Hiroshima bijvoorbeeld.”

In de expo komen ook de ingetogen manga's van Jiro Taniguchi aan bod, over wie in het museum van de Stichting Folon in Terhulpen zelfs een aparte tentoonstelling komt. Op het komende Made in Asia-festival kunnen liefhebbers dan weer terecht voor cosplay – het verkleden in personages – en voor allerlei merchandise, zoals speelgoed en figuurtjes. “De vele soorten goodies zijn ook hyperbelangrijk voor mangafans”, zegt Anzalone.

Voor zulke verzamelobjecten zijn er tal van winkels in Brussel, met Super Dragon Toys in de Sint-Katelijnewijk als pionier, maar er duiken steeds meer volwaardige manga­winkels op in de stad. Zo opende striphandel Multi BD begin dit jaar een aparte mangawinkel, Multi Manga, op de Anspachlaan. Iets verderop, aan de Lombardstraat, opende enkele weken geleden Karasu Manga de deuren. Je vindt er zo'n 30.000 manga's in allerlei genres in de rekken.

Zowel Multi Manga als Karasu Manga is volledig Franstalig. Voor Nederlandstalige manga's kun je onder meer terecht in de Standaard Boekhandel aan de Anspachlaan en twee winkels van Slumberland BD World, in de Gare Maritime en in het Stripmuseum.

Meer jongeren aan het lezen

Bij de Standaard Boekhandel in het centrum valt te horen dat vooral de piratenmanga One piece enorm gewild is. “Ook Pokémon en Jujutsu kaisen zijn populair, maar de One piece-boekjes vliegen werkelijk de deur uit”, klinkt het. “De vraag naar Nederlandstalige manga's was al een tijd groot, maar we hebben lang moeten wachten op een aanbod. Daar is gelukkig onlangs beterschap in gekomen. Manga's in het Nederlands zijn zeker ideaal voor jongere jeugd, die ze nog niet in het Engels kan lezen.”

De nieuwe Nederlandstalige One piece-reeks is begin dit jaar van start gegaan en wordt uitgebracht door de Vlaamse uitgeverij Pelckmans, die een tijdje geleden ook de minder bekende manga Astra: verdwaald in de ruimte vertaalde. Pelckmans treedt zo in de voetsporen van onder meer Kana, een van verschillende uitgeverijen die zo'n vijftien tot twintig jaar geleden de Nederlandstalige markt voor manga's aftastte, maar toen zonder succes.

“Het grote verschil met die tijd is dat er tegenwoordig veel meer beleving is rond manga”, zegt Peter Saerens, uitgeefmanager bij Pelckmans. “Netflix-series, cosplay-­festivals, beurzen als FACTS … Daardoor komen de verhalen ook meer tot leven buiten het papier.”

Saerens blijft wel voorzichtig. “Wij zullen niet de allergrootste manga-uitgever worden, maar de Japanse strips passen wel mooi in onze missie om meer jongeren aan het lezen te krijgen. Ook bij volwassenen merken we trouwens interesse.”

Volgens hem spreekt het edgy kantje velen aan. “De Japanse verhalen zijn vaak iets gewaagder dan de in het algemeen bravere jeugdstrips van hier, op het gebied van geweld bijvoorbeeld. Dat maakt ze spannender voor veel jonge lezers.”

Jongeren hebben blijkbaar geen probleem met de klassieke Japanse uitgaves: in klein formaat en in de oorspronkelijke Japanse leesrichting: van achteren naar voren en plaatjesgewijs van rechts naar links.

“Voor ons is het belangrijk om trouw te blijven aan de regels van de Japanse mangakunst en voor jongeren is het verrijkend om te leren dat er ook andere leesculturen bestaan. Op de 'eerste' pagina van de boekjes, die dus na het einde van het verhaal komt, printen we telkens een korte handleiding over hoe je manga's moet lezen.”

De One piece-reeks doet het alvast prima en wordt voortgezet. “Ook volgend jaar zullen we maandelijks een volgend deel uitbrengen en ondertussen bekijken we de mogelijkheden rond nieuwe reeksen. We zullen niet meteen vijf bijkomende reeksen opstarten, maar er zit wel iets in de pijplijn.”

De expo Mangatopia is van 16/10 tot 17/5 te zien in het Belgisch Centrum voor het Beeldverhaal (Stripmuseum), stripmuseum.be, Made in Asia loopt van 17 tot 18/10 in Brussels Expo, madeinasia.be