Honderd jaar La Cambre in tien iconische ontwerpen

Met de opening van het academiejaar deze week starten ook de festiviteiten rond honderd jaar La Cambre, de Brusselse kunstschool die al een eeuw lang internationaal furore maakt in de kunst-, de design- en de modewereld. BRUZZ selecteerde tien iconische ontwerpen, die een vaste plek veroverden in het collectieve bewustzijn.

Toen Henry Van de Velde in 1926 in Brussel de École supérieure des arts décoratifs oprichtte, wilde hij geen klassieke kunstschool creëren, maar een plek waar verschillende disciplines elkaar konden ontmoeten en waar kunst, ontwerp en samenleving samenkwamen. Zijn eerdere school in Weimar vormde een belangrijke voorloper van het Bauhaus. Met steun van minister Camille Huysmans vestigde hij de school in de voormalige cisterciënzer­abdij van La Cambre. Ondanks de weerstand van de academische wereld groeide de school uit tot een centrum van de Belgische avant-garde. Door de jaren heen kwamen disciplines als film, mode, design, textiel, restauratie, dans en literatuur erbij.

Vandaag telt La Cambre twintig artistieke opleidingen. “Die twintig opleidingen zijn onze kracht”, begint Benoît Hennaut, directeur van La Cambre. “Dat is op natuurlijke wijze geëvolueerd, en daar zijn we trots op. Vooral omdat elke opleiding uniek en divers blijft en haar eigen vrijheid kent. Ze groeien op hun eigen tempo, mede dankzij de studenten die aanwezig zijn en de ervaringen vanuit het verleden die ons leren om dingen soms anders aan te pakken. Dat is onze kracht. Vroeger was er misschien te veel aanbod, nu zetten we bewust in op de bewaring van de kwaliteit van die twintig opleidingen. Dat onze studenten het later ook goed doen, hebben ze te danken aan hun voorgangers, maar natuurlijk ook aan zichzelf.”

“We mogen ons ook gelukkig prijzen dat onze school in Brussel gevestigd is”, zegt Hennaut. “Als hoofdstad biedt Brussel heel wat culturele mogelijkheden en dat heeft nog altijd een aantrekkingskracht. D, dat weerspiegelt zich vooral in nieuwe inschrijvingen. We trekken minder Nederlandstalige studenten aan. Dat komt onder meer omdat Vlaanderen over sterke kunstscholen beschikt, toch zijn er een paar studenten uit Vlaanderen. Behalve Brusselse en Waalse studenten trekken we veel Franse studenten aan, omdat we deel uitmaken van dezelfde culturele omgeving.”

Naast het honderdjarig bestaan van La Cambre viert Hennaut volgend jaar zijn tienjarig werkjubileum als directeur van de hogeschool. “Natuurlijk is La Cambre in honderd jaar tijd sterk veranderd. Ook tijdens mijn tien jaar als directeur zijn er zaken veranderd. Zo hebben we bewust ingezet op de mogelijkheid voor de verschillende opleidingen om zich volledig te ontplooien, elk op hun eigen tempo en volgens hun eigen regels. Daarnaast zoeken we steeds vaker de samenwerking op met hogescholen die gelijkaardige raakvlakken hebben als de onze, om van elkaar te leren, samen te werken en uitwisselingen tussen studenten en lessen te organiseren. Uiteindelijk moeten vooral de studenten daarvan de vruchten plukken en een sterke basis kunnen leggen voor hun latere carrière.”

1. Logo Brusselse metro

In het atelier van Oscar Jespers aan La Cambre volgde Jean-Paul Emonds-Alt een opleiding beeldhouwkunst. Na zijn studies ging hij als assistent bij zijn leermeester aan de slag. In de jaren 1960 nam de Etterbekenaar afstand van de beeldhouwkunst, al zou hij er later opnieuw naar terugkeren, en legde hij zich toe op design. Zo ontwierp hij de eerste Spa-fles en de Tahiti-desklamp, vervaardigd uit één geheel van opalineglas. In zijn ontwerpen streefde hij naar een samenhang tussen idee, vorm, tekening, productiemogelijkheden en functionaliteit.

Emonds-Alts echte doorbraak bij het grote publiek volgde pas in 1976: 1.200 Belgen kozen zijn ontwerp voor het Brusselse metrologo als officieel logo voor het nieuwe openbaar vervoer in de hoofdstad. De jury was aanvankelijk geen fan van zijn ontwerp. Via een eerdere interactieve tentoonstelling liet hij het publiek de kleur van het logo kiezen, vernieuwend voor die tijd, maar zo wist hij precies wat het volk echt wilde. Zijn ontwerp is nog altijd in het straatbeeld te zien. Emonds-Alt kreeg er toen 100.000 Belgische frank voor.

La Cambre bleef een rode draad in zijn carrière. Na er zelf gestudeerd te hebben, keerde hij er later terug als docent industrieel design. Jean-Paul Emonds-Alt stierf in 2014 op 86-jarige leeftijd.

2. Modeontwerpster Marie Adam-Leenaerdt

Sinds ze in 2020 afstudeerde aan La Cambre, gaat het snel voor modeontwerpster Marie Adam-Leenaerdt. Ze werd opgenomen in de Belgische ‘30 Under 30’-lijst van Forbes en bouwde met haar modelabel in korte tijd een internationale reputatie op. Adam-Leenaerdt groeide op in de Lindthoutwijk, tussen Schaarbeek en Sint-Lambrechts-Woluwe.

“Ik ben vaak op pad. Ik wil kleding maken die cool is, maar waarin je kunt bewegen”, vertelde ze vorig jaar aan BRUZZ. Die visie lijkt aan te slaan. Zo werden haar blazers al gedragen door de Amerikaanse beroemdheid Kim Kardashian en de Franse actrice Isabelle Huppert.

Hoewel Adam-Leenaerdt in eigen land nog relatief onbekend is, groeit haar internationale reputatie snel. In 2023 lanceerde ze haar eigen modemerk en sindsdien presenteerde ze haar collecties meermaals in Parijs. Eerder liep ze er ook stage bij de modehuizen Givenchy en Balenciaga. In 2024 won ze de Belgian Fashion Award voor meest beloftevolle ontwerper en schopte ze het tot finalist van de prestigieuze internationale LVMH-prijs voor jong talent.

Toch ziet Adam-Leenaerdt zichzelf voorlopig niet uit Brussel vertrekken. “Mijn hele leven is hier: ik heb mijn hond, mijn vrienden, kook graag en vind in België alle leveranciers die ik zoek”, vertelde ze vorig jaar aan BRUZZ. Tegelijkertijd botst ze op de beperkingen van de Belgische modesector. Vooral personeel aantrekken blijkt moeilijk. Ook het gebrek aan financiële middelen en ruimte voor mode vormt volgens haar een obstakel: “Brussel mist geld en ruimte om een echte modestad te zijn. Wanneer ik steun aanvraag, krijg ik steevast te horen dat mode een riskante investering is.”

3. Productdesigner Simon Hadjidimoff

Simon Hadjidimoff studeerde in de jaren 1990 Industrieel en Productdesign aan La Cambre. Na zijn opleiding deed hij ervaring op als junior designer bij onder meer Phoenix Design en het Waalse Royal Boch, de ooit bekende aardewerkmanufactuur. Later groeide hij door tot creatief directeur bij Decathlon France, waar hij onder andere verantwoordelijk was voor het design van de Artengo-producten, het huismerk van de sportwinkelketen voor racketsporten.

In 2019 besloot Hadjidimoff volledig zelfstandig aan de slag te gaan met zijn eigen ontwerpstudio, SHD-Creative. Over zijn rol zegt hij vandaag: “Ik werk samen met ondernemers en merken om bedrijfsvisies te vertalen naar tastbare en betekenisvolle ontwerpen en identiteiten die inspireren en presteren. Technologie en design bieden kansen om het leven van mensen te vereenvoudigen en te inspireren en zo een betekenisvolle impact te hebben op het bedrijfsleven.”

Ongeveer tien jaar na zijn studies keerde Hadjidimoff terug naar La Cambre als professor. Gedurende twee academiejaren doceerde hij er over de manier waarop design, kunst en het bedrijfsleven met elkaar verbonden kunnen worden en hoe die verschillende werelden elkaar kunnen versterken. Hij zit nog vaak als jurylid bij verschillende masteropleidingen van La Cambre.

Hadjidimoff werd bekroond met onder meer de iF Product Design Award en de Red Dot Design Award.

4. Kunstwerk 'Flight in Mind'

Jarenlang was Flight in Mind een herkenbare ontmoetingsplek voor reizigers in de vertrekhal van Brussels Airport. Het bronzen beeld van kunstenaar Olivier Strebelle raakte bij de aanslagen van 2016 zwaar beschadigd. Tegelijkertijd bood het monument mogelijk bescherming aan mensen die zich er vlakbij bevonden. Een jaar na de aanslagen werd Flight in Mind het centrale element van een Memorial Garden, een herdenkingsplaats voor slachtoffers en nabestaanden. Die bevond zich eerst aan de toegangsweg naar de luchthaven, maar vandaag staat het monument dichter bij de luchthaven, op een meer zichtbare locatie.

Strebelle groeide op in een kunstminnend gezin: zijn vader was kunstschilder en zijn broer Claude architect. Van 1943 tot 1947 studeerde hij aan La Cambre, waar hij zich voornamelijk toelegde op beeldhouwkunst en keramiek. Kort na zijn studies richtte hij samen met Pierre Alechinsky de Ateliers du Marais op, een experimentele ontmoetingsplek die later een belangrijke voedingsbodem zou vormen voor de Belgische Cobra-beweging.

Strebelle gaf een tijd les aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten van Antwerpen en zette zijn academische carrière later voort in de VS en Canada. In 1956 won hij de prestigieuze Prix de Rome voor beeldhouwkunst. Zijn werk wordt gekenmerkt door een grote persoonlijke betrokkenheid en een opvallende thematische samenhang. Strebelle overleed in 2017 op 90-jarige leeftijd. Na zijn dood vernoemde de gemeente Ukkel een plein naar hem in een nieuw aangelegde woonwijk.

5. Productontwerper Philippe Neerman

In 1953 studeerde Philippe Neerman af aan La Cambre. Na zijn studies verhuisde hij naar Kortrijk, waar hij aan de slag ging bij Kunstwerkstede Gebroeders De Coene, een gerenommeerd meubelbedrijf. Aan het einde van zijn loopbaan bij De Coene ontwierp hij de Philips-stoel voor het hoofdkantoor van Philips in Eindhoven. Veertien jaar nadat hij La Cambre als student had verlaten, richtte hij in 1967 zijn eigen ontwerpbureau op. Neerman behoorde bij de eerste Europese industriële ontwerpers die ergonomisch onderzoek systematisch toepasten op het ontwerp van openbaar vervoer. Hij werkte mee aan uiteenlopende projecten, waaronder de metro van Brussel en de metro’s van Lyon en Marseille. Een van zijn bekendste realisaties is de Eurotram.

Ook op het vlak van interieurontwerp was Neerman erg actief. Zo stond hij onder meer in voor de inrichting van de Koninklijke Bibliotheek Albert I, de Innovation, het Philips-hoofdkantoor en verschillende zalen van de UNESCO in Parijs.

Als ontwerper werkte hij onder meer samen met Le Corbusier en Eero Saarinen. Als erkenning voor zijn volledige carrière ontving Neerman in 1999 de Prijs voor een loopbaan van Design Vlaanderen.

6. De Oscarjurk van Madonna van Olivier Theyskens

In 1994 begon Olivier Theyskens aan de modeopleiding van La Cambre, maar na twee jaar besloot hij zich als autodidact verder in het vak te bekwamen. Zijn eerste creaties waren niet te koop, maar trokken meteen de aandacht van stylisten, modejournalisten, fotografen en niemand minder dan Madonna. De zangeres droeg tijdens de Oscaruitreiking in 1998 een zwartsatijnen, gothic doorknoopjurk van zijn hand. Het betekende een boost voor de prille carrière van de toen nog 21-jarige Brusselaar. André Leon Talley, een fashionjournalist bij onder meer Vogue, noemde de outfit een van de beste Oscarontwerpen ooit.

Toen hij in 2002 zijn eigen label stopzette, werd hij gevraagd om het Franse modehuis Rochas nieuw leven in te blazen. Vier jaar later stelde Nina Ricci hem aan als nieuwe creatief directeur. In deze periode kwam de Amerikaanse actrice Reese Witherspoon voor haar Oscaroutfit terecht bij Theyskens. Opvallend hier waren de levendige kleurschakeringen, variërend van donkerpaars tot licht lila. De zijden ruches van de jurk liepen elegant uit op de zoom.

In 2011 ging hij in New York aan de slag bij het Amerikaanse merk Theory. Nog geen drie jaar later keerde hij terug naar Parijs waar hij opnieuw onder eigen naam ontwierp om vervolgens in 2020 creatief directeur te worden van Azzaro. Deze zomer werd bekend dat Theyskens zijn schouders zette onder het nieuwe modemerk Boloria, een bedrijf achter Tomorrowland, met een eerste collectie.

7. Nieuwe Chanel Maxi Flap Bag door Matthieu Blazy

Matthieu Blazy gaf een van de bekendste modeaccessoires ter wereld onlangs een nieuwe interpretatie. De Frans-Belgische ontwerper, die in 2007 afstudeerde aan La Cambre, werd in december 2024 benoemd tot artistiek directeur van Chanel. Voor zijn eerste veelbesproken collectie voor het Franse modehuis, de lente-zomercollectie van 2026, nam hij meteen een van de meest herkenbare Chanel-iconen onder handen: de Flap Bag. Zijn vernieuwende, extra grote en nonchalante interpretatie van het klassieke flap-silhouet maakte van de tas een van de meest begeerde It-bags van 2026. Intussen werd de tas ook gespot bij verschillende bekende namen. Zo droeg Dua Lipa de Maxi Flap Bag tijdens een uitstapje met haar man Callum Turner, terwijl Margot Robbie er moeiteloos mee door de luchthaven liep. Ook Hailey Bieber en Jennie van Blackpink werden al met de nieuwe Chanel-tas gespot.

De handtas kreeg onder Blazy een zachtere en meer ontspannen uitstraling. Hij speelde met de klassieke proporties en materialen en maakte de tas groter, soepeler en minder gestructureerd. Het resultaat oogt luxueus, maar tegelijk opvallend nonchalant: alsof de tas al jaren wordt gebruikt en met de tijd alleen maar mooier wordt. Die combinatie van herkenbaarheid en vernieuwing typeert Blazy’s ontwerpstijl.

Toen zijn eerste collectie van Chanel in 2026 in de winkels verscheen, overtrof de vraag naar verschillende stukken het aanbod. In meerdere steden ontstonden lange wachtrijen. De hype kreeg in de modepers al snel een naam: Blazymania of Matthieu-mania.

8. Halvemaanprint door Marine Serre

Het halvemaanmotief van Marine Serre verscheen voor het eerst in haar afstudeershow Radical Call for Love in 2016. De collectie trok meteen de aandacht van internationale winkels en betekende het begin van haar eigen label. Sindsdien is de halve maan uitgegroeid tot haar vaste handtekening en verschijnt ze op verschillende kledingstukken en accessoires. Het eenvoudige, gebogen symbool valt op door zijn herkenbare vorm en wordt vaak herhaald in patronen. Beyoncé en haar dansers droegen ze in een videoclip.

Bovendien combineert ze het motief met haar kenmerkende mix van sportieve, futuristische en elegante elementen. Daardoor kreeg de halve maan een sterke plaats binnen haar visuele identiteit.

Na haar opleiding aan La Cambre in Brussel liep Serre stage bij Alexander McQueen, Maison Margiela en Dior. Daarna werkte ze in Parijs als ontwerpster bij Balenciaga, terwijl ze tegelijkertijd haar eigen collectie verder ontwikkelde. In 2017 won ze de prestigieuze LVMH Prize for Young Fashion Designers.

9. Kunstenaar Ann Veronica Janssens

Ann Veronica Janssens werd geboren in het Britse Folkestone, groeide op in Kinshasa en woont en werkt al jaren in Brussel. In de hoofdstad studeerde ze beeldhouwkunst aan La Cambre. Sinds de jaren 1980 ontwikkelt ze een visueel en zintuiglijk oeuvre waarin ze onderzoekt hoe we ruimte, licht en onze omgeving waarnemen. In haar site-specific en immersieve installaties maakt ze onder meer gebruik van glas, spiegels, beton, mist, kleur en licht. .

In 1980 debuteerde Janssens op de tentoonstelling Le Jeune Peinture Belge. Sindsdien groeide ze uit tot een internationaal gerenommeerd kunstenaar. Zo vertegenwoordigde ze België op de Biënnale van Venetië in 1999 en nam ze in 2012 deel aan de Biënnale van Sydney. In 2020 wijdde ook het Deense museum Louisiana een tentoonstelling aan haar werk.

Op de Gentse Korenmarkt pronkt een negentien meter hoge creatie van Janssens. De stalen zuil met één spiegelende zijde lijkt het stadsbeeld in drieën te breken. Een bijzonder detail is dat de schaduw van de zuil en haar spiegelbeeld elk jaar op 1 mei, precies om 16 uur, in elkaars verlengde liggen.

10. Kunstenaar Pierre Alechinsky

Als linkshandig kind werd Pierre Alechinsky gedwongen om met zijn rechterhand te schrijven. Zijn linkerhand mocht hij volgens de opvoeders alleen gebruiken voor ‘minder belangrijke’ bezigheden zoals tekenen. Ironisch genoeg werd precies daar de kiem gelegd voor zijn levenslange passie voor de kunst. Hij groeide uit tot een van de belangrijkste Belgische naoorlogse kunstenaars.

Tussen 1944 en 1948 studeerde hij aan La Cambre, waar hij zich toelegde op toegepaste grafische kunsten, illustratie, typografie en fotografie. Al snel werd zijn werk opgepikt door verzamelaars en groeide zijn reputatie, ook buiten België. Een belangrijke stap in zijn nog jonge carrière volgde in 1949, toen Alechinsky zich aansloot bij Cobra, de internationale avant-gardegroep die een jaar eerder was opgericht. Hij kwam er terecht tussen kunstenaars als Karel Appel, Corneille en Asger Jorn. De leden van Cobra wilden af van de regels en conventies van de academische kunst. Alechinsky nam vrijwel meteen deel aan de eerste grote internationale Cobra-tentoonstelling in het Stedelijk Museum in Amsterdam. Cobra groeide uit tot een van de invloedrijkste bewegingen van de Europese naoorlogse kunst.

Ook na Cobra bleef Alechinsky zijn beeldtaal voortdurend ontwikkelen. In zijn werk komen invloeden uit het expressionisme en surrealisme samen. In 2018 kreeg Alechinsky als eerste Belg ooit de Praemium Imperiale, een van de belangrijkste Japanse kunstprijzen. In 2027 viert Alechinsky zijn honderdste verjaardag, bijna even oud als La Cambre.