Mordercze zmiany klimatu. Zbadali 850 miast Europy

Upały, dym z pożarów terenów zielonych, rosnące stężenia pyłków oraz większe ryzyko chorób tropikalnych to zagrożenia, z jakimi mierzą się obecnie mieszkańcy europejskich miast. Międzynarodowe analizy obejmujące ponad 850 aglomeracji pokazują wzrost śmiertelności powiązanej ze zmianami klimatu.

Europejskie miasta mają problemy wynikające ze smogu, upału, pożarów, stężenia pyłków. Sytuację poprawić może większa ilośc drzew

Źródło zdjęć: © PAP | Leszek Szymański

15 września 2026, 10:04

Najważniejsze informacje:

• Naukowcy z dziewięciu krajów przeanalizowali 28 wskaźników klimatu i zdrowia, a wyniki opisali w czasopiśmie "Lancet".
• W 98,7 proc. badanych miast śmiertelność związana z upałami w latach 2015–2024 była wyższa niż w latach 1991–2000.
• UNECE zaleca minimum 30-proc. pokrycia koronami drzew w każdej dzielnicy, ale próg ten osiąga tylko 14 proc. miast.

Naukowcy z dziewięciu krajów, m.in. Hiszpanii, Niemiec i Włoch, zestawili dane o klimacie i zdrowiu z ponad 850 miast Europy. Ocenili 28 wskaźników, korzystając m.in. z danych Urzędu Statystycznego Unii Europejskiej oraz krajowych i lokalnych statystyk środowiskowych i zdrowotnych.

Analiza objęła m.in. zgony podczas ekstremalnych upałów, jakie coraz częściej nawiedzają europejskie miasta. Naukowcy brali też pod uwagę ekspozycję na dym z pożarów roślinności, stężenie pyłków oraz liczbę przypadków chorób tropikalnych.

Upały w miastach Europy: wzrost zgonów w większości badanych lokalizacji

Badacze uznali upał za najbardziej niebezpieczny czynnik dla zdrowia i życia. W 98,7 proc. miast śmiertelność powiązana z upałami w latach 2015–2024 była wyraźnie wyższa niż w okresie 1991–2000.

Średnio w Europie oznaczało to wzrost o 82 zgony na 1 mln mieszkańców. W Europie Zachodniej odnotowano 64 zgony na 1 mln, a w Europie Południowej 132. W przypadku południa kontynentu autorzy wskazali wzrost o 161 proc.

Analiza danych pokazuje także więcej dni z zanieczyszczeniem powietrza dymem z pożarów terenów zielonych. W latach 2003–2023 liczba takich dni wzrosła w całej Europie o 7 proc., a spadek zanotowano tylko w ok. 4 proc. miast.

Wzrost był szczególnie wyraźny w miastach Europy Południowej i Wschodniej. W 32 krajach Europejskiego Obszaru Gospodarczego dymy z pożarów roślinności powodują średnio 535 przedwczesnych zgonów rocznie.

Drzewa w miastach i pokrycie koronami: zalecenia UNECE i realne wskaźniki

Autorzy raportu zwrócili uwagę, że miasta mają narzędzia, by ograniczać skutki zagrożeń, m.in. dzięki zieleni i drzewom, które łagodzą stres cieplny oraz poprawiają jakość powietrza. Europejska Komisja Gospodarcza ONZ (UNECE) rekomenduje co najmniej 30-proc. pokrycie koronami drzew w każdej dzielnicy, ale wartość tę osiąga tylko 14 proc. europejskich miast. W latach 2000–2020 w niemieckich miastach stan zadrzewienia zmniejszył się średnio o ok. 2 proc.

"Miasta mogą na przykład zwiększać ilości zieleni, organizować i promować transport bardziej przyjazny dla klimatu oraz lepiej przygotować system opieki zdrowotnej. Pozwoli to jednocześnie zmniejszyć obciążenia wynikające ze zmian klimatycznych i ograniczyć emisje szkodliwe dla środowiska" – podsumowali autorzy raportu "Lancet Countdown Europe".

Cały dzień w biegu? Skrót wydarzeń codziennie wieczorem w Twojej skrzynce