‘Roméo et Juliette’ in de Munt mist geloofwaardigheid en allesverslindende liefde

Het was al van de jaren vijftig van de vorige eeuw geleden dat de opera van Charles Gounod nog geënsceneerd op het programma stond in Brussel. Tijd voor een frisse vertelling, zou je dan denken. Maar met deze nieuwe productie lijkt het alsof de tijd in het theater een kleine eeuw heeft stilgestaan: kostuums die bestoft aanvoelen, een gestript, kil, pseudomodern decor, dat net daardoor gedateerd wordt.

Al in de openingsscène zijn de passionele liefde en haat uit Shakespeares oertragedie gereduceerd tot een pijnlijk pantomime. Het is op het randje van een schande dat dit soort zeggingsloze choreografie op de planken komt in een theater met zo'n spraakmakende dansgeschiedenis.

De ongeloofwaardigheid die al uit die openingsbeelden spreekt, wordt een van de kernproblemen van deze voorstelling. Natuurlijk is er in het theater altijd een enorme suspension of disbelief: wie naar de opera gaat, laat de verwachting van waarachtigheid achter bij de vestiaire. Maar je moet je publiek er wel van proberen te overtuigen dat wat je personages voelen en doen, oprecht is. Daarin mislukte deze productie totaal.

Geen enkel moment geloof je in de allesverslindende liefde van de twee titelpersonages. Tot het bittere eind blijft er afstandelijkheid tussen deze twee zogezegd smore pubers. En ook de grote knokpartij tussen de twee clans – een van de klapstukken van het werk, aan het einde van de derde akte – is veel te gemaniëreerd. Na al dat opzichtige luchtboksen en het neerzijgen met soapachtige pirouettes waren we uit plaatsvervangende schaamte maar wat graag mee met Tybalt en Mercutio onder de zoden gekropen.

O, o, o, Romeo ...

Een deel van de verantwoordelijkheid kan je op Gounod afschuiven. De man heeft er een aardje naar om de meest dramatische climaxen in dit verhaal oppervlakkig af te haspelen. Maar dan nog is verre van alles uit die, bij momenten wat mindere, brontekst geperst. De vele duoscènes in deze partituur worden te statisch naar het podium vertaald.

Het orkest is correct maar vaak wat kleurloos, dirigente Valentina Peleggi krijgt er de schwung niet in. Sopraan Jeanine de Bique steekt met kop, schouders, knie en teen boven de rest uit, maar zelfs haar stemtype past eigenlijk maar voor de helft bij Juliette: vooral bij de meer mature kant van het personage, uit de tweede helft van de opera, minder bij het frivole meisje van het begin.

Tekenend voor de matigheid is Roméo. Het is altijd wat oneerlijk om de merites van een operasolist te reduceren tot één voorstelling. Heeft hij een slechte dag? Zijn het zenuwen? Misschien is hij wat ziek? Feit is dat het op de première onvoldoende is. De emoties komen niet over, het Frans is onverstaanbaar. Hij lijkt zich totaal geen weg te weten met zijn emblematische personage. En hij loopt hopeloos verloren in de theatrale leegte.

Kracht van het koor

Een partij houdt deze opera net overeind: het koor. Eerst als onzichtbare stemmen uit het hemelgewelf, nadien als Veronees volk. Niet alleen zangtechnisch staan ze er, vooral de regie van de groep valt positief op. In het grotere geheel blijft iedereen toch een individu. De zangers spelen duidelijk niet allemaal hetzelfde toneeltje na in de massascènes. Elk personage blijft zijn eigenheid behouden, daarbij geholpen door het feit dat elk kostuum uniek is.

Dat de positieve noot van deze opera in het collectief zit, is apart. Roméo et Juliette is een verhaal over twee individuen die, gezien hun familiekroniek, enkel op elkaar zijn aangewezen.

Je zou denken dat het dan genieten wordt van de vele prachtige liefdesduetten die deze partituur rijk is, en van de individuele uitingen van die hartstocht – het hitje van deze opera, 'Ah! Je veux vivre', is inderdaad niet onaardig. Maar uiteindelijk is het toch vooral uitkijken naar de ensemblepassages.

Je zou daar een mooie boodschap in kunnen lezen. Dat dit tragische Roméo et Juliette niet zozeer over noodlottige kalverliefde gaat, maar net over verzoening tussen groepen en over het uitstijgen boven onze verschillen, bijvoorbeeld. Maar aangezien niemand ergens met een woord over die insteek rept, lijkt het niet zo dat we dit artistieke team daar krediet voor moeten geven.

Roméo et Juliette van Charles Gounod, première gezien op 29/9 in de Munt. De voorstelling loopt nog tot 17/10.