Kabinet presenteert stikstofwet, meer ruimte voor maatwerk

Provincies krijgen meer ruimte om het stikstofbeleid rondom gevoelige natuur in te vullen. Dat staat in de uitgewerkte stikstofplannen van het kabinet. Ook wil het kabinet haast maken met de verhoging van de zogenoemde rekenkundige ondergrens.

Voor de zomer maakte het kabinet de stikstofplannen op hoofdlijnen al bekend. Het stikstofpakket moet ervoor zorgen dat de uitstoot in 2035 drastisch is verlaagd ten opzichte van 2019.

In de stikstofwet die vandaag is gepresenteerd staat dat provincies tot september 2028 hebben om met plannen te komen voor zones rond natuurgebieden. Dat kan betekenen dat de zones rond natuurgebieden waar beperkingen gelden kleiner worden, maar het beleid wel strenger wordt.

9 miljard euro uitgetrokken

Het kabinet koerste voor de zomer op een zone van 500 meter rondom stikstofgevoelige natuur en rond vijftien gebieden zou die zone zelfs 1000 meter breed worden. De afgelopen tijd was minister van Landbouw Van Essen hierover nog in gesprek met boerenorganisatie LTO en NJAK, dat de jonge boeren vertegenwoordigt.

Binnen enkele maanden moet duidelijk worden rond welke natuurgebieden zones moeten komen. Boerenbedrijven op die plekken moeten zich aan strengere regels over stikstofuitstoot houden dan hun collega's daarbuiten. Om boeren in de zones te ondersteunen, heeft het kabinet 9 miljard euro uitgetrokken.

Als provincies er niet uitkomen, dan gelden strenge landelijke maatregelen in de zones.

Verder wil het kabinet de verhoging van de rekenkundige ondergrens naar voren halen. Die ondergrens ligt nu nog op 0,005 mol (ongeveer nul), wat in de praktijk betekent dat overal een natuurvergunning voor moet worden aangevraagd, ook voor heel kleine (bouw)projecten. Met de verhoging van de ondergrens wordt het dus makkelijker om te bouwen.

Voorwaarde voor de verhoging is wel dat de door het kabinet voorgestelde stiktstofdoelen en -maatregelen vaststaan. De vrees is dat de verhoging van de rekenkundige ondergrens anders niet juridisch houdbaar is.

In 2028 eerste meetmoment

Met de stikstofwet die vandaag wordt gepresenteerd, wordt een groot deel van de plannen ingevuld. "In juni kozen we de richting. Vandaag leggen we de route vast", zegt minister Van Essen van Landbouw erover. Later volgt overigens nog meer invulling van specifieke maatregelen.

Het streven van 42 tot 46 procent minder uitstoot in de landbouw en 50 procent in de mobiliteit en de industrie, wordt met deze wet vastgelegd. Daarmee komt er ruimte voor grote (bouw)projecten, die nu vaak geen stikstofvergunning kunnen krijgen.

De doelen gelden voor 2035 en in 2028 is het eerste meetmoment. "Als we dan niet op koers liggen, grijpen we in", aldus het kabinet.

Generieke korting

Voor als het hiermee niet lukt had het kabinet een stok achter de deur bedacht, namelijk een generieke korting. In andere woorden: landelijke krimp van de veestapel, waardoor alle bedrijven zouden moeten inkrimpen.

Op deze maatregel kwam kritiek, onder meer van het Planbureau voor de Leefomgeving, omdat hiermee ook boerenbedrijven die al grote stappen hebben gezet worden geraakt.

Oppositiepartij Pro steunde tot nu toe de stikstofplannen van het minderheidskabinet, waarmee een meerderheid in beide Kamers in zicht is. De partij waarschuwde wel dat de plannen niet moeten worden afgezwakt. Of deze uitwerking voldoet voor Pro, is nog niet bekend.