"Masło wiedźmy" w polskich lasach. To nie zawsze grzyb

• Trzęsak pomarańczowożółty rośnie głównie na martwych gałęziach drzew liściastych i pasożytuje na grzybni powłocznic.
• Wykwit piankowaty to śluzowiec, może powoli przemieszczać się w fazie plazmodium, a później tworzy struktury służące do rozprzestrzeniania zarodników.
• Najbezpieczniej pozostawić żółte, galaretowate organizmy w lesie i nie zbierać ich bez pewnej identyfikacji.

Trzęsak pomarańczowożółty (Tremella mesenterica) ma zwykle kilka centymetrów średnicy. Jego intensywnie żółty, złocisty lub pomarańczowy owocnik przypomina mokrą, pofałdowaną galaretkę. W Polsce występuje pospolicie, zwłaszcza jesienią, zimą i wczesną wiosną. Nie odżywia się jednak bezpośrednio drewnem.

Pasożytuje na grzybni innych grzybów, przede wszystkim z rodzaju Peniophora, czyli powłocznic. Po wyschnięciu kurczy się i twardnieje, a po kontakcie z wilgocią ponownie pęcznieje.

Trzęsak pomarańczowożółty a "masło wiedźmy"

Początkowo może przypominać bezkształtną, żółtą plamę. W fazie plazmodium żywy organizm powoli przemieszcza się w poszukiwaniu pożywienia, wykorzystując mikroorganizmy związane z rozkładającą się materią organiczną. Jego ruch jest zbyt wolny, by dostrzec go bez specjalistycznej obserwacji. Z czasem śluzowiec tworzy struktury potrzebne do produkcji i rozsiewania zarodników.

Jak podaje RMF24, widok Fuligo septica nie powinien być powodem do obaw. Organizmu nie uznaje się za toksyczny dla ludzi, roślin ani zwierząt, choć jego zarodniki mogą uczulać osoby szczególnie wrażliwe.

Czy grzyb trzęsak żółtopomarańczowy jest jadalny?

"Masło czarownicy" to grzyb popularny w kuchni azjatyckiej, ale w polskich lasach nie jest wypatrywanym znaleziskiem. Polska baza grzyby.pl klasyfikuje Tremella mesenterica jako niejadalnego, dlatego nie należy traktować go jako produktu kulinarnego tylko dlatego, że nie jest uznawany za silnie toksyczny.

Dlaczego żółtej mazi lepiej nie zabierać z lasu?

Fuligo septica wyróżnia się także zdolnością do gromadzenia dużych ilości cynku. W badaniu opublikowanym w "Journal of Environmental Quality" analizowano próbki pochodzące z terenów byłego ZSRR i Korei Północnej. Zawartość cynku w suchej masie śluzowca wynosiła od 8400 do 23 000 mg/kg, podczas gdy w leśnej ściółce było to ok. 25–130 mg/kg.

Naukowcy wskazali, że odporność organizmu na wysokie stężenia metali może mieć związek z żółtym barwnikiem fuligorubiną A, która wiąże jony metali. Ta właściwość nie oznacza jednak, że śluzowiec należy zbierać z terenów zanieczyszczonych ani traktować go jako naturalnego filtra.

Potoczne określenia "masło czarownic" i "masło wiedźmy" nie pozwalają rozpoznać konkretnego gatunku. Podobne nazwy odnoszono w różnych krajach do nietypowych, żółtych organizmów, którym przypisywano nadprzyrodzone pochodzenie. Przy fotografowaniu warto uwzględnić także gałąź, pień lub inne podłoże.

W przypadku trzęsaka miejsce występowania może ułatwić identyfikację, ponieważ gatunek wiąże się z martwym drewnem drzew liściastych i grzybami z rodzaju Peniophora. Najbezpieczniej pozostawić oba organizmy w lesie.