تحریم ثانویه فرودگاه‌ها، سوخت و فروش بلیت‌؛ خطوط هوایی جمهوری اسلامی زمینگیر می‌شود

خطوط هوایی جمهوری اسلامی ایران در حالی قرار است از روز چهارشنبه ۲۳ سپتامبر( اول مهرماه) در سطح جهان زمینگیر شود که عملیات «طرد اقتصادی» شامل حتا دفاتر فروش بلیت آنها نیز خواهد شد.

ایالات متحده‌ آمریکا از روز چهارشنبه ۲۳ سپتامبر( اول مهرماه)، تمام خطوط هوایی جمهوری اسلامی را در سطح جهانی زمینگیر می‌کند؛ تحریم‌های ثانویه شامل فرودگاه‌ها، تأمین‌کنندگان سوخت و حتی دفاتر فروش بلیت نیز خواهد شد.

اسکات بسنت وزیر خزانه‌داری ایالات متحده روز دوشنبه ۲۱ سپتامبر در گفتگو با شبکه‌ی «سی‌ان‌بی‌سی» اعلام کرد که طی دو روز آینده، تمام خطوط هوایی جمهوری اسلامی عملا زمینگیر خواهد شد. این اقدام بخشی از کارزار اقتصادی گسترده‌ی دولت ترامپ با عنوان «عملیات طرد اقتصادی» است که همزمان با درگیری‌های نظامی جاری میان واشنگتن و رژیم تهران، فشار مالی بر جمهوری اسلامی را به سطحی بی‌سابقه رسانده است.

بسنت در این مصاحبه گفت: «در ۲۳ سپتامبر تمام خطوط هوایی ایران در سراسر جهان تعطیل خواهند شد». او توضیح داد که تهدید آمریکا تنها متوجه خود شرکت‌های هواپیمایی جمهوری اسلامی نیست، بلکه شامل فرودگاه‌ها، تامین‌کنندگان سوخت، شرکت‌های خدمات زمینی، آژانس‌های فروش بلیت و هر ارائه‌دهنده‌ی خدمات دیگری می‌شود که به این هواپیماها کمک کند.

به گفته‌ی وزیر خزانه‌داری آمریکا، «اگر فرود بیاند، نمی‌توانید به آنها سوخت بدهید، نمی‌توانید خدمات فرودگاهی ارائه دهید و نمی‌توانید بلیت بفروشید؛ وگرنه از سیستم دلار خارج خواهید شد».

این ساز و کار تحریم ثانویه عملا دسترسی شرکت‌های خارجی به نظام مالی دلاری آمریکا را موظف و پاسخگو می‌کند تا هیچ کشوری نتواند به هواپیماهای مرتبط با جمهوری اسلامی خدمات ارائه بدهد.

این تصمیم در ادامه‌ی اعمال تحریم‌هایی گرفته شده که وزارت خزانه‌داری آمریکا در هفته‌ی اول سپتامبر علیه تمام خطوط هوایی فعال وابسته به رژیم ایران که تا آن هنگام در فهرست تحریم‌ها نبودند، اعلام کرد. در آن مرحله، ده‌ها هدف مرتبط با بخش هوانوردی جمهوری اسلامی، از جمله ۲۷ شرکت هواپیمایی و شرکت‌های خارجی تسهیل‌کننده، تحریم شدند. اکنون با فعال‌ ساختن تحریم‌های ثانویه از اول مهرماه ۱۴۰۵، واشنگتن قصد دارد آخرین حلقه‌های اتصال این خطوط به شبکه‌ی هوانوردی بین‌المللی را قطع کند.

صنعت هواپیمایی ایران سال‌هاست به دلیل استفاده‌‌ی نظامی توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، تحت تحریم‌های آمریکا قرار دارد و در تأمین هواپیماهای تازه، قطعات یدکی، خدمات تعمیر و نگهداری با محدویت شدید روبرو بوده و این گام جدید، پروازهای خارجی آن را تقریبا غیرممکن می‌سازد.

اسکات بسنت در این گفتگو تاکید کرد که خزانه‌داری آمریکا «هرگز تا این حد» بر رژیم ایران فشار نیاورده است. او اضافه کرد، نمی‌تواند پیش‌بینی کند این فشار چه مدت طول خواهد کشید؛ ممکن است یک هفته، یک ماه یا شش ماه باشد. به گفته‌ی او، اختیارات تحریم خزانه‌داری پس از ۱۱ سپتامبر تقویت شده و حدود یک ماه پیش پنج تحریم جدید در حوزه‌های هوانوردی، دریایی، رمزارز و طلا علیه رژیم ایران به اجرا گذاشته شده است.

بسنت همچنین اشاره کرد که آمریکا «تامین‌کنندگان» (Enablers) مالی را که به صورت مستقیم یا غیرمستقیم به جمهوری اسلامی کمک می‌کنند تا تحریم‌ها را دور بزند، پول جابجا کند، نفت بفروشد، قطعات و هواپیما تهیه کند یا شبکه‌ی وابسته به سپاه پاسداران حمایت مالی کنند، در سراسر جهان شناسایی کرده و اکنون در حال متوقف کردن  فعالیت آنهاست.

از جمله اقدامات اخیر خزانه‌داری آمریکا تحریم سه بانک است: شعب دومین بانک بزرگ مصر در دبی که بیش از ۱.۸ میلیارد دلار برای رژیم ایران جابجا کرده‌اند؛‌ دیگری، بانکی که بسنت آن را سی‌امین بانک بزرگ ترکیه خوانده و همچنین شعب خارجی دومین بانک بزرگ روسیه که طبق گفته‌ی وزیر خزانه‌داری آمریکا تمام این شعب تعطیل خواهند شد.

نکته‌ی قابل توجه در مصاحبه‌ی اسکات بسنت با سی‌بی‌اس، اشاره به نقش جمهوری خلق چین است. او گفت: «مقامات مالی چین، از جمله فرماندار بانک خلق چین، «بسیار درگیر» این فرآیند بوده‌اند.» بسنت توضیح داد که با بسیاری از کشورها گفتگوهای غیرعلنی موثرتر از نمایش‌های عمومی است و چین در این زمینه همکاری نشان داده است.

این اظهارات یک روز پس از مذاکرات بسنت با هه لیفنگ، معاون نخست‌وزیر چین، مطرح شد؛ مذاکراتی که زمینه را برای دیدار پیش‌ روی دونالد ترامپ و شی‌ جین‌پینگ فراهم کرده است. واشنگتن امیدوار است پکن نیز در اجرای تحریم‌های هوانوردی و مالی علیه جمهوری اسلامی همراهی نماید.

عملیات طرد اقتصادی که اسکات بسنت پیشتر آن را  دی دِی اقتصادی» علیه جمهوری اسلامی توصیف کرده بود، هدفش قطع کامل شریان‌های مالی باقیمانده‌ی رژیم ایران است. هدف این کارزار که همزمان با عملیات نظامی پیش می‌رود، تضعیف توانایی جمهوری اسلامی برای تأمین منابع جنگ، قطع حمایت منابع مزدوران نیابتی و در نهایت تسلیم‌شدن رژیم است.

گزارش‌ها نشان می‌دهد، اقتصاد تحت مدیریت جمهوری اسلامی با مشکلات فزاینده‌ای از جمله سقوط ارزش پول ملی، تورم روزانه‌ی بالا، ذخایر ارزی نزدیک به صفر و دشوار در پرداخت حقوق کارمندان دولت و حتی نیروهای نظامی مواجه شده و سیستم اقتصادی رژیم ایران از طریق چاپ پول به دنبال رفع آن است!

از منظر عملی، اجرای تحریم‌های هوایی علیه جمهوری اسلامی به این معناست که هر فرودگاهی در جهان که به هواپیمای متعلق به رژیم ایران سوخت، خدمات فرود یا امکان فروش بلیت بدهد، خطر قطع دسترسی به سیستم دلاری را می‌پذیرد. این تهدید به‌ ویژه برای کشورهایی که تا کنون به هواپیماهای ایرانی خدمات می‌داده‌اند، از جمله برخی کشورهای منطقه و شرکای تجای رژیم ایران، فشار سنگینی ایجاد می‌کند.

گزارش‌ها حاکی از آن است که دو کشور ترکیه و عراق پس از هشدار وزیر خزانه‌داری آمریکا اعلام کرده‌اند دیگر هواپیماهای ایرانی را در فرودگاه‌های خود نمی‌پذیرند. در مجموع پیام تازه‌ی اسکات بسنت نشان‌دهنده‌ی تشدید مرحله‌ی دیگری از کارزار اقتصادی آمریکا علیه جمهوری است با تأکید بر اینکه آمریکا دیگر قصد ندارد به «تأمین‌کنندگان» مالی اجازه دهد رژیم ایران را زنده نگه دارند.

با اینهمه، این اقدامات در شرایطی اعلام می‌شود که تنش میان واشنگتن و بقایای جمهوری اسلامی ادامه دارد و دولت ترامپ فشار اقتصادی را ابزار مکمل عملیات نظامی می‌داند. رئیس‌ جمهور آمریکا در آخرین تهدید خود اعلام کرده است به‌ زودی «تصمیم بزرگ» خود را در قبال رژیم ایران خواهد گرفت آنهم در حالی که «احتمال»‌ دیدار خود با مسعود پزشکیان رئیس دولت چهاردهم جمهوری اسلامی را در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل که در نیویورک برگزار می‌شود، رد نکرده است.