Kleszcze znikają po wakacjach? Nic bardziej mylnego

Jesień to czas, gdy lasy przyciągają tłumy miłośników przyrody i grzybobrania. Kolorowe liście, zapach mokrej ziemi i bogactwo leśnych skarbów sprawiają, że wiele osób właśnie teraz wybiera się na długie spacery wśród drzew. Jednak wraz z nadejściem tej malowniczej pory roku nie kończą się zagrożenia czyhające w leśnych ostępach. Jednym z nich są kleszcze, których aktywność wcale nie ustaje wraz z końcem wakacji. Wręcz przeciwnie – jesień to dla nich czas wzmożonego żerowania.

Zdjęcie ilustracyjne /Shutterstock

Wbrew powszechnym opiniom, kleszcze nie znikają z nadejściem chłodniejszych dni. Wrzesień i październik to miesiące, w których ich aktywność może być nawet większa niż w środku lata. Wszystko zależy od warunków pogodowych – jeśli temperatura utrzymuje się powyżej zera i nie brakuje wilgoci, kleszcze pozostają groźne aż do późnej jesieni. W polskim klimacie sezon ich aktywności trwa zazwyczaj od marca do października, ale przy łagodnej pogodzie mogą być obecne nawet od lutego do listopada.

Gdzie można spotkać kleszcze jesienią?

Kleszcze najchętniej wybierają miejsca wilgotne i zacienione. Lasy, zwłaszcza te w pobliżu jezior, stawów czy mokradeł, są dla nich idealnym środowiskiem. Jednak nie tylko gęste lasy stanowią zagrożenie – kleszcze można spotkać także na łąkach, pastwiskach, w sadach, a nawet na terenach uprawnych. 

Według danych Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego, niemal 89 proc. powierzchni Polski to potencjalne siedliska tych pasożytów. Oznacza to, że praktycznie każdy spacer po terenach zielonych wiąże się z ryzykiem kontaktu z kleszczem.

Jak skutecznie chronić się przed kleszczami?

Odpowiednie przygotowanie to podstawa bezpiecznych spacerów po terenach leśnych. Przede wszystkim należy zadbać o właściwy ubiór – długie spodnie z nogawkami wpuszczonymi w buty, zakryte obuwie oraz bluza lub kurtka z długimi rękawami znacząco utrudnią kleszczom dostęp do skóry. Dodatkowo warto stosować środki odstraszające kleszcze, które można kupić w aptekach i sklepach sportowych.

Po powrocie z lasu należy dokładnie obejrzeć całe ciało, zwracając szczególną uwagę na miejsca trudno dostępne, takie jak pachwiny, zgięcia kolan, pachy czy skóra za uszami. Kleszcze mogą również ukryć się we włosach, dlatego u dzieci warto sprawdzić także skórę głowy. Wstępne oględziny najlepiej przeprowadzić jeszcze przed wejściem do domu, ponieważ kleszcze przyniesione na ubraniu mogą przeżyć w pomieszczeniach nawet kilka miesięcy.

Co zrobić w przypadku ukąszenia?

Jeśli mimo zachowania środków ostrożności dojdzie do ukąszenia przez kleszcza, kluczowe jest szybkie i prawidłowe usunięcie pasożyta. Najlepiej użyć do tego pęsety, chwytając kleszcza jak najbliżej skóry i wyciągając go zdecydowanym ruchem do góry. Miejsce po ukąszeniu należy zdezynfekować, na przykład spirytusem. Nie wolno smarować kleszcza tłuszczem ani innymi substancjami, ponieważ może to zwiększyć ryzyko zakażenia. Jeśli w skórze pozostaną fragmenty pasożyta, należy skonsultować się z lekarzem.

Jednym z najgroźniejszych powikłań po ukąszeniu przez kleszcza jest kleszczowe zapalenie mózgu. Na szczęście dostępne są skuteczne szczepienia, które pozwalają zminimalizować ryzyko zachorowania. Podstawowy cykl szczepienia składa się z trzech dawek, a jego skuteczność przekracza 95 proc. Odporność utrzymuje się przez co najmniej trzy lata, dlatego warto rozważyć szczepienie, zwłaszcza jeśli często przebywamy na terenach zielonych.