چین تا کجا کنار جمهوری اسلامی می‌ایستد؟
به‌تازگی «مهدی خراتیان» تحلیل‌گر سیاسی در شبکه «خبر» از توقف همکاری چین با جمهوری اسلامی در ارسال تصاویر ماهواره‌ای به حکومت ایران سخن گفته است. او که از مدافعان رابطه چین و حکومت ایران است، می‌گوید که چین ارسال تصاویر ماهواره‌ای به جمهوری اسلامی را متوقف کرده است و در ادامه توضیح می‌دهد که جمهوری اسلامی، با کمک همین تصاویر ماهواره‌ای دریافتی از چین توانسته بود ناوشکن آمریکایی را هدف قرار دهد. مجری برنامه «به‌وقت ایران» هم ضمن تایید اظهارات خراتیان، در ادامه به نقل از پکن می‌گوید که گفته‌اند ایران بایستی ابتدا مشکل خود را با آمریکا حل کند.در مناسبات بین‌المللی پساجنگ، چین کجا ایستاده است؟ و برای حفظ رابطه با جمهوری اسلامی، چقدر حاضر است هزینه بدهد؟
مهدی خراتیان در این برنامه تلویزیونی دلیل عقب‌نشینی چین را بازتاب بین‌المللی و رسانه‌ای همکاری خود با جمهوری اسلامی عنوان و به گزارش رسانه «وال‌استریت ژورنال» در همین‌زمینه اشاره می‌کند. بنا بر روایت او، با «لو رفتن» همکاری ماهواره‌ای چین با جمهوری‌اسلامی «چینی‌ها [این نوع همکاری را] قطع کردند.»
پیش‌تر، وال‌استریت ژورنال به نقل از مقام‌های آمریکایی گزارش داده بود که ایران پیش از حمله به یک پایگاه نظامی در «اردن»، تصاویر ماهواره‌ای را با وضوح بالا از نهادهای چینی دریافت کرده است. به گفته این مقام‌ها، میان تصاویر دریافتی و حمله‌ای که سه نظامی آمریکایی در آن کشته شدند، ارتباط معناداری وجود داشت.
رسانه «سی‌ان‌ان» نیز به نقل از منابع مطلع از ارزیابی‌های اطلاعاتی آمریکا، از ارسال تصاویر ماهواره‌ای و اطلاعات گروه‌های چینی به ایران در راستای بهبود هدف‌گیری جمهوری اسلامی خبر داده بود. اطلاعاتی که بنا بر گزارش سی‌ان‌ان، برای حمله به پایگاه‌های آمریکا و ردیابی کشتی‌های عبوری از تنگه هرمز استفاده می‌شد.
اظهارات اخیر خراتیان از این جهت حائز اهمیت است که بیان این قطع همکاری و حمایت چین از زبان تحلیل‌گر سیاسی مدافع رابطه تهران با پکن، آن‌هم در تلویزیون حکومتی جمهوری‌اسلامی، نشان می‌دهد که حکومت ایران دیگر نمی‌تواند بر ادامه کمک چین در جنگ با آمریکا - فارغ از هزینه آن برای پکن - حساب کند. اگرچه خراتیان درباره زمان توقف این همکاری و دامنه آن، همچنین نهاد ارایه‌دهنده تصاویر، توضیح روشنی نداده است.
همین فاصله‌گیری چین از ایران را در بازار نفت هم می‌توان مشاهده کرد. چین با کاهش خرید خود، بخشی از فشار ناشی از اختلال در تنگه هرمز بر قیمت‌ها را مهار کرد؛ اقدامی که در جهت تبدیل این آبراه به اهرم فشار اقتصادی تهران کمکی نکرد.
چهار شرط و یک تکذیبیه
اظهارات مجری برنامه «به‌وقت ایران» که به موضع‌گیری چین مبنی بر اولویت حل اختلاف جمهوری‌اسلامی با آمریکا اشاره کرده است، پیش‌تر در اظهارات «حسین مرعشی» دبیرکل حزب کارگزاران سازندگی نیز مطرح شده بود مبنی بر این‌که تهران باید ابتدا اختلاف خود را با واشنگتن حل کند.
مرعشی در گفت‌وگو با «اکو‌ایران» اعلام کرده بود چین سفر محمدباقر قالیباف به پکن و گسترش روابط با جمهوری اسلامی را به چهار شرط وابسته کرده است: بازگشایی تنگه هرمز، دریافت نکردن عوارض از کشتی‌ها، پایان اختلافات با عربستان سعودی و حل مناقشه با آمریکا.
دفتر نماینده ویژه ایران در امور چین هم دو روز بعد از انتشار سخنان مرعشی در اطلاعیه‌ای، این ادعا را تکذیب، و بر مخالفت چین با تحریم‌های یک‌جانبه آمریکا و ادامه همکاری‌های دو کشور تاکید کرد.
پکن چه می‌خواهد؟
در ۲۵شهریور سال جاری، «وانگ یی» و «عباس عراقچی» روسای جمهور دو کشور در پکن با یکدیگر دیدار کردند. گزارش رسمی وزارت خارجه چین از این دیدار بر ادامه مشارکت راهبردی این کشور با ایران تاکید دارد و البته خواسته‌های پکن را نیز بیان می‌کند.
وانگ یی ادامه جنگ ایران و آمریکا را خلاف منافع طرف‌های درگیر و همین‌طور جامعه بین‌المللی دانست. او خواستار بازگشت به تفاهم‌نامه «اسلام‌آباد» و ازسرگیری مذاکرات شد، از گفت‌وگوی ایران با کشورهای خلیج فارس حمایت کرد و از همه طرف‌های منازعه خواست که برای بازگشایی زودهنگام تنگه هرمز و عبور امن کشتی‌ها، اقدام کنند.این موضع‌گیری نشان می‌دهد که چین می‌خواهد همکاری با تهران ادامه پیدا کند، اما جنگ پایان یابد و مسیر انتقال انرژی نیز باز شود.
خریدار نفت، همراه فشار نفتی نشد
چین بزرگ‌ترین خریدار نفت ایران است، اما در جریان جنگ و بحران در تنگه هرمز، خرید نفت خود را از بازار جهانی کاهش داد. نتیجه این کاهش خرید، کم‌تر شدن فشار تقاضا بر بازاری بود که اختلال در عرضه، قیمت‌های آن را بالا برده بود.
اداره اطلاعات انرژی آمریکا در گزارش ۹مرداد۱۴۰۵، با استناد به آمار گمرک چین، اعلام کرد واردات روزانه نفت خام این کشور در سه‌ماهه دوم سال میلادی به ۸،۱ میلیون بشکه رسیده است یعنی ۳۲درصد کم‌تر از سه‌ماهه نخست سال. این نهاد در گزارش خود تصریح کرد که کاهش واردات چین، از شدت اثر اختلال در تنگه هرمز بر افزایش قیمت نفت کاسته است.
در واقع، چین با پایین آوردن میزان خرید خود، به افزایش بیشتر قیمت نفت در پی بسته‌شدن تنگه هرمز کمکی نکرد بلکه بخشی از فشار را نیز خنثی کرد.
باید در نظر داشت که برای جمهوری اسلامی، چین یک «شریک راهبردی» در جنگی است که آن‌را «تغییر‌دهنده نظم خاورمیانه» می‌خواند. در مقابل، خواسته‌ها و شرایط پکن، اگرچه به‌معنای خالی کردن پشت جمهوری اسلامی نیست، اما معنای «تشکیل جبهه شرق در مقابل غرب» را نیز نمی‌دهد.روایت جدید مهدی خراتیان از یک‌سو و از سوی دیگر نقش‌آفرینی چین در بازار نفت، می‌تواند این پرسش را پررنگ کند: «پکن برای حفظ رابطه با جمهوری اسلامی تا کجا حاضر است هزینه بدهد؟»
KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.