کمک‌خلبان انتحاری؛ از ممنوعیت پرواز درعمان تا استخدام در «فلای‌دبی» امارات

گزارش‌های تازه نشان می‌دهد که مقامات عمانی کمک‌خلبان «فلای‌دُبی» را به دلیل اسلامگرایی افراطی وی از پرواز منع کرده بودند.

در پی تلاش نافرجام کمک‌خلبان عمانی برای ربودن هواپیمای «فلای‌دُبی» که از آن کشور به تل‌آویو پرواز می‌کرد، گزارش‌های تازه نشان می‌دهد که مقامات عمانی پیشتر این خلبان را به دلیل نگرانی از دیدگاه‌های ایدئولوژیک افراطی مرتبط با اسلامگرایی از پرواز منع کرده بودند.

این حادثه روز چهارشنبه در پرواز «اف‌زد ۱۰۷۳» رخ داد؛ هواپیمایی که ۱۷۴ مسافر و خدمه را حمل می‌کرد و بیشتر مسافران آن اسرائیلی بودند. کمک‌خلبان عمانی، کاپیتان اسمیت ماچار تبعه‌ی هند را با چاقو مجروح کرد و ظاهراً قصد داشت هواپیما را به زمین بکوبد. مسافران و خدمه او را مهار کردند و خدمه‌ی ذخیره‌، هواپیما را در فرودگاه تبوک در شمال‌ غربی عربستان سعودی با فرود اضطراری بر زمین نشاندند.

طبق گزارش «اورشلیم‌پست» به نقل از وال‌استریت ژورنال، مقامات عمانی گفته‌اند که این کمک‌خلبان را پیش از استخدام در شرکت اماراتی «فلای‌دبی» به دلیل نگرانی از دیدگاه‌های افراطی اسلامگرایانه‌ی او از پرواز منع کرده بودند.

منابع نزدیک به وال‌استریت ژورنال گفته‌اند، شرکت هواپیمایی «فلای‌دبی» با وجود این سوابق او را به کار گرفته، هرچند روشن نیست آیا از جزئیات منع پرواز آگاه بوده یا نه. نوع دقیق نگرانی مقامات عمانی هنوز اعلام نشده، اما نخست‌وزیر اسرائیل، بنیامین نتانیاهو، پس از حادثه اعلام کرد این فرد تحت تاثیر ایدئولوژی اسلام‌گرایی افراطی قرار گرفته و آشکارا انتحاری بوده است.

تا کنون انگیزه‌ی قطعی اقدام او مشخص نشده، اما اظهارات نتانیاهو چارچوب بررسی را به سمت تروریسم اسلامگرا سوق می‌دهد.

کمک‌خلبان عمانی پس از فرود اضطراری هواپیما، توسط مقامات سعودی بازداشت و روز پنجشنبه به امارات منتقل شد. منابع مطلع در اینباره به رویترز و اورشلیم‌پست گفته‌اند که مقامات اسرائیلی قرار است برای  تحقیقات عازم امارات شوند و از او بازجویی کنند.

یک مقام اسرائیلی تأیید کرده است که بازرسان اسرائیلی در کنار مقامات اماراتی در این پرونده مشارکت خواهند داشت تا این حادثه، انگیزه‌ها و پیشینه‌ی مظنون بررسی شود. وزارت خارجه امارات هنوز درباره‌ی حضور بازرسان اسرائیلی اظهار نظر نکرده است.

خبرگزاری رسمی امارات اعلام کرد، تحقیقات برای روشن شدن شرایط و انگیزه‌ها آغاز شده و مشخص خواهد شد آیا حادثه به فعالیت یا هدف تروریستی مرتبط بوده و آیا برنامه‌ای هدایت‌شده در کار بوده است یا نه.

غیث الغیث مدیرعامل فلای‌دبی، روز جمعه این رویداد را «حادثه ایمنی» در کابین خلبان توصیف کرد و گفت که تحقیقات رسمی با حمایت این شرکت در جریان است. او تأکید کرد، در حالی که پرسش‌های بسیاری درباره پرواز ۱۰۷۳FZ وجود دارد، باید اجازه داده شود روند حقیقت‌یابی کامل شود.

بنیامین نتانیاهو نیز اعلام کرد، اسرائیل بررسی می‌کند آیا کمک‌خلبان تحت هدایت کسی عمل کرده یا نه. وی هشدار داد هر کس در این ماجرا دخیل باشد بهای سنگینی خواهد پرداخت.

داده‌های «فلایت‌رادار۲۴» نشان می‌دهد که هواپیما در مسیر عبور از عربستان سعودی حدود ۱۶۶۲۵ فوت در کمی بیش از ۳۰ ثانیه سقوط کرد. کاپیتان ماچار که به شدت مجروح شده، از سوی نتانیاهو و نخست‌وزیر هند نارندرا مودی «قهرمان» خوانده شده است.

منابع آگاه به اورشلیم‌پست گفته‌اند، کمک‌خلبان عمانی تابعیت دیگری ندارد. طبق توافق هوانوردی دوجانبه امارات و اسرائیل، خلبانان پروازهای میان دو کشور الزاماً نباید تبعه کشورهایی باشند که با اورشلیم روابط دیپلماتیک دارند.

اسرائیل با عمان روابط رسمی ندارد و نتانیاهو پیشتر گفته بود خلبانان چنین کشورهایی مجاز به پرواز به اسرائیل نیستند و چگونگی گمارده شدن این فرد به پرواز تل‌آویو هنوز روشن نیست. مقامات عمانی تا کنون درباره‌ی حادثه اظهار نظر نکرده‌اند. سخنگوی امارات متحده نیز از اظهار نظر خودداری کرد تا نتیجه تحقیق تحت تأثیر پیش‌داوری قرار نگیرد.

این حادثه چند هفته پیش از انتخابات عمومی اسرائیل در ۲۷ اکتبر، نگرانی‌های امنیتی را افزایش داده است. این نخستین انتخابات پس از حملات ۷ اکتبر ۲۰۲۳ به رهبری گروه تروریستی حماس است و حفظ امنیت در کارزار انتخاباتی بسیار اهمیت دارد.

در کنار این موضوع، منطقه‌ نیز پرتنش است: آمریکا و اسرائیل در فوریه گذشته به جمهوری اسلامی حمله کردند و درگیری به کشورهای حاشیه‌ی خلیج‌ فارس و لبنان کشیده شد، جایی که ارتش اسرائیل تروریسم حزب‌الله را در هم کوبیده است.

امارات متحده عربی از زمان حملات امسال رژیم ایران به آن کشور، روابط خود را با اسرائیل که در چارچوب «پیمان ابراهیم» در سال ۲۰۲۰ برقرار شده، تقویت کرده است.

با اینهمه، تا زمان اعلام نتایج رسمی تحقیقات، این حادثه به‌ عنوان یک تلاش نافرجام برای سقوط هواپیمای مسافربری با زمینه‌ی احتمالی تروریسم اسلامگرا پیگیری می‌شود و پیامدهای آن برای امنیت پروازهای میان امارات و اسرائیل و فضای انتخاباتی اسرائیل همچنان در مرکز توجه باقی می‌ماند.