Gdzie naprawdę znajduje się środek Polski? Odpowiedzi jest kilka

Pomysł wyznaczenia środka kraju wyszedł w 1966 roku od działaczy PTTK z Łęczycy. Obliczenia wykonano w Instytucie Geodezji i Kartografii na zlecenie Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii. Ustalono, że środek Polski wypada w gminie Piątek.

Nowa Wieś. Tu wypada środek, gdy doliczyć Bałtyk

W 2018 roku, w setną rocznicę odzyskania niepodległości, obliczenia przeprowadzono na nowo. Wykonali je Piotr Różański z Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu Mikołaja Kopernika oraz Mariusz Meus z inicjatywy "Honorowy Południk Krakowski". Wyznaczono wówczas punkt o współrzędnych 52°11′28,0″N 19°21′19,5″E, położony w Nowej Wsi w gminie Kutno, również w województwie łódzkim.

ZOBACZ: Tylko 70 państw wciąż zmienia czas. Europa w światowej mniejszości

Uwzględniono w nich nie tylko ląd, ale też polskie części zatok i zalewów oraz pas morza o szerokości 12 mil morskich. Tym sposobem terytorium kraju "wzrosło" do 322 714 km2, a środek ciężkości przesunął się na północ. Miejsce oznaczono granitowym słupem z wyrytymi współrzędnymi oraz napisem: "Geodezyjne serce Polski - centroid terytorium RP".

Goślub, Balków, Nowa Wieś. Dlaczego wyniki się różnią?

Obliczenia wykorzystują pojęcie centroidu, czyli środka masy figury płaskiej. Matematyka definiuje go jako średnią arytmetyczną współrzędnych wszystkich punktów tworzących daną figurę. Mówiąc prościej, centroid jest punktem równowagi. Gdyby mapę Polski wykonać z tektury o jednakowej grubości, właśnie w tym miejscu dałoby się ją utrzymać w poziomie na czubku ołówka.

Różnice w otrzymanych współrzędnych wynikają jedynie z tego, jakie terytorium weźmie się pod uwagę. Dla przykładu prof. Różański, licząc ląd razem z polską częścią Zalewu Szczecińskiego, uzyskał punkt we wsi Balków, na granicy gmin Piątek i Krzyżanów. Gdy pominąć wody zalewów i liczyć sam ląd, centroid wypada we wsi Goślub, również w gminie Piątek.

Dwxn, Wikimedia Commons

Inne środki Polski, czyli geometria na mapie 

Pomysłów na wyznaczanie środka RP jest więcej, a kilka z nich bazuje na skrajnych punktach naszego kraju. Są to: 

• Jastrzębia Góra na północy
• siodło pod szczytem Opołonek na południu
• zakole Odry koło Osinowa Dolnego na zachodzie
• zakole Bugu we wsi Zosin na wschodzie

Punkt leżący dokładnie w połowie między skrajnymi szerokościami i długościami geograficznymi kraju wypada we wsi Janów w gminie Dalików.

ZOBACZ: NASA pokazała skalę katastrofy w Azji. Na zdjęciach satelitarnych widać ogromne zmiany

Można też narysować na mapie najmniejsze koło, w którym zmieści się cała Polska. Jego środek wypada koło Szadku, a promień ma 406 km. Krawędź koła dotyka granicy kraju w trzech miejscach; na wyspie Uznam, w Bieszczadach i na wschód od Trakiszek na Podlasiu. We wszystkich opisanych przypadkach "wygrywa" więc ziemia łódzka.