Türk bilim insanı dünyada ilki başardı: Dışarıdan güce ihtiyaç duymayan hareket sensörü

Hareket sensörleri gözle görülmese de hayatın içinde ve önemli bir konfor sağlıyorlar. Akıllı telefonlar, tabletler, adım sayarlar, elektronik cihazlar hatta araçlarda ve uçaklarda bile yerlerini almış durumda. Bunun temel amacı enerjiyi korumak, hareket olmayınca hareketi durdurmak ya da harekete dayalı ölçümler yapmak. Yani hareket sensörü sayesinde telefonunuz kaç adım attığınızı, akıllı saatiniz düştüğünüzü bilebiliyor. Ayrıca bazı güvenlik hizmetleri için hareket sensörleri olmazsa olmaz.

Türk Patent Enstitüsü (TPE) tarafından patent verilen yeni buluşlardan biri de hareket sensörü teknolojisine ilişkin oldu. Daha önce yürürken kendini şarj eden kalp pili icadı ve Doç. Dr. Aylin Şendemir ile birlikte kanserli hücreleri görüntüleme yöntemleri üzerindeki çalışmalarıyla tanınan Dr. Olcay Çakır’ın patent başvurusuna olumlu yanıt verildi. TPT internet sitesinde yer alan bilgilere göre, ‘Metal Şeritli ve Çok Yönlü Elektrokimyasal Mekanik Sensör’ icat edildi.

Dünyada bir ilk

Hareket sensörleri yeni değil. Sensörlerin atası sayılan mekanik jiroskop, 1852 yılında icat edilmişti. Ultrasonik doppler hareket sensörü 1953’te, pasif kızılötesi hareket algılama sistemi 1972’de patent aldı. Bu alandaki son önemli icat, 2012 yılında ABD-Çin ortaklığı ile geliştirilen ‘triboelektrik nanogeneratör tabanlı hareket sensörü’ olmuştu. 2026’da Çakır tarafından icat edilen ‘Metal Şeritli ve Çok Yönlü Elektrokimyasal Hareket Sensörü’ ise dünyada bir ilk çünkü harici bir enerji kaynağına ihtiyaç duymuyor.

Güç tüketmiyor, bakım gerektirmiyor

Dr. Olcay Kaan Çakır’ın icadına ait patent belgelerinde şu ifadelere yer veriliyor:

“Bu buluşta mevcut sensör teknolojilerinden farklı olarak aynı anda hem hareketin şiddetini hem de yönünü algılayabilecek şekilde elektrokimyasal sensör geliştirilmiştir. Sensör, mekanik hareketleri algılamak için güç tüketmediğinden enerji verimliliğini arttırır. Aynı zamanda dış ortama kapalı yapıda geliştirildiği için bakım gerektirmez ve uzun ömürlüdür. Bu durum, özellikle ulaşılması zor alanlar için avantaj oluşturmaktadır. Geliştirilen sensör, kapalı kap içerisinde bulunan sıvının metaller ile temas anında gerçekleşen kimyasal reaksiyonu sonucunda elektrik sinyali üretilmesi prensibine göre çalışır. Üretilen sinyal, ilgili elektronik devreye iletilir ve hareketin varlığı ve yönü bu şekilde tespit edilir. Bu sensör teknolojisi, biyomedikal, endüstriyel ve güvenlik de dahil olmak üzere çok çeşitli alanlarda kullanılabilecektir.”

Nasıl çalışıyor?

Patenti alınan sensör, kapalı bir gövde içinde elektrokimyasal olarak mekanik hareketi algılıyor. Aynı anda sağa, sola, ileri ya da geriye hareketi algılayabiliyor. Meydana gelen gerilim değişimleri, akım değişimleri ve sinyal sürekli, hareketi algılama verisi olarak kullanılıyor. Hareket sona erdiğinde ise içindeki sıvı yerçekimi etkisiyle yeniden bekleme konumuna dönüyor.

Arazide işe yarayacak

Harici bir enerji kaynağına ihtiyaç duymayan hareket sensörü, üretim ve fabrika sistemlerinde kullanılabileceği gibi açık arazide de işe yarayacak. Otomasyon, robotik sistemler, lojistik, paketleme, kargo takibi, depo sistemleri, akıllı binalar, inşaat ve ağır iş makineleri, altyapı izleme, karayolu ulaşımı, denizcilik, hava araçları hatta uzayda kullanım alanı bulacak. Maden ve petrol ocaklarında, tarım ve hayvancılıkta, afet ve acil durumlarda kullanılan araçlarda yerini alacak. Elbette savunma sanayisinde de kendisine önemli bir yer bulması bekleniyor.

Üretimi kolay ve hayatımıza hızlı girecek

Yerli teknoloji olduğu için dışa bağımlılığı azaltacak olan Metal Şeritli ve Çok Yönlü Elektrokimyasal Mekanik Sensör, üretimi kolay olduğu için günlük yaşama hızlı girecek. Buluşun hızlı üretilmesi ve başta Türkiye olmak üzere tüm dünyada hızlı bir şekilde kullanılması bekleniyor.