Unijne zakazy dotyczące tytoniu pod znakiem zapytania. Bruksela dostała czerwoną kartkę

KE chce zaostrzyć przepisy dotyczące e-papierosów, podgrzewaczy tytoniu i saszetek nikotynowych, ale ma problem z uzasadnieniem nowych zakazów. Reforma, która może poważnie uderzyć w polski przemysł tytoniowy, po raz drugi dostała czerwoną kartkę od unijnych ekspertów oceniających jakość przygotowywanych regulacji.

Zdjęcie ilustracyjne /Shutterstock

Jak ustaliła dziennikarka RMF FM, unijna Rada ds. Przeglądu Regulacji, która kontroluje jakość analiz przygotowywanych przez Komisję Europejską, wydała negatywną opinię wobec proponowanych przepisów. A to może oznaczać opóźnienie kontrowersyjnej reformy.

Polska ma w tej sprawie szczególnie dużo do stracenia. Jest jednym z największych producentów wyrobów tytoniowych w Europie i odpowiada za około 40 procent unijnej produkcji. W całym sektorze pracuje około 10 tysięcy osób. Nowe przepisy mogą oznaczać dla polskich firm poważne ograniczenia w produkcji i sprzedaży nie tylko papierosów, ale także produktów alternatywnych. Stawką są również miejsca pracy, inwestycje i przyszłość krajowych plantatorów tytoniu.

Rada kwestionuje zmiany w dwóch dyrektywach

Według informacji RMF FM unijna Rada ds. Przeglądu Regulacji zakwestionowała ocenę skutków planowanych zmian w dwóch dyrektywach: tytoniowej oraz dotyczącej reklamy wyrobów tytoniowych. Eksperci wskazali, że Komisja Europejska nie pokazała wystarczająco przekonująco, jak nowe ograniczenia wpłyną na rynek, przedsiębiorstwa i konsumentów.

Rzeczniczka Komisji Europejskiej potwierdziła w odpowiedzi dla RMF FM, że opinia Rady była negatywna. Zaznaczyła jednak, że jest to wewnętrzna procedura przygotowywania projektu i dlatego nie może jej oficjalnie komentować.

Z informacji RMF FM wynika, że szczególnie istotny jest brak wystarczającego uzasadnienia naukowego dla niektórych założeń dotyczących nowych produktów nikotynowych. Komisarz ds. zdrowia Olivér Várhelyi przekonywał wcześniej, że e-papierosy mogą być równie szkodliwe, a nawet bardziej szkodliwe niż tradycyjne papierosy. Tymczasem w przedstawionej analizie nie znalazło się wystarczające potwierdzenie dla założeń, na których KE chce oprzeć nowe regulacje.

Nie oznacza to oczywiście, że nowe produkty są nieszkodliwe. Nikotyna uzależnia, a korzystanie z tych produktów wiąże się z ryzykiem dla zdrowia. Problem polega jednak na tym, że KE powinna wykazać, jakie są różnice między poszczególnymi produktami i na jakich dowodach opiera proponowane ograniczenia.

To już drugi sygnał ostrzegawczy dla komisarza Várhelyiego. Wcześniej Rada negatywnie oceniła ewaluację funkcjonowania obowiązujących przepisów, czyli analizę tego, jak dotychczasowe regulacje sprawdzają się w praktyce. Teraz zastrzeżenia ekspertów dotyczą oceny skutków ich przyszłej zmiany.

Projekt może się opóźnić

Pod znakiem zapytania stanął więc termin przedstawienia projektu. Komisarz Várhelyi planował zaprezentować propozycje jeszcze w grudniu. Jak usłyszała dziennikarka RMF FM w Komisji Europejskiej, harmonogram prac legislacyjnych ma jedynie orientacyjny charakter, a propozycje są przedstawiane wtedy, gdy są wystarczająco dopracowane. Nie ma więc gwarancji, że projekt zostanie zaprezentowany jeszcze w tym roku.

Planowane ograniczenia mogą dotyczyć między innymi smaków i aromatów, saszetek nikotynowych, jednolitych opakowań oraz możliwości wprowadzania na rynek nowych produktów. Dla Polski to szczególnie ważne, ponieważ krajowy przemysł produkuje zarówno tradycyjne wyroby tytoniowe, jak i nowe produkty nikotynowe. Większe ograniczenia mogą wpłynąć na rozwój tej części rynku, a także na polskie uprawy tytoniu i firmy przetwórcze.

Wśród państw członkowskich są zarówno zwolennicy zdecydowanego zaostrzenia przepisów, między innymi Holandia, Belgia, Dania i Niemcy, jak i kraje bardziej sceptyczne, które domagają się przede wszystkim rzetelnej oceny skutków gospodarczych i zdrowotnych. Polska nie przedstawiła dotąd jednoznacznego stanowiska wobec całego pakietu.