Duitsland richt blik op Lockheed Martin na mislukking FCAS-gevechtsvliegtuigproject

• De onenigheid tussen Dassault en Airbus heeft geleid tot het mislukken van het FCAS-gevechtsvliegtuigprogramma.
• Duitsland kampt met ernstige technologische achterstanden en vertragingen bij Europese alternatieven.
• Lockheed Martin biedt de meest praktische oplossing om de Eurofighter efficiënt te vervangen.

Door aanhoudende spanningen tussen Dassault Aviation en Airbus Defence & Space is het gevechtsvliegtuigsegment van het Future Combat Air System (FCAS) vastgelopen. Duitsland verkent daarom eigen alternatieven en heeft inmiddels verkennende gesprekken gevoerd met het Verenigd Koninkrijk over het Global Combat Air Programme (GCAP).

Die optie blijkt echter complex. Het VK staat wel open voor nieuwe partners, maar Duitsland zou als laatkomer toetreden en niet als oprichtingspartner. Daardoor zou Berlijn weinig invloed hebben op het ontwerp van het vliegtuig en de onderliggende technologie. Ook de Duitse industrie dreigt daardoor vooral een rol als toeleverancier te krijgen.

Operationele verschillen

Ook operationele verschillen maken de GCAP-optie ingewikkelder. Het Duitse ministerie van Defensie stelt dat GCAP vooral is afgestemd op maritieme omgevingen. De Luftwaffe heeft daarentegen een platform nodig dat is geoptimaliseerd voor het luchtruim van continentaal Europa.

Aanpassingen aan het toestel kunnen bovendien het bestaande tijdschema in gevaar brengen. Het Verenigd Koninkrijk, Italië en Japan mikken momenteel op 2035. Daarnaast bestaat de vrees dat BAE Systems een dominante positie binnen het programma zou krijgen. Dat kan een evenwichtige samenwerking bemoeilijken.

De beperkingen van Europese alternatieven

Berlijn heeft ook samenwerking met Spanje en Zweden overwogen. Zo’n samenwerking zou meer flexibiliteit kunnen bieden bij de verdeling van industriële taken. Toch sluiten de tijdschema’s niet goed op elkaar aan.

Zweden werkt aan een eigen nationaal project, de KFS. De inzet daarvan staat pas na 2040 gepland. Dat is te laat voor de behoeften van Duitsland. Bovendien richt Saab zich daarbij op een andere klasse vliegtuigen en onbemande systemen. Dat sluit minder goed aan bij de behoefte van de Luftwaffe aan zware gevechtsvliegtuigen.

Technologische risico’s van lokale samenwerking

Ook een puur Duits-Spaans samenwerkingsverband brengt grote risico’s met zich mee. Zo’n partnerschap zou Airbus politiek kunnen ondersteunen, maar beschikt volgens de voorstanders van deze analyse niet over alle noodzakelijke technologische capaciteiten.

Duitsland heeft geen moderne eigen motor voor een gevechtsvliegtuig van de volgende generatie. Een nieuwe motor vanaf nul ontwikkelen kan bovendien tientallen jaren duren. De geschiedenis van de Spaanse S-80 Plus-onderzeeër geldt daarbij als waarschuwing. Het project liep grote vertraging op en vereiste uiteindelijk externe hulp.

Voorstel van Lockheed Martin

Lockheed Martin naar voren als een mogelijk alternatief. Het bedrijf heeft geen leidende rol in de belangrijkste Amerikaanse programma’s voor de zesde generatie. Toch beschikt het over een grote industriële infrastructuur.

CEO Jim Taiclet heeft een doorontwikkelde versie van de F-35 voorgesteld. Daarin worden geavanceerde technologieën gecombineerd met lagere kosten dan bij een volledig nieuw zesdegeneratievliegtuig. Deze ‘middenklasse’-aanpak zou volgens het voorstel ongeveer 80 procent van de gewenste prestaties kunnen leveren tegen de helft van de prijs.

Zo zou Duitsland de financiële en technische risico’s van een volledig nieuw programma kunnen beperken. Tegelijk blijft het mogelijk om voort te bouwen op bestaande technologie en productiecapaciteit.

Strategische invloed en praktische haalbaarheid

Een samenwerking met de Verenigde Staten zou Duitsland bovendien een andere positie kunnen geven. Berlijn zou kunnen optreden als belangrijke financier en klant, in plaats van als minderheidsdeelnemer in een bestaand consortium.

Dat kan meer ruimte bieden voor technologieoverdracht en grotere verantwoordelijkheden voor Airbus. Het Verenigd Koninkrijk zou die ruimte binnen GCAP mogelijk minder kunnen bieden. Een partnerschap met Lockheed Martin zou daardoor minder Europees zijn dan de oorspronkelijke ambities van Duitsland.

Voor Berlijn blijft echter de vraag hoe een dergelijke samenwerking zich verhoudt tot de Europese industriële ambities en de timing voor de vervanging van de Eurofighter. (zvm) (at)

Wil je meer defensienieuws ontvangen? Schrijf je in op onze wekelijkse Defensie Insider-nieuwsbrief

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!