Israëlische dirigent Lahav Shani spreekt zich voor het eerst uit, maar boycotoproep blijft

Shani leidt in zijn thuisland het Israël Philharmonic Orchestra, dat gelinkt is aan de Israëlische staat. In november zou hij in Bozar als dirigent het Filharmonisch Orkest van München komen aansturen. Dat geplande concert in het Brusselse cultuurhuis beroert de gemoederen al sinds de aankondiging ervan.

In juni nog bracht een groep prominente kunstenaars een open brief naar buiten waarin de ondertekenaars de komst van Shani naar Bozar hekelden, omdat de dirigent zich “na herhaaldelijke vragen niet uitspreekt tegen de genocide-, apartheid- en bezettingspolitiek van het land waarvan hij door die functie een culturele vertegenwoordiger is".

Naar aanleiding van de Israëlische verkiezingen van 27 oktober heeft Shani zich alsnog uitgesproken. "Hoewel het Hamas is dat de aanval heeft gelanceerd en verantwoordelijk is voor het brutale bloedbad op 7 oktober, zijn de slachtoffers van de oorlog die daarop volgde niet enkel Israëliërs", klinkt het in Shani’s brief.

De muzikant roept de Israëlische regering, zonder premier Benjamin Netanyahu expliciet te benoemen, op tot verantwoording. Verder vraagt hij om maatregelen tegen het geweld. “Het morele kompas moet richting geven aan onze houding tegenover het toenemende geweld dat wordt begaan door kolonisten op de Westelijke Jordaanoever. Om daar een einde aan te maken, zijn een ondubbelzinnige veroordeling en maatregelen nodig.”

Bozar houdt vast aan concert

Ondanks het protest tegen de komst van Lahav Shani met het Filharmonisch Orkest van München, bleef Bozar vasthouden aan de programmatie. De brief van de dirigent zet die keuze kracht bij, volgens artistiek directeur Christophe Slagmuylder. “Deze openbare verklaring sterkt ons in ons principe om in dit specifieke geval geen individuele boycot toe te passen”, aldus Slagmuylder. “We vonden het niet correct om hem als individuele kunstenaar gelijk te stellen aan de propaganda of de politieke standpunten van zijn regering.”

Maar voor de actiegroep die oproept tot een culturele boycot, is het statement van Shani absoluut niet voldoende.

“Dat Shani zich uitspreekt, is een stap in de goede richting, maar voor ons is het nog maar een kruimel van wat er nog moet komen. Hij blijft een vertegenwoordiger van het Israëlische bestuur en als hij zijn boodschap echt meent, zou hij ook zijn functie als Israëlische ambassadeur in vraag moeten stellen”, reageert Katrien De Ruysscher bij BRUZZ. “Voor ons is deze brief nog maar een kruimel van wat er nog moet komen. Wij vragen nog steeds om het concert te annuleren.”

Actrice Katrien De Ruysscher ondertekende in juni een open brief in De Morgen, waarin ze met een groep prominente kunstenaars en cultuurwerkers het geplande concert van de Israëlische dirigent hekelde. Onder de andere ondertekenaars waren artistiek leider Jan Goossens, kunstenaar Berlinde De Bruyckere, schrijver Tom Lanoye en theatermaker Alain Platel.

Karim Hassoun, medeoprichter van de Hind Rajab Foundation, vindt dat Shani de misdaden bewust onbenoemd laat en de betrokkenen op die manier rugdekking geeft. Bovendien blijft hij Israël als cultureel ambassadeur vertegenwoordigen. Zijn late kritiek op de politieke leiding verandert volgens Hassoun niets aan dat engagement en neemt de redenen voor een culturele boycot niet weg. De Ruysscher sluit zich daarbij aan. “Bovendien verwijst Lahav Shani ook steeds naar de feiten van 7 oktober, terwijl het koloniale geweld van Israël al zoveel langer plaatsvindt.”

Bozar benadrukt dat het al lang in dialoog is met het orkest van München en Lahav Shani om het concert onder de meest rustige omstandigheden te kunnen organiseren. “Na verschillende gesprekken heeft Lahav Shani zelf de beslissing genomen over het tijdstip, de context en de inhoud van zijn opiniestuk”, aldus Slagmuylder. “Shani heeft een moedige actie ondernomen en we hopen dat het nu duidelijk is dat hij zich uitspreekt tegen de acties van de Israëlische regering in Gaza en in de Westelijke Jordaanoever.”

Opstappen raad van bestuur

Vorig jaar schrapte het Gent Festival van Vlaanderen nog het optreden van Shani met het Münchner Philharmoniker wegens "onvoldoende duidelijkheid (...) over zijn houding tegenover het genocidaire regime in Tel Aviv".

De annulering veroorzaakte grote controverse, met het opstappen van drie leden van de raad van bestuur van Bozar tot gevolg. Als reactie op de controverse trok premier Bart De Wever naar een concert in Essen om er zijn persoonlijke steun aan de Israëliër te betuigen.