Fon depreminin yarattığı ağır maliyet yavaş yavaş netleşiyor: Tahribatın boyutu ortaya çıkıyor

YENİ Parti TBMM Grubu’nun haftalık ekonomi raporunda, fon depreminin yarattığı ağır maliyetin tablosu çıkarıldı. Raporda, “Bazı hisse senetlerinin fiyatlarının kamunun tüm gözetim ve denetim kuruluşlarının gözü önünde kat-kat şişirilerek yaratılan fon krizinin yol açtığı tahribatın boyutlarının” ortaya çıkmaya başladığına işaret edilerek, şu değerlendirmelere yer verildi:

REZERVLER AZALDI: Merkez Bankası’nın döviz rezervi krizin etkili olduğu son dört haftada (28 Ağustos - 25 Eylül arasında) 17 milyar dolar azalarak 182.8 milyar dolardan 171.2 milyar dolara düştü. Bankanın swap hariç net rezervi ise 16 milyar dolar azalarak 39.9 milyar dolara indi. Rezervdeki azalmanın geçen hafta (25 Eylül - 2 Ekim arasında) da azalmaya devam ettiği ve 166 milyar dolara kadar düştüğü tahmin ediliyor.

DOLARİZASYON HIZLANDI: Fon krizinin sermaye ve para piyasalarını sarstığı son dört haftada, para piyasası fonlarındaki tasarruflar 633 milyar lira azalarak 2 trilyon 301 milyar liradan 1 trilyon 677 milyar liraya geriledi. Aynı dönemde bankalardaki vadeli TL mevduatlarda 332 milyar liralık, yurt içi yerleşiklere ait döviz mevduatlarında ise 1 milyar dolarlık artış yaşandı. Parite etkisinden (altın fiyatlarının düşüşünden) arındırıldığında döviz mevduatlarında gerçek artış 8 milyar doları buldu.

RİSK PRİMİ ARTTI: Türkiye’nin 5 yıl vadeli dolar cinsinden borçlanmasının risk primi (CDS) ağustos sonunda 217.35’e, 5 yıl vadeli dolar cinsinden dış borçlanma tahvillerinin faizi de yüzde 6.59’a inmişti. Fon krizi sonrasında CDS 34.75 puan artarak 252.10’a, 5 yıl vadeli dolar tahvillerinin faizi de yüzde 7.53’e çıktı. Hazine, 30 Eylül’de dolar cinsinden yeni bir dış borçlanmaya gitti ve yıllık yüze 7.65 faizle borçlanabildi. Bu yıl önceki aylarda yapılan borçlanmaların faizi yüzde 6.4 - 6.9 olmuştu.

TAKİPTEKİ KREDİLER: BDDK’nın günlük bültenine göre fon krizi bankacılık sektörünü de takibe alınan kredilerdeki artışla etkiledi. Bankaların zamanında tahsil edemediği için takibe almak zorunda kaldıkları kredi miktarı eylülde 60 milyar lira artarak 844 milyar liradan, 29 Eylül itibariyle 904 milyar liraya yükseldi. Batık krediler bir ayda yüzde 7’den fazla arttı.

HİSSE SENETLERİNDEKİ KAYIP: Fon krizinden sonra borsada işlem gören yerli ve yabancı yatırımcıların elindeki tüm hisse senetlerinin (halka açık hisseler) değeri yüzde 22.8 oranında azalarak 9.5 trilyon liradan 7.3 trilyon liraya geriledi. Diğer bir ifadeyle 44.3 milyar dolar azaldı.

ŞİRKETLERİN DEĞERİ DÜŞTÜ: Hisseleri borsada işlem gören şirketlerin toplam piyasa değeri ise yüzde 23.9 oranında azalarak 22.9 trilyon liradan 17.6 trilyon liraya geriledi. Bir ayda bu şirketlerin piyasa değerinde 108 milyar dolarlık erime yaşandı.