Sól wzbogacona potasem może uratować miliony osób. Nowe rekomendacje ekspertów

Nadciśnienie tętnicze oraz choroby układu krążenia to jedne z największych wyzwań zdrowotnych współczesnego świata. Najnowsze badania wskazują, że wprowadzenie do powszechnego użycia soli kuchennej wzbogaconej potasem może znacząco zmniejszyć liczbę zgonów i nowych przypadków tych schorzeń. Eksperci podkreślają, że zmiana ta może być skuteczniejsza i tańsza niż wiele dostępnych obecnie metod leczenia farmakologicznego.

Zdrowsza sól może ocalić życie milionów osób /Shutterstock

Szacuje się, że co trzecia osoba dorosła na świecie, w wieku od 30 do 79 lat, cierpi na wysokie ciśnienie tętnicze. To aż 1,4 miliarda ludzi. Choroby układu krążenia, w tym udary i zawały serca, są najczęstszą przyczyną zgonów i niepełnosprawności na świecie. W 2023 roku schorzenia te doprowadziły do 19,2 miliona zgonów, co oznacza wzrost o prawie 50 procent w ciągu ostatnich trzech dekad.

Przełomowe badania nad solą wzbogaconą potasem

Międzynarodowy zespół naukowców z The George Institute for Global Health przeprowadził kompleksową analizę dotyczącą potencjalnych korzyści zdrowotnych wynikających ze stosowania soli kuchennej wzbogaconej potasem zamiast tradycyjnej soli, czyli chlorku sodu. Badania objęły aż 193 kraje, a ich wyniki są niezwykle obiecujące.

Według ekspertów, „w większości krajów można by uniknąć nawet jednego na dziesięć zgonów z przyczyn sercowo-naczyniowych”. W skali globalnej oznaczałoby to zapobieganie blisko trzem milionom zgonów rocznie oraz dziesięciu milionom nowych przypadków chorób układu krążenia i nerek.

Jak działa sól wzbogacona potasem?

Sól wzbogacona potasem powstaje poprzez zastąpienie części chlorku sodu chlorkiem potasu. Pod względem wyglądu, smaku i zastosowania nie różni się od tradycyjnej soli kuchennej. Najważniejsza jest jednak jej korzystna rola zdrowotna. Nadmierne spożycie sodu przy jednoczesnym niedoborze potasu to – jak podkreślają naukowcy – „dobrze udokumentowane przyczyny wysokiego ciśnienia tętniczego – głównego czynnika ryzyka stanów zagrażających życiu, takich jak udary, zawały serca czy choroby nerek”.

Przejście na sól wzbogaconą potasem pozwala zatem rozwiązać oba te problemy dietetyczne jednocześnie, przynosząc wymierne korzyści zdrowotne.

Rekomendacje WHO i potencjalne wyzwania

Światowa Organizacja Zdrowia już w 2025 roku oficjalnie zaleciła stosowanie soli wzbogaconej potasem jako skuteczny sposób na obniżenie ciśnienia tętniczego i zmniejszenie ryzyka chorób serca. Naukowcy analizowali różne scenariusze wdrażania tej zmiany – od całkowitego zastąpienia zwykłej soli, po wprowadzenie jej tylko u pacjentów z już zdiagnozowanym nadciśnieniem. W każdym z tych przypadków odnotowano istotne korzyści zdrowotne.

Nie oznacza to jednak, że nowa sól jest rozwiązaniem idealnym dla wszystkich. U osób z zaawansowaną chorobą nerek może wystąpić ryzyko hiperkaliemii, czyli zbyt wysokiego poziomu potasu we krwi. Jednak – jak zaznaczają autorzy badania – nawet w tej grupie korzyści przewyższają potencjalne zagrożenia. 

Osoby z poważną chorobą nerek oraz przyjmujące leki, które znacząco podnoszą poziom potasu we krwi, muszą zachować ostrożność. Ryzyko w tej grupie można skutecznie ograniczyć poprzez edukację pacjentów, odpowiednie znakowanie produktów oraz nadzór lekarski – podkreśla nefrolog, profesor Vivek Jha.

Kluczowa rola przemysłu spożywczego

Wdrożenie rekomendacji na szeroką skalę wymaga zaangażowania producentów żywności. W wielu krajach, szczególnie w Europie i Ameryce Północnej, aż 70 procent spożywanej soli pochodzi z żywności przetworzonej i posiłków w restauracjach. 

Wymagałoby to również znalezienia sposobów na zwiększenie skali produkcji chlorku potasu, aby sprostać zapotrzebowaniu – ocenia profesor Bruce Neal.

Eksperci podkreślają, że przejście na sól wzbogaconą potasem stanowi realną szansę na poprawę zdrowia publicznego na całym świecie.