Genç iklim aktivisti Ela Naz Birdal: 'Gençler artık masada olmalı'

Gençler iklim krizinin sonuçlarıyla en uzun süre yaşayacak kuşaklardan biri. Ancak uluslararası zirvelerde görünür olmalarına karşın karar alma süreçlerinde yeterince söz sahibi olamıyorlar. Youth for Climate Türkiye’den genç iklim aktivisti Ela Naz Birdal ile gençlerin iklim politikalarındaki temsilini, Türkiye’deki gençlik hareketinin dönüşümünü ve iklim mücadelesinde kadınların karşılaştığı eşitsizlikleri konuştuk.

- Gençler karar alma süreçlerinde yeterince temsil ediliyor mu? COP31’de ve sonrasında ne değişmeli?

Ne yazık ki hayır; gençler bugün hâlâ çoğu zaman “vitrin aktivizmi” (tokenism) anlayışıyla zirvelere davet edilip panellerde ve fotoğraf karelerinde yer bulurken, iş karar metinlerinin virgülüne müdahale etmeye geldiğinde masanın dışında tutuluyor. Oysa krizin ekolojik ve ekonomik yükünü en uzun süre sırtlanacak olan bizlerin sadece “gözlemci” değil, ulusal heyetler içinde oy ve irade hakkı olan resmi delege statüsü kazanması; gençlik katılımının bireysel olanaklara bırakılmayıp sistemik bütçelerle desteklenmesi ve Gençlik Bildirgeleri gibi metinlerin Ulusal Katkı Beyanları (NDC) benzeri yasal bağlayıcılığı olan süreçlerin zorunlu bir parçası haline getirilmesi gerekiyor.

- İklim aktivizmi içinde genç bir kadın olarak yer almak size neler öğretti?

13 yaşımdan beri sürdürdüğüm bu mücadele bana iklim krizinin yalnızca bir çevre sorunu olmadığını, toplumsal cinsiyet eşitsizliğiyle doğrudan kesişen derin bir sosyal adalet meselesi olduğunu öğretti. Yerinden edilme ve kaynak yetersizliklerinden en çok kadınlar ile kız çocukları etkilenirken; genç bir kadın olarak sahada yer aldığınızda hem yaşınızdan ötürü “tecrübesiz” görülme riskiyle hem de cinsiyet temelli sistematik görünmezlikle mücadele etmek zorunda kalıyorsunuz. Buna karşın She Changes Climate ve UN Women süreçlerinde de gördüğüm üzere, kadınların ve genç kadınların sahada kurduğu dayanışma ağı krizin mağduru olmaktan çıkıp empatiyi, bilimi ve topluluk odaklı dirençliliği merkeze alan en güçlü iklim liderliğine dönüşüyor.

BAĞLAYICI KARARLAR ŞART

- COP31’de kamu, özel sektör, yerel yönetimler ve sivil toplum hangi alanlarda daha cesur adımlar atmalı?

Artık 2050 niyet beyanlarının süresi dolduğu için COP31’de kamunun fosil yakıtlardan kademeli çıkış için bağlayıcı takvimler koyması ve Ulusal Katkı Beyanlarını (NDC) 1.5°C hedefiyle uyumlu hale getirmesi; özel sektörün yeşil badanalama (greenwashing) yerine CapEx ve OpEx yatırımlarını doğrudan karbonsuzlaşmaya ve temiz teknolojilere yönlendirmesi; yerel yönetimlerin doğa tabanlı çözümlerle iklim-nötr ve dirençli şehir altyapılarını hızlandırması; sivil toplumun ise alınan kararların şeffaflığı ve uygulanabilirliği konusunda hesap sorulabilirlik bekçiliğini en üst seviyede tutması gerekiyor.

- Bir bitki olsaydınız hangisi olurdunuz? Neden?

Kökleri toprağa ve geçmişe sıkı sıkıya bağlıyken dallarıyla barışı, umudu ve şifayı temsil eden, en çetin kuraklıklarda dahi derinlere tutunarak asırlarca ayakta kalan dirençli yapısıyla bir zeytin ağacı olurdum çünkü iklim mücadelesinde ihtiyacımız olan tam da doğanın bilgisinden güç alarak zorlu koşullara karşı yılmamak ve gelecek nesiller için adil, sürdürülebilir bir yaşamın simgesi olabilmektir.

GREVLERDEN İKLİM POLİTİKALARINA

Youth For Climate Türkiye ile ilk okul grevlerini düzenlediğimiz günlerden bu yana Türkiye gençlik iklim hareketi, yalnızca ses çıkaran bir yapıdan iddialı iklim davaları açan, politika metinleri yazan, yerel yönetimlerle müzakere eden ve yeşil ekonomi ile teknoloji araçlarını kullanan hak temelli, nitelikli bir boyuta evrildi.

Daralan sivil alanlara, ekonomik kısıtlara ve gençlerin yaşadığı iklim anksiyetesine karşın; Türkiye’deki gençlik hareketi sürekli kabuk değiştirebilen, dirençli ve umudu somut eyleme dönüştürmekten vazgeçmeyen çok güçlü bir dinamizme sahip.