Brusselse bibliotheken willen Brusselaar weer aan het lezen krijgen

In de drukke middagspits zit op metrolijn 1 Nina Verbruggen enigszins klem tussen twee medepassagiers, een papieren boek te lezen. Het is Entre mes doigts coule le sable van de Franse auteur Sophie Tal Men. Op de cover een jonge vrouw die met uitgestrekte armen de wind op het strand trotseert. “Het is een liefdesroman in de medische sfeer”, vertelt Verbruggen. Ze is logopediste en doorkruist geregeld de stad van oost naar west en terug. “Het is een lang metrotraject. Dan is het fijn om een boek te hebben.” Scrollen op haar gsm vindt ze tijdverlies.

Ook zonder objectieve cijfers moge het duidelijk zijn dat mensen als Nina Verbruggen, die nog een papieren of e-boek lezen op het Brusselse openbaar vervoer een rariteit worden.
Op een woensdagmiddag in november speurde BRUZZ drie uur lang naar deze witte raven. Hoppend van metrolijn naar metrolijn telden we er amper acht. De meeste reizigers – jong, oud, vrouw, man – zitten of staan voorovergebogen op hun smartphone te kijken. Ze spelen een spelletje, wisselen berichten uit, scrollen op TikTok, kijken een YouTube-filmpje.

Dystopie

“De impact van het schermgebruik laat zich voelen”, zegt Eva Boodts, communicatieverantwoordelijke van de dienst Ondersteuning Bibliotheken van de Vlaamse Gemeenschapscommissie (VGC). “Je waant je bijna in een dystopie met al die schermen om je heen.”

Om het tij wat te keren en de Brusselaars weer goesting te geven om een boek te lezen hebben de Brusselse Nederlandstalige bibliotheken een campagne opgezet: Ik ben even weg. Die wordt op vrijdag 13 november gelanceerd met een opvallende actie in de metro. Medewerkers van de bibliotheken zullen tussen 10 en 11 uur een boek lezen op lijn 1.

Weg uit de hectiek

“De boodschap is dat je met een boek even weg kunt zijn uit de hectiek van de stad. Weg van schermen, afspraken en prikkels”, legt Boodts uit. “Iedereen heeft van die op het eerste gezicht verloren momenten, zoals reizen in de metro of wachten bij de frituur. Wij zeggen: grijp dan niet naar je gsm, maar naar een boek. Dat hoeft geen grote literatuur te zijn, een kookboek, reisgids of strip, het kan allemaal.”

Bedoeling van de campagne is lezen opnieuw zichtbaar te maken in Brussel en daarbij ook de gemeentelijke bibliotheken in de verf te zetten. Na de lancering deze week volgt er een Silent Reading Tour door Brussel, een reeks gezamenlijke stille leesmomenten. Die vinden plaats in enkele bibliotheken, maar ook bijvoorbeeld in het Beurscafé, de KVS en op twee trams. Boodts: “Lezen is iets wat je jezelf cadeau kunt doen.”

brusselsebibliotheken.bibliotheek.be/ik-ben-even-weg

Rania: 'Soms vergeet ik uit te stappen'

Op een rood stoeltje in station Beekkant zit Rania helemaal verzonken in Cursed City, een roman van de Australische Kate Golden. “Het verhaal gaat over een jonge vrouw op de Harker Academy, een universiteit voor demonenjagers”, legt ze uit. “Het is fantasy en romantiek in één, helemaal mijn genre.”
Het boek is het tweede deel van een trilogie. “Ik kijk al uit naar het deel 3, dat volgend jaar verschijnt.”
Als metro 1 aan komt rijden, stapt de jonge leerkracht lager onderwijs op. Ze geeft op woensdagmiddag bijles in de buurt van Roodebeek, elf haltes ver. “Af en toe zit ik ook wel eens op TikTok tijdens de rit”, geeft ze toe. “Maar meestal verkies ik het gezelschap van een goed boek. Daar ga ik dan zozeer in op dat ik al meer dan eens vergat om op tijd uit te stappen.”
Haar voorkeur gaat naar Engelstalige romans. Die leest ze meestal op een e-reader. “Af en toe koop ik weleens een papieren boek, meestal tweedehands, maar alleen als ik op voorhand weet dat ik het wat vind. Anders ligt zo'n boek toch maar stof te vergaren.”

Alain Vonck: 'Ideaal om de reistijd minder eentonig te maken'

Vijftiger Alain Vonck is na zijn werk aan het Zuidstation met metro 6 op weg naar huis in Laken. Om de reistijd minder eentonig te maken leest hij. “Dan hoef ik ook geen oogcontact te maken met mijn medepassagiers en kan ik in mijn eigen bubbel blijven”, lacht hij.
Momenteel is hij bezig aan Lokaas, het tweede deel van de bekende Jack Reacher-thrillerreeks van de Brit Lee Child, over een Amerikaanse ex-militair die het kwaad in de wereld bestrijdt. “Leuk, maar ik vond het eerste deel beter.”
Hij leest de roman op een e-reader. “Thuis heb ik veel boeken, maar in de metro is een e-reader handiger”, zegt hij. “Met mijn Kobo-abonnement krijg ik ook tips en als een boek mij na vier bladzijden niet bevalt, kan ik het gewoon verwijderen en aan een ander beginnen.”
Vonck noemt zichzelf een veellezer. “Ik lees altijd en overal, tijdens mijn middagpauze, in bed.” Meestal houdt hij het bij fictie, variërend van avonturenromans, klassiekers als Jules Verne tot het fantastische genre. “Alles eigenlijk, behalve romantische verhalen.”

Léopoldine Goutagny: 'Geen moeite om me af te sluiten van het lawaai'

Léopoldine Goutagny is een geoefende metrolezer die, ook al moet ze wegens plaatsgebrek rechtop staan, niet weg te slaan is uit haar boek. De 25-jarige Française is op weg naar station Alma in Sint-Lambrechts-Woluwe. Ze studeert verpleegkunde en loopt stage in het ziekenhuis Saint-Luc. “Ik lees altijd in de metro”, zegt ze. “Het kost me geen moeite om mij af te sluiten van het lawaai om me heen.”
Ze is net bezig aan de laatste pagina's van Lundi, c'est loin, de Franse vertaling van het debuut van de Ier Oisin McKenna. Goutagny kreeg het boek van haar vriend.
Doorgaans leest ze thrillers en liefdesverhalen. David Foenkinos, erg populair in Frankrijk, is haar favoriete auteur. “Dit boek is iets anders”, vindt ze. “Er gebeurt niet echt veel. Je volgt enkele personages, hoofdzakelijk dertigers, tijdens een weekend in snikheet Londen. Allen worstelen ze met relatie- en andere levensproblemen en je leest hun gedachten hierover.”
Een goed boek? Helemaal overtuigd is ze niet. “Maar het is wel sympathiek.”