Reformasi kakitangan KKM: Mengakhiri era doktor kontrak menjelang 2028

Inisiatif berfasa kerajaan untuk membubarkan sistem kontrak bagi pegawai perubatan menjelang 2028 di bawah reformasi perkhidmatan awam merupakan satu langkah maju yang amat dipuji. Pasukan Petugas Bersama Antara Kementerian (IMJTF) Kementerian Kesihatan (KKM) menyasarkan, menjelang 2028, setiap pegawai perubatan siswazah (doktor pelatih) yang menamatkan latihan akan ditawarkan jawatan tetap secara serta-merta. Bersama rancangan untuk menyerap baki doktor kontrak secara berperingkat sepanjang 2027, pencapaian penting ini bakal meleraikan kemelut sistemik yang berlarutan sekian lama.

Pelbagai langkah juga diperkenalkan bagi menggalakkan lebih ramai pegawai perubatan muda berkhidmat di Sabah dan Sarawak. Inisiatif ini termasuk menambah baik sistem penempatan, menanggung sepenuhnya kos perpindahan, serta memberikan mata merit tambahan bagi latihan pakar dan permohonan cuti belajar kepada mereka yang ditempatkan di kedua-dua wilayah tersebut.

Bagaimanapun, jika kementerian benar-benar mahu membasmi ketidaktentuan kerjaya doktor muda, ia mesti mengekalkan momentum ini melalui ketelusan dasar yang mutlak. Jaminan jawatan tetap tidak membawa makna yang besar jika struktur pekerjaan itu sendiri kekal tidak mampan.

Krisis pokok yang berlarutan

Laluan untuk mendapatkan jawatan tetap bukan lagi alat pengekalan bakat mutlak seperti dahulu. KKM kini berdepan dengan penyusutan bakat yang berterusan, apabila pegawai perubatan tetap terus meletak jawatan akibat tekanan beban kerja yang runcing.

Punca utama kepada rantaian tindakan ini ialah persekitaran operasi. Beban kerja yang melampau dan kelesuan upaya (burnout) yang teruk—diburukkan lagi oleh waktu tugasan atas panggilan (on-call) yang panjang serta kekurangan kakitangan yang kritikal di fasiliti utama—secara langsung menjejaskan kesejahteraan mental dan fizikal pegawai barisan hadapan. Budaya tempat kerja yang toksik, terutamanya isu buli yang berterusan, terus menggugat kesihatan emosi mereka.

Tekanan struktur ini diperhebat lagi oleh kepincangan dalam sistem e-Penempatan. Pertukaran wilayah secara mendadak tanpa persediaan rapi, ditambah pula dengan ketidaksetaraan dalam elaun perpindahan sebelum ini, sering kali menyebabkan doktor berasa terperangkap, sekali gus melihat peletakan jawatan sebagai satu-satunya jalan keluar yang munasabah. Apabila digabungkan dengan pengorbanan peribadi—sama ada menguruskan logistik keluarga, mengendali cabaran kesihatan kronik, atau membiayai laluan kepakaran secara kendiri—sistem kesihatan awam menjadi semakin sukar untuk dipertahankan oleh bakat muda.

Pelan jalar strategik untuk pengekalan sistemik

Bagi memelihara integriti perkhidmatan kesihatan negara, kerajaan mesti mengimbangi ikrar pengambilan pekerja dengan intervensi struktur yang mendalam:

• Restrukturisasi ganjaran kewangan: Kerajaan mesti merapatkan jurang pendapatan antara sektor awam dan swasta melalui semakan berkala ke atas gaji dan elaun. Langkah ini termasuk menilai semula elaun perkhidmatan kritikal, menaikkan kadar elaun on-call, dan memperkenalkan model insentif khusus untuk pakar klinikal kanan. Selain itu, pelanjutan kadar bayaran locum yang adil adalah penting bagi memastikan setiap jam kerja lebih masa dibayar dengan pampasan kewangan yang setimpal.
• Reformasi budaya tempat kerja: KKM mesti beralih daripada sekadar retorik kepada penguatkuasaan ketat berhubung dasar sifar toleransi terhadap gejala buli di hospital. Pengenalan jadual kerja yang lebih manusiawi dan fleksibel merupakan prasyarat utama untuk mengurangkan kelesuan upaya yang kronik.
• Logistik e-Penempatan yang telus: Mekanisme e-Penempatan mesti beroperasi dengan jangkaan yang jelas, memberikan tempoh notis yang munasabah kepada doktor untuk menguruskan kehidupan peribadi mereka. Penerapan pilihan penempatan sukarela atau keutamaan wilayah akan melonjakkan moral mereka secara ketara. Paling utama, elaun perpindahan penuh mesti diagihkan secara saksama merentas semua tempoh perkhidmatan bagi membendung kejutan kewangan akibat pertukaran antara negeri.
• Jaminan laluan kepakaran: Akses kepada program pascasiswazah lanjutan, sama ada melalui Hadiah Latihan Persekutuan (HLP) atau laluan selari (parallel pathway), mesti diperluas dan dipermudah. Doktor muda perlu melihat trajektori jangka panjang yang jelas dan ganjaran yang berbaloi dalam perkhidmatan awam.

Kesimpulan

Mengekalkan tenaga kerja perubatan awam kita adalah jauh lebih penting daripada sekadar menjaga kebajikan asas pekerja; ia merupakan pelaburan kritikal dalam kedaulatan dan daya tahan kerangka kesihatan Malaysia. Trend peletakan jawatan memaparkan realiti yang jelas: persekitaran yang toksik dan ketidakstabilan kerjaya adalah pemacu utama kepada penghijrahan bakat kita.

Dengan mengimbangi ikrar pelantikan tetap 2028 bersama kemas kini kewangan dan tempat kerja yang bermakna lagi sistemik, KKM mampu mengubah keadaan ini. Memelihara tenaga kerja kesihatan yang kompeten dan bermotivasi tinggi adalah satu-satunya jalan mutlak untuk memastikan setiap rakyat Malaysia terus mendapat akses kepada penjagaan yang saksama, berkualiti tinggi, dan mampu ditanggung.

Penulis ialah pembaca FMT.

Artikel ini adalah pandangan penulis dan tidak semestinya mewakili FMT.

Subscribe to our newsletter and get news delivered to your mailbox.