Brusselse regering op de vingers getikt: te weinig parameters om klimaatbeleid te meten

Het Brussels Comité van Klimaatdeskundigen (CKD) heeft in zijn evaluatieverslag de Brusselse regering op de vingers getikt. Voor een groot deel van de Brusselse klimaatbeloftes en –maatregelen bestaan er geen instrumenten om hun effect te meten. Het is dus niet mogelijk om het klimaat- en duurzaamheidbeleid goed te evalueren, zo concluderen de acht wetenschappelijke experts van het adviesorgaan, dat in 2022 werd opgericht.

"Het Comité heeft geprobeerd de maatregelen te evalueren aan de hand van 51 voorgestelde klimaatindicatoren en heeft nagegaan of daarvoor gegevens beschikbaar zijn. Die indicatoren hebben betrekking op de uitstoot van broeikasgassen, de productie van hernieuwbare energie, de luchtkwaliteit of de renovatiegraad van het gewestelijke gebouwenbestand", zo stelde het CKD vrijdag in een persbericht.

"Maar onze vaststelling baart zorgen: ongeveer de helft van de aanbevolen indicatoren om de werkelijke impact van het klimaatbeleid te meten, is niet beschikbaar of bestaat niet", klinkt het. Van de 51 aanbevolen meetindicatoren, kregen 26 als beoordelng 'indicator niet beschikbaar' of 'informatie niet beschikbaar'.

Resultaten

Door een gebrek aan gegevens waarschuwt het Comité dat het de impact van het gewestelijk klimaatbeleid niet doeltreffend kan evalueren. Zo beschikt het comité niet over Brusselse gegevens voor de energieproductiviteit (de economische productie per eenheid verbruikte energie, red.), het aantal ziektes veroorzaakt door fijnstof of het aantal publieke gebouwen dat werd gerenoveerd om de uitstoot te reduceren.

Daarnaast mist het comité ook data rond het gebruik van grond en natuurlijke hulpbronnen in Brussel, de emissiereductie door ondernemingen die steun kregen en het aantal nieuwe goene jobs.

"Er worden middelen ingezet, maar resultaten blijven moeilijk te beoordelen. Zonder resultaatindicatoren is het voor ons onmogelijk om na te gaan of het Brussels Gewest de goede richting uitgaat”, zo zegt duurzaamheidsexpert Audrey-Flore Ngomsik, vicevoorzitter van het Comité.

Bovendien brengt het Gewest vooral de investeringen in kaart, en niet de uiteindelijke resultaten van die investeringen, hekelen ze. "In belangrijke domeinen zoals de energierenovatie (Renolution, red.) en de duurzame transitie worden de ingezette middelen, zoals toegekende premies, wel geteld, maar wordt de impact onvoldoende gemeten. Denk aan de werkelijk bespaarde kilowatturen van renovaties of aan duurzame groene jobs die worden gecreëerd", stelt het Comité.

GPS

"Onze beleidsmakers besturen de wagen, maar ze beschikken niet over een betrouwbaar dashboard", zo maakt Leo Van Broeck de vergelijking. Hij is architect, voormalig Vlaams Bouwmeester en voorzitter van het CKD. "De regering heeft nood aan een gps die hen op geregelde tijd laat weten welke impact hun ingrepen werkelijk hebben. Anders vaart ze blind. Dit gebeurt wel in de meeste andere beleidsdomeinen."

En dat Brussel op kimaatvlak op de goede weg is, betwijfelt hij. In het regeerakkoord belooft de Brusselse regering om zich te houden aan de Europese klimaatdoelstellingen. Dat betekent dat de uitstoot van broeikasgassen op het grondgebied van het Brussels Gewest tegen 2030 moet dalen met 47 procent (tegenover 2005, red.), en dat Brussel zich moet voorbereiden op klimaatneutraliteit tegen 2050.

"Brussel gaat die doelstelling niet halen. Het tempo van het energiezuiniger maken van gebouwen moet daarvoor drie keer hoger liggen", zo ziet Van Broeck. 55 procent van de broeikasgassen worden namelijk veroorzaakt door het Brusselse gebouwenpark. "Bovendien rapporteert de Brusselse regering alleen over de uitstoot die het Gewest rechtstreeks controleert, die wordt geproduceerd op het grondgebied van het gewest", weet de voormalige Bouwmeester.

Maar 86 procent van de uitstoot waar Brussel voor verantwoordelijk is, gebeurt elders. Die moet ook worden meegerekend, vinden de experts. "Het gaat om energieproductie, landbouw, ontbossing...", legt Van Broeck uit.

Hij is verder kritisch voor verschillende dure maatregelen. Zo belandde een groot deel van de Renolution-steun bij kapitaalkrachtige Brusselaars, die de bedragen konden voorschieten. "Veel klimaatmaatregelen moeten meer inkomensafhankelijk worden gemaakt. De mensen met grote woningen die redden zich wel."

Terwijl de gevolgen van klimaatverandering, en zoals hij het liever noemt, het overschrijden van de limieten van de planeet, bij de minstbedeelden en meest kwetsbaren van de samenleving zullen belanden. "Denk maar aan de inwoners van de meest dichtbevolkte wijken tijdens hittegolven."

Voorbereiding

In hun antwoord op het verslag van het Comité, wijzen staatssecretaris Ans Persoons (Vooruit), bevoegd voor Leefmilieu en Klimaat, en haar collega Audrey Henry (MR), bevoegd voor Ruimtelijke Ordening, Stedenbouw, Openbare Netheid en Energie, op de komst van nieuwe strategische kaders. Zo werkt de Brusselse regering aan een nieuw lucht-klimaat-energieplan (LKEP) voor de periode 2031-2040, buigt de regering zich over het natuurherstelplan (Renature) en werkt ze ook aan Sitex, de inventaris van het bestaande grondgebruik in het gewest.

Het Comité zegt akte te nemen van deze initiatieven, maar benadrukt dat de nieuwe plannen concrete en tussentijdse doelstellingen en nauwkeurige resultaatindicatoren moeten bevatten.