Ignacy Daszyński urodził się 160 lat temu. Bronił demokracji i niepodległości Polski

• Daszyński urodził się 26 października 1866 r. w Zbarażu, a zmarł 31 października 1936 r.
• W 1929 r. jako marszałek Sejmu odmówił otwarcia obrad pod presją Józefa Piłsudskiego i uzbrojonych oficerów.
• Był przeciwnikiem zarówno bolszewizmu, jak i nacjonalizmu oraz rzecznikiem praw robotników, mniejszości i wolności prasy.

Ignacy Daszyński został wskazany przez Sejm jako jeden z patronów 2026 r. W uzasadnieniu uchwały podkreślono jego rolę obrońcy demokracji parlamentarnej, przeciwnika rosyjskiego imperializmu i bolszewizmu oraz zwolennika edukacji obywatelskiej.

Polityk zasiadał najpierw w parlamencie austriackim, a po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w Sejmie RP. W obu izbach dał się poznać jako wyrazisty mówca.

Daszyński przeciwstawił się Piłsudskiemu w Sejmie

W maju 1926 r. Daszyński poparł zamach stanu Józefa Piłsudskiego, lecz wkrótce rozczarował się polityką sanacji. W czerwcu tego samego roku krytykował podporządkowywanie parlamentu władzy wykonawczej. "Polska bez silnego, zdrowego, szanującego się i szanowanego Sejmu nie może istnieć" – mówił 5 lipca 1926 r. z sejmowej trybuny.

Najgłośniejszy konflikt z Piłsudskim wydarzył się 31 października 1929 r. marszałek Polski pojawił się w Sejmie w towarzystwie ok. 100 uzbrojonych oficerów. Daszyński, pełniący funkcję marszałka izby, odmówił rozpoczęcia posiedzenia.

"Pod bagnetami, rewolwerami i szablami nie otworzę" – oświadczył. Piłsudski opuścił budynek bez podania mu ręki.

Socjalizm, niepodległość i prawa pracowników

Daszyński pochodził ze zubożałej rodziny szlacheckiej z Galicji. Politycznie zaangażował się w Drohobyczu, gdzie zetknął się z wyzyskiem robotników pracujących przy wydobyciu ropy naftowej. W 1890 r. współtworzył we Lwowie Partię Robotniczą, później przekształconą w Polską Partię Socjalno-Demokratyczną Galicji i Śląska. Socjalizm rozumiał jako walkę o ubezpieczenia, emerytury, bezpłatną edukację i lepsze warunki pracy.

Po odzyskaniu niepodległości stanął na czele Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej w Lublinie, a później pełnił funkcję wicepremiera Rządu Obrony Narodowej. Krytykował endecję za kampanię przeciw Gabrielowi Narutowiczowi, ostrzegał przed faszyzmem i sprzeciwiał się bolszewickiej dyktaturze.

Zmarł 31 października 1936 r. w sanatorium w Bystrej Śląskiej. Został pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.