Bóg Izraelitów przypominał Zeusa? Historyk o zaskakującym znalezisku

Starszy pan z siwą brodą i mądrym spojrzeniem – tak wielu z nas wyobraża sobie Boga. Jak zauważa prof. Łukasz Niesiołowski-Spanò, starożytni Izraelici mogli mieć zupełnie inny obraz Boga. – W Świątyni Jerozolimskiej, sądzę, istniały wizerunki Jaho, ale ponieważ były wykonane z kruszców szlachetnych (...), to były przetopione przez wrogie armie – tłumaczył Marcinowi Giełzakowi w programie "Teraz WP".

W tym odcinku "Teraz WP" Marcin Giełzak rozmawiał z prof. Łukaszem Niesiołowskim-Spanò, historykiem starożytności, o tajemnicach Starego Testamentu. W rozmowie poruszyli temat, jak Izraelici mogli sobie wyobrażać Boga.

– Nie wiemy, jak sobie wyobrażono Boga, bo (...) mamy do dyspozycji jakieś pule źródeł i w tym są źródła ikonograficzne. No i tu musimy się przyznać do dużego ubóstwa – tłumaczył rozmówca.

Przyznał, że nawet jeśli mamy źródła, to nigdy nie będziemy mieć pewności, czy przedstawiają one Boga. - Powinniśmy mieć wizerunek z podpisem, żeby mieć pewność, że to jest ten oto Bóg. Takich przedstawień mamy niewiele - wyjaśnił.

Jako przykład podał wizerunek odkryty na stanowisku w Kuntillet Ajrud, który pokazuje mężczyznę z dużym przyrodzeniem. Ekspert wyjaśnił, że ten wizerunek mógł być powiązany z kultem płodności.

- To taki bohomaz jest, to jest naprawdę kiepska realizacja, ale to nie znaczy, że tak sobie wyobrażano, bo może sobie wyobrażano to w sposób lepszy, gdy miało się do dyspozycji artystę o lepszym warsztacie - przyznał.

Zaginiony wizerunek

Prof. Niesiołowski-Spanò przyznał, że wizerunki Jahwe mogły znajdować się w zniszczonej Świątyni Jerozolimskiej. – Ponieważ były wykonane z kruszców szlachetnych, pewnie ze srebra albo ze złota, to były łupem i przetopione w momencie, kiedy zostały złupione przez wrogie armie – tłumaczył.

Innym dobrze zachowanym wizerunkiem są monety z końca IV wieku p.n.e. znalezione w prowincji Yehud, zamieszkiwanej przez Żydów. Tam widnieje postać przypominająca Zeusa, z atrybutami charakterystycznymi dla tego greckiego boga.

Zdaniem rozmówcy możliwe są dwa wyjaśnienia: albo mieszkańcy prowincji umieścili na własnej monecie wizerunek obcego bóstwa, albo wykorzystali grecki wzorzec do przedstawienia swojego Boga.

– Czy to znaczy, że sobie wyobrażano Jaho właśnie z tymi samymi atrybutami jak Zeusa? Nie wiem, ale taką monetę znamy, więc jest to pokusa, że tak – przyznał.